Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 105, Shloka 29

भरतस्य प्रार्थना—रामस्य कालधर्मोपदेशः

Bharata’s Petition and Rama’s Instruction on Time and Mortality

यथा हि सार्थं गच्छन्तं ब्रूयात्कश्चित्पथि स्थितः।अहमप्यागमिष्यामि पृष्ठतो भवता मिति।।2.105.29।।एवं पूर्वैर्गतो मार्गः पितृपैतामहो ध्रुवः।तमापन्नः कथं शोचेद्यस्य नास्ति व्यतिक्रमः।।2.105.30।।

yathā hi sārthaṃ gacchantaṃ brūyāt kaścit pathi sthitaḥ | aham apy āgamiṣyāmi pṛṣṭhato bhavatāmiti || 2.105.29 ||

Gaya ng isang taong nakatayo sa tabi ng daan na magsasabi sa karabanang naglalakbay, ‘Ako man ay susunod sa inyong likuran,’

यथाjust as
यथा:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमानार्थक अव्यय (as/just as)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (indeed)
सार्थम्a caravan
सार्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsārtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गच्छन्तम्going
गच्छन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootgam (धातु) + śatṛ (कृत्)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘going’
ब्रूयात्might say
ब्रूयात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कश्चित्someone
कश्चित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootka (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितवाचक (someone)
पथिon the road
पथि:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootpathin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative)
स्थितःstanding
स्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु) + kta (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘standing’
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-निपात (also/even)
आगमिष्यामिI will come
आगमिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-gam (धातु)
Formलृट् लकार (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पृष्ठतःfrom behind; behind
पृष्ठतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootpṛṣṭhatas (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (from/at the back, behind)
भवताby you; with you
भवता:
Sahartha (सहार्थः)
TypeNoun
Rootbhavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (by you)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative)

All of them sat together silently and no one uttered a word. Bharata alone from among them addressed Rama saying:

FAQs

Humility before the universal law: recognizing that one follows the same inevitable course as others, one should live righteously rather than lament.

Bharata introduces a roadside-caravan analogy to explain how death is a path already being traveled.

Truthfulness about mortality—speaking plainly to stabilize the listener’s mind.