Sarga 107

Verse 1

पुनरेवं ब्रुवाणं तं भरतं लक्ष्मणाग्रजः।प्रत्युवाच तत श्श्रीमान् ज्ञातिमध्येऽभिसत्कृतः।।2.107.1।।

Muling nagsalita nang gayon si Bharata; at si Rāma, ang marangal na nakatatandang kapatid ni Lakṣmaṇa, na pinararangalan sa gitna ng mga kamag-anak, ay sumagot sa kanya.

Verse 2

उपपन्नमिदं वाक्यं यत्त्वमेवमभाषथाः।जातः पुत्रो दशरथात्कैकेय्यां राजसत्तमात्।।2.107.2।।

Ang iyong mga salita ay angkop; sapagkat ikaw ay isinilang na anak ni Daśaratha, ang pinakadakila sa mga hari, sa pamamagitan ni Kaikeyī.

Verse 3

पुरा भ्रातः पिता न स्स मातरं ते समुद्वहन्।मातामहे समाश्रौषीद्राज्यशुल्कमनुत्तमम्।।2.107.3।।

Noon, kapatid, nang pakasalan ng ating ama ang iyong ina, ipinangako niya sa iyong lolo sa ina ang walang kapantay na ‘dote’: isang kahariang sagana sa kita.

Verse 4

दैवासुरे च सङ्ग्रामे जनन्यै तव पार्थिवः।सम्प्रहृष्टो ददौ राजा वरमाराधितः प्रभुः।।2.107.4।।

At sa digmaan ng mga deva at asura, ang makapangyarihang hari—nalugod sa iyong ina—ay masayang nagkaloob sa kanya ng isang biyaya.

Verse 5

ततस्सा सम्प्रतिश्राव्य तव माता यशस्विनी।अयाचत नरश्रेष्ठं द्वौ वरौ वरवर्णिनी।।2.107.5।।तव राज्यं नरव्याघ्र मम प्रव्राजनं तथा।तौ च राजा तदा तस्यै नियुक्तः प्रददौ वरौ।।2.107.6।।

Pagkaraan, ang iyong marangal na ina, na may magandang kutis, matapos munang pagtibayin sa pangako ang pinakadakilang lalaki, ay humiling ng dalawang biyaya.

Verse 6

ततः सा सम्प्रतिश्राव्य तव माता यशस्विनी।अयाचत नरश्रेष्ठं द्वौ वरौ वरवर्णिनी।।2.107.5।।तव राज्यं नरव्याघ्र मम प्रव्राजनं तथा।तच्च राजा तदा तस्यै नियुक्तः प्रददौ वरौ।।2.107.6।।

“Iyo ang kaharian, O tigre sa mga tao, at ang aking pagpapatapon din.” Sa gayong panatang di mababali, ipinagkaloob ng hari sa kanya ang dalawang biyayang iyon.

Verse 7

तेन पित्राऽहमप्यत्र नियुक्तः पुरुषर्षभ।चतुर्दश वने वासं वर्षाणि वरदानिकम्।।2.107.7।।

Kaya nga, O pinakamainam sa mga tao, ako man ay inutusan dito ng aking ama—ayon sa itinakdang biyaya—na manirahan sa gubat sa loob ng labing-apat na taon.

Verse 8

सोऽहं वनमिदं प्राप्तो निर्जनं लक्ष्मणान्वितः।सीतया चाप्रतिद्वन्द्व स्सत्यवादे स्थितः पितुः।।2.107.8।।

Kaya ako’y nakarating sa gubat na ito, na walang tao, kasama si Lakṣmaṇa; at kasama rin si Sītā, at nananatiling matatag sa katotohanan ng aking ama—na walang kapantay sa pagtupad sa salita.

Verse 9

भवानपि तथेत्येव पितरं सत्यवादिनम्।कर्तुमर्हति राजेन्द्र क्षिप्रमेवाभिषेचनात्।।2.107.9।।

O Indra sa mga hari, ikaw man ay nararapat na tiyakin—sa pamamagitan ng agarang pagpapakorona—na ang ating amang tapat sa salita ay mapatunayang tumupad sa kanyang pangako.

Verse 10

ऋणान्मोचय राजानं मत्कृते भरत प्रभुम्।पितरं चापि धर्मज्ञं मातरं चाभिनन्दय।।2.107.10।।

O Bharata, alang-alang sa akin, palayain mo ang makapangyarihang hari sa utang ng kanyang pananagutan; at igalang mo rin ang ama na nakaaalam ng dharma, at ang ina.

Verse 11

श्रूयते धीमता तात श्रुतिर्गीता यशस्विना।गयेन यजमानेन गयेष्वेव पितॄन् प्रति।।2.107.11।।

Minamahal kong kapatid, naririnig sa tradisyon na ang isang Vedic na pagbigkas ay minsang inawit ng tanyag at marunong na tagapaghandog na si Gaya, habang nagsasagawa ng mga ritwal para sa mga ninuno sa Gaya.

Verse 12

पुन्नाम्नो नरकाद् यस्मात् पितरं त्रायते सुतः।तस्मात् पुत्र इति प्रोक्तः पितॄन् यः पाति सर्वतः।।2.107.12।।

Sapagkat inililigtas ng anak ang ama mula sa impiyernong tinatawag na ‘Put’, kaya siya’y tinatawag na putra—yaong nag-iingat at nagtatanggol sa mga ninuno sa lahat ng paraan.

Verse 13

एष्टव्या बहवः पुत्रा गुणवन्तो बहुश्रुताः।तेषां वै समवेतानामपि कश्चिद्गयां व्रजेत्।।2.107.13।।

Maraming anak—mabubuti at malalim ang kaalaman—ang dapat na hangarin, upang kahit sila’y magkakasama, may isa man lamang na makapunta sa Gayā upang gampanan ang mga ritwal para sa mga ninuno.

Verse 14

एवं राजर्षय स्सर्वे प्रतीता राजनन्दन।तस्मात्राहि नरश्रेष्ठ पितरं नरकात्प्रभो।।2.107.14।।

Ganito nagkakaisa ang lahat ng maharlikang rishi, O kagalakan ng angkan ng hari; kaya, O pinakamainam sa mga tao, O panginoon—iligtas mo ang iyong ama mula sa impiyerno.

Verse 15

अयोध्यां गच्छ भरत प्रकृतीरनुरञ्जय।शत्रुघ्नसहितो वीर सह सर्वैर्द्विजातिभिः।।2.107.15।।

Pumaroon ka sa Ayodhyā, Bharata, at pasayahin mo ang mga mamamayan; ikaw na magiting, kasama si Śatrughna at ang lahat ng mga dalawang-beses-isinilang.

Verse 16

प्रवेक्ष्ये दण्डकारण्यमहमप्यविलम्बयन्।आभ्यान्तु सहितो राजन् वैदेह्या लक्ष्मणेन च।।2.107.16।।

At ako nama’y, nang walang pag-aatubili, papasok sa gubat ng Daṇḍaka—kasama lamang ang dalawang iyon: si Vaidehī at si Lakṣmaṇa, O hari.

Verse 17

त्वं राजा भरत भव स्वयं नराणां वन्यानामहमपि राजराण्मृगाणाम्।गच्छ त्वं पुरवरमद्य सम्प्रहृष्टस्संहृष्टस्त्वहमपि दण्डकान्प्रवेक्ष्ये।।2.107.17।।

Ikaw ang maghari, Bharata, sa mga tao; at ako nama’y magiging hari sa mga mailap na nilalang ng gubat. Ikaw ay pumaroon ngayon sa pinakamainam na lungsod na may galak sa puso; at ako rin, nagagalak, ay papasok sa mga ilang ng Daṇḍaka.

Verse 18

छायां ते दिनकरभाः प्रबाधमानां वर्षत्रं भरत करोतु मूर्ध्नि शीताम्।एतेषामहमपि काननद्रुमाणां छायां तामतिशयिनीं सुखी श्रयिष्ये।।2.107.18।।

Bharata, nawa’y magpayong sa iyong ulo ang payong na pumipigil sa matinding init ng araw, at magbigay ng malamig na lilim. At ako nama’y masaya, sasandig sa higit na masinsing lilim ng mga punong-kahoy sa gubat na ito.

Verse 19

शत्रुघ्नः कुशलमतिस्तु ते सहायस्सौमित्रिर्मम विदितः प्रधानमित्रम्।चत्वारस्तनयवरा वयं नरेन्द्रं सत्यस्थं भरत चराम मा विषीद।।2.107.19।।

Ganito nagkakaisa ang lahat ng maharlikang rishi, O kagalakan ng angkan ng hari; kaya, O pinakamainam sa mga tao, O panginoon—iligtas mo ang iyong ama mula sa impiyerno.