Sarga 27

Verse 1

एवमुक्ता तु वैदेही प्रियार्हा प्रियवादिनी।प्रणयादेव संक्रुद्धा भर्तारमिदमब्रवीत्।।।।

Nang masabihan nang gayon, si Vaidehī—kaibig-ibig, malumanay magsalita, at karapat-dapat mahalin—nagalit lamang dahil sa pag-ibig, at sinabi ito sa kanyang asawa.

Verse 2

किमिदं भाषसे राम वाक्यं लघुतया ध्रुवम्।त्वया यदपहास्यं मे श्रुत्वा नरवरात्मज।।।।

Bakit mo sinasabi, Rama, ang gayong mga salita nang napakagaan at tila tiyak? O anak ng hari—kung marinig mo ang mga salitang ito na sa iyo sinabi, tiyak na pagtatawanan mo.

Verse 3

आर्यपुत्र पिता माता भ्राता पुत्रस्तथा स्नुषा।स्वानि पुण्यानि भुञ्जानाः स्वं स्वं भाग्यमुपासते।।।।

O marangal na prinsipe, ang ama, ina, kapatid, anak, at maging ang manugang na babae—bawat isa’y tinatamasa ang bunga ng sariling kabutihan at tinatanggap lamang ang nakatalagang kapalaran para sa kanya.

Verse 4

भर्तुर्भाग्यं तु भार्यैका प्राप्नोति पुरुषर्षभ।अतश्चैवाहमादिष्टा वने वस्तव्यमित्यपि।।।।

O pinakamainam sa mga lalaki, ang asawa lamang ang nakikibahagi sa kapalaran ng kanyang kabiyak. Kaya ako man ay iniuutosang manahan sa gubat; ang iyong utos ay may bisa rin sa akin.

Verse 5

न पिता नात्मजो नात्मा न माता न सखीजनः।इह प्रेत्य च नारीणां पतिरेको गतिस्सदा।।।।

Sa babae, hindi ang ama, hindi ang anak, ni maging ang sarili—hindi rin ang ina o mga kaibigan—ang laging kanlungan; dito at sa kabilang buhay, ang asawa lamang ang tanging takbuhan magpakailanman.

Verse 6

यदि त्वं प्रस्थितो दुर्गं वनमद्यैव राघव।अग्रतस्ते गमिष्यामि मृद्नन्ती कुशकण्टकान्।।।।

Kung ikaw ay lalakbay ngayong araw din patungo sa mapanganib at mahirap tawiring gubat, O Rāghava, mauuna ako sa iyo, dinudurog ang kuśa-damo at mga tinik.

Verse 7

ईर्ष्यारोषौ बहिष्कृत्य भुक्तशेषमिवोदकम्।नय मां वीर विस्रब्धः पापं मयि न विद्यते।।।।

Itakwil mo ang paninibugho at poot, na parang natirang tubig matapos uminom. Isama mo ako, O bayani, nang walang pag-aalinlangan; sapagkat walang kasalanan sa akin.

Verse 8

प्रासादाग्रैर्विमानैर्वा वैहायसगतेन वा।सर्वावस्थागता भर्तुः पादच्छाया विशिष्यते।।।।

Maging sa tuktok ng mga palasyo, sa mariringal na tahanan, o kahit sa paglalakbay sa himpapawid—sa bawat kalagayan, ang kanlungan sa lilim ng mga paa ng asawa ang itinuturing na pinakamataas.

Verse 9

अनुशिष्टाऽस्मि मात्रा च पित्रा च विविधाश्रयम्।नाऽस्मि सम्प्रति वक्तव्या वर्तितव्यं यथा मया।।।।

Ako’y tinuruan na ng aking ina at ama sa sari-saring tungkulin at wastong asal; kaya ngayon ay hindi na kailangang sabihan pa kung paano ako dapat kumilos.

Verse 10

अहं दुर्गं गमिष्यामि वनं पुरुषवर्जितम्।नानामृगगणाकीर्णं शार्दूलवृकसेवितम्।।।।

Ako man ay tutungo sa gubat—mahirap lakbayin, walang tao, punô ng sari-saring kawan ng mga hayop, at dinadalaw ng mga tigre at mga lobo.

Verse 11

सुखं वने निवत्स्यामि यथैव भवने पितुः।अचिन्तयन्ती त्रीन्लोकांश्च्चिन्तयन्ती पतिव्रतम्।।।।

Mamumuhay ako nang masaya sa gubat, gaya rin sa palasyo ng aking ama—hindi iniintindi ang tatlong daigdig, kundi iniisip lamang ang aking panatang katapatan sa asawa.

Verse 12

शुश्रूषमाणा ते नित्यं नियता ब्रह्मचारिणी।सह रंस्ये त्वया वीर वनेषु मधुगन्धिषु।।।।

Lagi kitang paglilingkuran, may pagpipigil-sa-sarili, namumuhay sa disiplina ng brahmacarya; sasama akong gumala sa iyo, O bayani, sa mga gubat na may halimuyak na parang pulot.

Verse 13

त्वं हि शक्तो वने कर्तुं राम सम्परिपालनम्।अन्यस्यापि जनस्येह किं पुनर्मम मानद।।।।

Sapagkat ikaw, Rama, ay may lakas na magbigay ng ganap na pag-iingat sa gubat kahit sa iba—lalo na sa akin, O tagapagkaloob ng dangal.

Verse 14

सह त्वया गमिष्यामि वनमद्य न संशयः।नाहं शक्या महाभाग निवर्तयितुमुद्यता।।।।

Walang pag-aalinlangan: ngayong araw sasama ako sa iyo sa gubat. O dakilang mapalad, kapag ako’y nagpasiya, hindi na ako mapipigil.

Verse 15

फलमूलाशना नित्यं भविष्यामि न संशयः।न ते दुःखं करिष्यामि निवसन्ती सह त्वया।।।।

Walang pag-aalinlangan: palagi akong mabubuhay sa mga bunga at ugat. Sa paninirahang kasama mo, hindi ako magiging sanhi ng iyong paghihirap.

Verse 16

इच्छामि सरितश्शैलान्पल्वलानि वनानि च।द्रष्टुं सर्वत्र निर्भीता त्वया नाथेन धीमता।।।।

Nais kong libutin, nang walang pangamba, ang mga ilog, bundok, lawa at mga gubat sa lahat ng dako, sapagkat ikaw, aking marunong na panginoon, ang aking tagapagtanggol.

Verse 17

हंसकारण्डवाकीर्णाः पद्मिनीस्साधुपुष्पिताः।इच्छेयं सुखिनी द्रष्टुं त्वया वीरेण सङ्गता।।।।

Masaya sa iyong piling, O bayaning mahal, ninanais kong makita ang mga lawa ng lotus na hitik sa pamumulaklak, punô ng mga gansa at mga bibe.

Verse 18

अभिषेकं करिष्यामि तासु नित्यं यतव्रता।सह त्वया विशालाक्ष रंस्ये परमनन्दिनी ।।।।

Tapat sa aking mga panata, maliligo ako araw-araw sa mga lawa ng lotus na yaon; at kasama ka, O malalaking-mata, maglalaro ako na puspos ng sukdulang kagalakan.

Verse 19

एवं वर्षसहस्राणां शतं वाऽहं त्वया सह।व्यतिक्रमं न वेत्स्यामि स्वर्गोऽपि न हि मे मतः।।।।

Kaya kahit makapiling kita sa loob ng isang libong taon—o maging isang daang libo—hindi ko mararamdaman ang paglipas ng panahon; ni ang langit man ay hindi ko ninanais.

Verse 20

स्वर्गेऽपि च विना वासो भविता यदि राघव।त्वया मम नरव्याघ्र नाहं तमपि रोचये।।।।

O Raghava, tigre sa mga tao, kung sa langit man ako manahan nang wala ka, hindi ko rin nanaisin kahit iyon.

Verse 21

अहं गमिष्यामि वनं सुदुर्गमंमृगायुतं वानरवारणैर्युतम्।वने निवत्स्यामि यथा पितुर्गृहेतवैव पादावुपगृह्य संयता।।।।

Pupunta ako sa gubat na mahirap lakbayin, puno ng mababangis na hayop at pinamumugaran ng mga unggoy at elepante. Mamumuhay ako doon nang may disiplina tulad sa bahay ng aking ama, na nakakapit lamang sa iyong mga paanan.

Verse 22

अनन्यभावामनुरक्तचेतसंत्वया वियुक्तां मरणायनिश्चिताम्।नयस्व मां साधु कुरुष्व याचनाम्न ते मयाऽतो गुरुता भविष्यति।।।।

Ang puso ko ay nakatuon lamang sa iyo at nakatali sa iyo; kung ako ay mahiwalay sa iyo, tiyak na kamatayan ang aking pipiliin. Isama mo ako, maging maawain ka at pagbigyan ang aking hiling—hindi ako magiging pabigat sa iyo.

Verse 23

तथा ब्रुवाणामपि धर्मवत्सलोन च स्म सीतां नृवरो निनीषति।उवाच चैनां बहु सन्निवर्तनेवने निवासस्य च दुःखितां प्रति।।।।

Kahit na nagmakaawa si Sita nang ganito, si Rama—na tapat sa dharma—ay hindi pa rin siya isinama. Sa pagnanais na pigilan siya, nagsalita siya nang mahaba sa nagdadalamhating si Sita tungkol sa mga hirap ng buhay sa gubat.

Verse 24

Sa mga ugat at bunga ako’y laging mabubuhay—walang alinlangan. At habang nananahan akong kasama mo, hindi kita bibigyan ng anumang dalamhati o pagdurusa.

Verse 25

एवमुक्ता तु वैदेही प्रियार्हा प्रियवादिनी।प्रणयादेव संक्रुद्धा भर्तारमिदमब्रवीत्।।2.27.1।।

Nang masabihan ng ganito, si Vaidehi Sita—na karapat-dapat sa pagmamahal at mahinahon magsalita—ay nagalit dahil lamang sa pag-ibig, at sinabi ang mga salitang ito sa kanyang asawa.

Verse 26

एवमुक्ता तु वैदेही प्रियार्हा प्रियवादिनी।प्रणयादेव संक्रुद्धा भर्तारमिदमब्रवीत्।।2.27.1।।

Nang masabihan ng ganito, si Vaidehi Sita—na karapat-dapat sa pagmamahal at mahinahon magsalita—ay nagalit dahil lamang sa pag-ibig, at sinabi ang mga salitang ito sa kanyang asawa.

Verse 27

एवमुक्ता तु वैदेही प्रियार्हा प्रियवादिनी।प्रणयादेव संक्रुद्धा भर्तारमिदमब्रवीत्।।2.27.1।।

Nang siya’y masabihan nang gayon, si Vaidehī Sītā—karapat-dapat mahalin at may malumanay na pananalita—nag-alab ng galit dahil lamang sa pag-ibig, at sinabi niya ito sa kanyang asawa.

Verse 28

एवमुक्ता तु वैदेही प्रियार्हा प्रियवादिनी।प्रणयादेव संक्रुद्धा भर्तारमिदमब्रवीत्।।2.27.1।।

Nang siya’y masabihan nang gayon, si Vaidehī Sītā—karapat-dapat mahalin at may malumanay na pananalita—nag-alab ng galit dahil lamang sa pag-ibig, at sinabi niya ito sa kanyang asawa.

Verse 29

एवमुक्ता तु वैदेही प्रियार्हा प्रियवादिनी।प्रणयादेव संक्रुद्धा भर्तारमिदमब्रवीत्।।2.27.1।।

Nang siya’y masabihan nang gayon, si Vaidehī Sītā—karapat-dapat mahalin at may malumanay na pananalita—nag-alab ng galit dahil lamang sa pag-ibig, at sinabi niya ito sa kanyang asawa.

Verse 30

एवमुक्ता तु वैदेही प्रियार्हा प्रियवादिनी।प्रणयादेव संक्रुद्धा भर्तारमिदमब्रवीत्।।2.27.1।।

Nang siya’y masabihan nang gayon, si Vaidehī Sītā—karapat-dapat mahalin at may malumanay na pananalita—nag-alab ng galit dahil lamang sa pag-ibig, at sinabi niya ito sa kanyang asawa.