Adhyaya 9

Verse 1

भीष्म उवाच । भगवन्श्रोतुमिच्छामि पितॄणां वंशमुत्तमम् । रवेश्च श्राद्धदेवस्य सोमस्य च विशेषतः

Sinabi ni Bhīṣma: O Mapalad na Panginoon, nais kong marinig ang dakilang angkan ng mga Pitṛ (mga ninuno); at lalo na ang kay Ravi, ang Araw na diyos na namumuno sa mga ritong śrāddha, at gayundin ang kay Soma, ang Buwan.

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । हंत ते कथयिष्यामि पितॄणां वंशमुत्तमम् । स्वर्गे पितृगणाः सप्त त्रयस्तेषाममूर्तयः

Sinabi ni Pulastya: Halina, isasalaysay ko sa iyo ang dakilang angkan ng mga Pitṛ. Sa langit ay may pitong pangkat ng mga Pitṛ; tatlo sa mga iyon ay walang anyo.

Verse 3

मूर्तिमंतोथ चत्वारः सर्वेषाममितौजसां । अमूर्त्तयः पितृगणा वैराजस्य प्रजापतेः

At ang apat ay may katawan, pawang may di-masukat na ningning. Ang mga pangkat ng Pitṛ ay yaong walang anyo, na kabilang kay Vairāja Prajāpati.

Verse 4

यजन्ति यान्देवगणा वैराजा इति विश्रुताः । ये वै ते योगविभ्रष्टाः प्रापुर्लोकान्सनातनान्

Ang mga daigdig na sinasamba ng mga pangkat ng mga deva—na tanyag bilang mga kahariang Vairāja—ay naaabot maging ng mga naligaw mula sa Yoga; nararating nila ang mga walang-hanggang daigdig.

Verse 5

पुनर्ब्रह्मदिनांते तु जायंते ब्रह्मवादिनः । संप्राप्य तां स्मृतिं भूयो योगं सांख्यमनुत्तमम्

Ngunit sa pagtatapos ng araw ni Brahmā, muling isinisilang ang mga tagapagturo ng Brahman; at, muling natatamo ang alaala, muli nilang naaabot ang walang-kapantay na Yoga at Sāṃkhya.

Verse 6

सिद्धिं प्रयांति योगेन पुनरावृत्तिदुर्ल्लभाम् । योगिनामेव देयानि तस्माच्छाद्धानि दातृभिः

Sa pamamagitan ng yoga, naaabot nila ang ganap na kaganapan na bihirang mapabalik sa muling pagsilang. Kaya nga, ang mga nag-aalay ay dapat maghandog ng mga ritong śrāddha lalo na para sa mga yogin.

Verse 7

एतेषां मानसी कन्या पत्नी हिमवतो मता । मैनाकस्तस्य दायादः क्रौचस्तस्य सुतोभवत्

Sa mga ito, isang dalagang isinilang sa isip ang itinuring na asawa ni Himavān. Mula sa kanyang angkan ay si Maināka; at si Krauca ang naging anak niya.

Verse 8

क्रौंचद्वीपः स्मृतो येन चतुर्थो धृतसंयुतः । मेना तु सुषवे तिस्रः कन्या योगवतीस्ततः

Ang (lupain) na iyon ay inaalala bilang Krauncha-dvīpa, ang ikaapat na kontinente, na kaugnay ni Dhṛti. Pagkaraan, si Menā ay nagsilang ng tatlong anak na babae, pawang pinagkalooban ng kapangyarihang yogiko.

Verse 9

उमैकपर्णा पर्णा च तीव्रव्रतपरायणाः । रुद्रस्यैका भृगोश्चैका जैगीषव्यस्य चापरा

Si Umā, si Ekaparṇā, at si Parṇā—matatag sa mahihigpit na panata—ay naging: ang isa ay kabiyak ni Rudra, ang isa ay asawa ni Bhṛgu, at ang isa pa ay asawa ni Jaigīṣavya.

Verse 10

दत्ता हिमवता बालाः सर्वलोकतपोधिकाः । पितॄणां लोकसंगीतं कथयामि शृणुष्व तत्

Ipinagkaloob ni Himavān sa pag-aasawa ang mga dalaga—mga batang ang bisa ng kanilang tapas ay humihigit sa lahat ng daigdig. Ngayon ay isasalaysay ko ang daigdig at maayos na kaayusan ng mga Pitṛ (mga ninuno); pakinggan mo ito.

Verse 11

लोकाः सोमपथा नाम यत्र मारीचनंदनाः । वर्त्तंते येन पितरो यान्देवा भावयन्त्यलम्

May mga daigdig na tinatawag na Somapathā, na tinitirhan ng mga inapo ni Marīci; sa landas/rehiyong yaon dumaraan ang mga Pitṛ, at ang mga deva ay lubhang nag-aalaga sa kanila at pinananatili rin nila.

Verse 12

अग्निष्वात्ता इति ख्याता यज्वानो यत्र संस्थिताः । अच्छोदा नाम तेषां तु कन्याभूद्वरवर्णिनी

Doon nananahan ang mga yajvāna, ang mga saserdoteng naghahandog, na kilala sa pangalang Agniṣvātta. Sa kanila ay may isang dalagang nagngangalang Acchodā, na may napakainam at maningning na kutis.

Verse 13

अच्छोदं च सरस्तत्र पितृभिर्निर्मितं पुरा । अच्छोदाथ तपश्चक्रे दिव्यं वर्षसहस्रकम्

Doon, noong unang panahon, nilikha ng mga Pitṛ ang isang lawa na tinawag na Acchoda. Pagkaraan, si Acchodā ay nagsagawa ng banal na tapas sa loob ng isang libong taon.

Verse 14

आजग्मुः पितरस्तुष्टा दास्यन्तः किल ते वरम् । दिव्यरूपधराः सर्वे दिव्यमाल्यानुलेपनाः

Dumating ang mga Pitṛ, lugod ang kalooban, upang ipagkaloob sa iyo ang isang biyaya; lahat sila’y may anyong dibino, pinalamutian ng makalangit na kuwintas ng bulaklak at banal na pahid.

Verse 15

सर्वे प्रधाना बलिनः कुसुमायुधसन्निभाः । तन्मध्येमावसुं नाम पितरं वीक्ष्य सांगना

Silang lahat ay pangunahing makapangyarihan, na wari’y si Kāma na may sandatang bulaklak. Sa gitna nila, nang makita ng mga babae ang Pitṛ na nagngangalang Māvasu, sila’y tumingin nang may pagkamangha.

Verse 16

वव्रे वरार्थिनी संगं कुसुमायुधपीडिता । योगाद्भ्रष्टा तु सा तेन व्यभिचारेण भामिनी

Pinahihirapan ng diyos na may sandatang bulaklak (Kāma), ang mapusok na babae—naghahangad ng asawa—ay pumili ng pakikisama; ngunit dahil sa pagtataksil na iyon, siya’y nalaglag mula sa kanyang disiplina sa yoga.

Verse 17

धरान्न स्पृशते पूर्वं प्रयाताथ भुवस्तले । तथैवामावसुर्योयमिच्छां चक्रे न तां प्रति

Nang hindi muna sumayad sa lupa, siya’y lumisan at lumakad sa ibabaw ng daigdig. Gayon din, ang Amāvāsu—ang araw ng bagong buwan—ay nagkaroon ng pagnanais, ngunit hindi para sa kanya.

Verse 18

धैर्येण तस्य सा लोके अमावास्येति विश्रुता । पितॄणां वल्लभा यस्माद्दत्तस्याक्षयकारिका

Dahil sa kanyang katatagan, yaong araw ay nakilala sa daigdig bilang Amāvāsyā; sapagkat ito’y minamahal ng mga Pitṛ, at ang anumang ibinibigay sa araw na iyon ay nagiging di-nauubos ang bunga ng kabutihan.

Verse 19

अच्छोदाधोमुखी दीना लज्जिता तपसः क्षयात् । सा पितॄन्प्रार्थयामास पुनरात्मसमृद्धये

Si Acchodā, nakayuko at lugmok—nahihiya sapagkat naubos ang kanyang mga pag-aayuno—muling nakiusap sa kanyang mga ninuno, upang maibalik ang sariling panloob na kasaganaan.

Verse 20

विलज्जमाना पितृभिरिदमुक्ता तपस्विनी । भविष्यमथ चालोक्य देवकार्यं च ते तदा

Pagkahiyang-pagkahiya, ang babaeng mapag-asceta ay kinausap nang ganito ng mga Pitṛ; at noon din ay minasdan nila ang darating at ang banal na tungkuling nakaatang sa kanya.

Verse 21

इदमूचुर्महाभागाः प्रसाद शुभयागिरा । दिवि दिव्यशरीरेण यत्किंचित्क्रियते बुधैः

Ito ang sinabi ng mga mapalad, sa biyaya at mapagpala nilang pananalita: “Anumang gawain na isinasagawa ng marurunong sa langit, taglay ang banal na katawan…”

Verse 22

तेनैव तत्कर्मफलं भुज्यते वरवर्णिनी । सद्यः फलंति कर्माणि देवत्वे प्रेत्यमानुषे

Dahil sa mismong sanhi ring iyon, O marikit ang kutis, nalalasap ang bunga ng gawa. Agad namumunga ang mga karma—maging sa pag-abot ng pagka-diyos o, pagkamatay, sa pagiging tao.

Verse 23

तस्मात्त्वं सुकृतं कृत्वा प्राप्स्यसे प्रेत्य यत्फलम् । अष्टाविंशे भवित्री त्वं द्वापरे मत्स्ययोनिजा

Kaya nga, sa paggawa mo ng kabutihan, matatamo mo pagkamatay ang nararapat na bunga. Sa ika-dalawampu’t walo, isisilang ka sa Dvāpara Yuga, bilang isinilang mula sa sinapupunan ng isda.

Verse 24

व्यतिक्रमात्पितॄणां तु कष्टं कुलमवाप्स्यसि । तस्माद्राज्ञो वसोः कन्या त्वमवश्यं भविष्यसि

Sa paglabag sa nararapat na utos ukol sa mga ninuno, dadanas ng hirap ang iyong angkan. Kaya’t tiyak na ikaw ay magiging anak na babae ni Haring Vasu.

Verse 25

कन्यात्वे देवलोकांस्तान्पुनः प्राप्स्यसि दुर्ल्लभान् । पराशरस्य वीर्येण पुत्रमेकमवाप्स्यसि

Sa iyong pagkadalaga, muli mong mararating ang mga bihirang daigdig ng mga deva; at sa bisa ni Parāśara, magkakaroon ka ng iisang anak na lalaki.

Verse 26

द्वीपे तु बदरीप्राये बादरायणमप्युत । स वेदमेकं बहुधा विभजिष्यति ते सुतः

At sa pulo na lupain na malapit sa Badarī, lilitaw rin si Bādarāyaṇa; ang iyong anak ang hahati sa iisang Veda sa maraming bahagi.

Verse 27

पौरवस्यात्मजौ द्वौ तु समुद्रांशस्य शंतनोः । विचित्रवीर्यस्तनयस्तथा चित्रांगदो नृपः

Ngayon, sa angkan ni Paurava—si Śaṃtanu, na bahagi ng Karagatan—ay nagkaroon ng dalawang maharlikang anak: si Haring Citrāṅgada at si Vicitravīrya.

Verse 28

इमावुत्पाद्य तनयौ क्षेत्रजौ तस्य धीमतः । प्रौष्ठपद्यष्टकाभूयः पितृलोके भविष्यसि

Matapos maipanganak ang dalawang anak na ito—mga anak na isinilang sa pamamagitan ng kṣetra para sa marunong na iyon—muli kang magiging Aṣṭakā ng Prōṣṭhapadā at mananahan sa daigdig ng mga Pitṛ (ninuno).

Verse 29

नाम्ना सत्यवती लोके पितृलोके तथाष्टका । आयुरारोग्यदा नित्यं सर्वकामफलप्रदा

Sa daigdig ng tao, siya’y kilala sa pangalang Satyavatī; at sa daigdig ng mga ninuno (Pitṛloka), bilang Aṣṭakā. Siya’y laging nagkakaloob ng mahabang buhay at kalusugan, at nagbibigay ng bunga ng lahat ng minimithing layon.

Verse 30

भविष्यसि परे लोके नदी त्वं च गमिष्यसि । पुण्यतोया सरिच्छ्रेष्ठा लोकेष्वच्छोदनामिका

Sa kabilang daigdig, ikaw ay magiging isang ilog at aagos; banal ang iyong tubig. Bilang pinakadakila sa mga ilog, sa mga daigdig ay makikilala ka sa pangalang Acchodā.

Verse 31

इत्युक्ता सा गणैस्तैस्तु तत्रैवांतरधीयत । साप्यापचारित्रफलं मया यदुदितं पुरा

Nang masambit ito ng mga tagapaglingkod na yaon, siya’y naglaho roon din. Ito rin ang bungang dulot ng masamang asal na aking ipinahayag noon pa man.

Verse 32

विभ्राजो नाम ये चान्ये दिवि संति सुवर्चसः । लोका बर्हिषदो यत्र पितरः संति सुव्रताः

Sa langit ay naroon ang mga nagniningning na tinatawag na Vibhrāja at iba pa, maningning sa liwanag. Naroon din ang mga daigdig ng mga Barhiṣad, kung saan nananahan ang mga Pitṛ—mga ninunong ama—na matatag sa banal na panata.

Verse 33

यत्र बर्हिषि युक्तानि विमानानि सहस्रशः । संकल्पपादपा यत्र तिष्ठंति फलदायिनः

Doon, sa ibabaw ng banal na damong panghandog (barhis), libu-libong sasakyang panglangit ang nakahanay; at naroon ang mga punong tumutupad ng hiling, nakatindig at nagbibigay ng bungang ninanais.

Verse 34

यदभ्युदयशालासु मोदंते श्राद्धदायिनः । ये दानवासुरगणा गंधर्वाप्सरसां गणाः

Ang mga nag-aalay ng śrāddha ay nagagalak sa mga bulwagan ng kasaganaan; at naroon din ang mga pangkat ng Dānava at Asura, at ang mga pulutong ng Gandharva at Apsaras.

Verse 35

यक्षरक्षोगणास्ते च यजंति दिवि देवताः । पुलस्त्यपुत्राः शतशस्तपोयोगबलान्विताः

Ang mga pangkat na yaon ng Yakṣa at Rākṣasa—taglay ang lakas na bunga ng tapa at disiplina ng yoga, mga anak ni Pulastya na daan-daan—ay sumasamba sa mga diyos sa langit.

Verse 36

महात्मानो महाभागा भक्तानामभयंकराः । एतेषां पीवरी कन्या मानसी दिवि विश्रुता

Sila’y dakilang-loob at lubhang mapalad, nagbibigay ng kawalang-takot sa mga deboto. Sa kanila, ang dalagang si Pīvarī—isinilang sa isip (mānasī)—ay bantog sa langit.

Verse 37

योगिनी योगमाता च तपश्चक्रे सुदारुणं । प्रसन्नो भगवांस्तस्या वरं वव्रे तु सा ततः

Ang Yoginī, ang Ina ng Yoga, ay nagsagawa ng napakahigpit na tapa. Nalugod sa kanya ang Mapalad na Panginoon at nagkaloob ng biyaya; at pagkaraan, siya’y humiling ng isang biyaya.

Verse 38

योगवंतं सुरूपं च भर्तारं विजितेंद्रियम् । देहि देव प्रसन्नस्त्वं यदि ते वदतां वर

Ibigay mo sa akin, O Deva, kung ikaw ay nalulugod, ang isang asawa na may yoga, kagandahan ng anyo, at nagwagi sa mga pandama—O pinakadakila sa mga nagkakaloob ng biyaya.

Verse 39

निर्णुदः सर्वपापानां पवित्र ऋषिसंस्तुतः । गंधपुष्पैरलंकृत्य या दिव्येत्यर्घमुत्सृजेत्

Siya na nag-aalis ng lahat ng kasalanan—dalisay at pinupuri ng mga rishi—pagkaraang palamutian ng samyo at mga bulaklak, ay maghandog ng arghya habang binibigkas: “O Banal na Diyos.”

Verse 40

भविष्यति च ते कन्या कृत्तीनामाथ योगिनी । पांचालपतये देया सात्वताय तु सा तदा

At magkakaroon ka ng isang anak na babae, na tatawaging Kṛttī, isang yoginī. Sa panahong iyon, siya’y dapat ipakasal sa panginoon ng mga Pāñcāla—kay Sātvata.

Verse 41

जननी ब्रह्मदत्तस्य योगसिद्धांतगा स्मृता । कृष्ण गौरश्च शंभुश्च भविष्यंति च ते सुताः

Ang ina ni Brahmadatta ay inaalala bilang nakatatag sa mga aral ng ganap na katuparan sa yoga. At ang iyong mga anak na lalaki ay magiging sina Kṛṣṇa, Gaura, at Śambhu.

Verse 42

सर्वकामसमृद्धेषु विमानेष्वपि पावनाः । किं पुनः श्राद्धदा विप्रा भक्तिमंतः क्रियान्विताः

Kahit ang mga makalangit na vimāna na sagana sa bawat ninanais na kaligayahan ay nakapagdudalisay; lalo pa kaya ang mga Brahmin na nag-aalay ng śrāddha—puspos ng debosyon at masinop sa wastong mga ritwal.

Verse 43

गौर्नाम कन्या येषां तु मानसी दिवि राजते । सुकन्या दयिता पत्नी साध्यानां कीर्तिवर्द्धिनी

Sa kanila, may isang dalagang nagngangalang Gaur—isinilang sa isipan—na nagniningning sa langit. Ang marangal na dalagang ito, minamahal na asawa, ay kabiyak ng mga Sādhya at nagpapalago ng kanilang karangalan.

Verse 44

मरीचिगर्भनामानो लोके मार्तंडमंडले । पितरो यत्र तिष्ठंति हविष्मंतोंगिरः सुताः

Sa kalipunan ng araw, sa bilog ni Mārtaṇḍa, nananahan ang mga Pitṛ na sa daigdig ay tinatawag na Marīcigarbhā; doon sila nananatili—si Haviṣmān at ang mga anak ni Aṅgiras.

Verse 45

तीर्थश्राद्धप्रदा यांति यत्र क्षत्रियसत्तमाः । राज्ञां तु पितरस्ते वै स्वर्गभोगफलप्रदाः

Kung saan nagtutungo ang pinakamahuhusay na Kṣatriya, doon natatamo ang gantimpala ng śrāddha na inihandog sa mga banal na tīrtha; at tunay, ang mga Pitṛ ng mga hari ang nagkakaloob ng bunga ng pagtamasa ng kaligayahang makalangit.

Verse 46

एतेषां मानसी कन्या यशोदा नाम विश्रुता । पत्नी यांशुमतः श्रेष्ठा स्नुषा पंचजनस्य च

Sa kanila ay may isang anak na dalagang isinilang sa isipan, bantog sa pangalang Yaśodā—pinakamainam na asawa ni Yāṃśumat, at manugang din ni Pañcajana.

Verse 47

जनन्यथ दिलीपस्य भगीरथपितामही । लोकाः कामदुघा नाम कामभोगफलप्रदाः

Pagkaraan, siya ang naging ina ni Dilīpa at ang lola sa ama ni Bhagīratha. Mula sa kanya ay lumitaw ang mga daigdig na tinatawag na Kāmadhughā, na nagbibigay ng bunga ng ninanais na ligaya at pagtamasa.

Verse 48

सुस्वधा नाम पितरो यत्र तिष्ठन्ति ते सुताः । आज्यपा नाम लोकेषु कर्दमस्य प्रजापतेः

Kung saan nananahan ang mga Pitṛ na tinatawag na Susvadhā—sila ang kanilang mga anak; at sa mga daigdig ay naroon din ang mga Pitṛ na tinatawag na Ājyapā, na kabilang kay Prajāpati Kardama.

Verse 49

पुलहाग्रजदायादा वैश्यास्तान्भावयंति ह । यत्र श्राद्धकृतः सर्वे पश्यंति युगपद्गताः

Doon, ang mga Vaiśya—mga inapo ng nakatatandang kapatid ni Pulaha—ay taimtim na tumatawag at nagbibigay-lugod sa kanila (mga ninuno); at sa pook na yaon, silang lahat na nagsagawa ng śrāddha ay nakikita sila, na wari’y sabay-sabay na dumating sa iisang sandali.

Verse 50

मातृभ्रातृपितृस्वसॄः सखिसंबंधिबांधवान् । अपिजन्मायुतैर्दृष्टाननुभूतान्सहस्रशः

Mga ina, mga kapatid, mga ama, mga kapatid na babae, mga kaibigan, mga kamag-anak at mga kaangkan—bagaman nakita sa sampu-sampung libong kapanganakan at naranasan nang libo-libo—hindi pa rin sila tunay na nananatiling “sarili” magpakailanman.

Verse 51

एतेषां मानसी कन्या विरजा नाम विश्रुता । सा पत्नी नहुषस्यासीद्ययातेर्जननी तथा

Mula sa mga ito ay lumitaw ang isang anak na dalagang isinilang sa isipan, bantog sa pangalang Virajā. Siya ang naging asawa ni Nahuṣa, at gayundin ang ina ni Yayāti.

Verse 52

एषाष्टकाभवत्पश्चाद्ब्रह्मलोकगता सती । त्रय एते गणाः प्रोक्ताश्चतुर्थं तु वदाम्यहम्

Pagkaraan, siya’y naging isang ‘waluhan’ (aṣṭakā) at, bilang banal at marangal, nagtungo sa daigdig ni Brahmā. Ang tatlong pangkat na ito ay naipahayag na; ngayo’y sasabihin ko ang ikaapat.

Verse 53

लोकाः सुमनसो नाम ब्रह्मलोकोपरिस्थिताः । सोमपा नाम पितरो यत्र तिष्ठंति शाश्वतं

Sa ibabaw ng Brahmaloka ay naroon ang mga daigdig na tinatawag na Sumanasa; doon nananahan magpakailanman ang mga Pitṛ na tinatawag na Somapā.

Verse 54

धर्ममूर्तिधराः सर्वे परतो ब्रह्मणः स्मृताः । उत्पन्नाः प्रलयांते तु ब्रह्मत्वं प्राप्य योगिनः

Silang lahat, taglay ang mismong anyo ng Dharma, ay inaalaalang higit pa kay Brahmā. Bagama’t isinilang sa paglalang, sa wakas ng pagkalusaw ang mga yogin ay umaabot sa kalagayan ng Brahman.

Verse 55

कृत्वा सृष्ट्यादिकं सर्वे मानसे सांप्रतं स्थिताः । नर्मदा नाम तेषां तु कन्या तोयवहा सरित्

Matapos ganapin ang lahat ng gawain na nagsisimula sa paglikha, sila’y nanatili ngayon sa Mānasa. Mula sa kanila ay may isang anak na dalaga na tinawag na Narmadā—isang ilog na tagapagdala ng mga tubig.

Verse 56

भूतानि पुनती या तु पश्चिमोदधिगामिनी । तेभ्यः सर्वत्र मनुजाः प्रजासर्गे च निर्मितम्

Yaong ilog na nagpapadalisay sa lahat ng nilalang at dumadaloy patungo sa kanlurang karagatan—mula rito, sa paglikha ng mga nilalang, ang mga tao ay hinubog sa lahat ng dako.

Verse 57

ज्ञात्वा श्राद्धानि कुर्वंति धर्मभावेन सर्वदा । सर्वदा तेभ्य एवास्य प्रसादाद्योगसंततिः

Nalalaman ang wastong tuntunin, lagi nilang isinasagawa ang mga ritwal na śrāddha sa diwang-dharma; at mula sa biyaya ng mga ninunong iyon lamang, sa kanya’y patuloy na sumisibol ang di-napuputol na pagdaloy ng yoga.

Verse 58

पितॄणामादिसर्गे तु श्राद्धमेवं विनिर्मितम् । सर्वेषां राजतं पात्रमथवा राजतान्वितम्

Sa unang paglikha para sa mga Pitṛ (mga ninunong espiritu), ang ritwal na śrāddha ay itinatag sa ganitong paraan. Para sa lahat ng handog, ang itinakdang sisidlan ay pilak, o kaya’y yaong may palamuting pilak.

Verse 59

दत्तं स्वधां पुरोधाय पितॄन्प्रीणाति सर्वदा । आग्नीध्रसोमपाभ्यां तु कार्यमाप्यायनं बुधैः

Kapag ang handog ay ibinigay na inuuna ang pormulang svadhā, lagi nitong pinasasaya ang mga Pitṛ (mga ninunong espiritu). Ngunit itinatakda ng marurunong ang pagdaragdag-lakas ng ritwal sa pamamagitan ng dalawang alay kina Agnīdhra at Somapā.

Verse 60

अग्न्यभावे तु विप्रस्य पाणौ वाथ जलेपि वा । अजाकर्णेश्वकर्णे वा गोष्ठे वाथ शिवांतिके

Ngunit kapag walang apoy na magagamit ang isang brāhmaṇa, (maaaring isagawa ang ritwal) sa palad ng kamay, o maging sa tubig; o sa Ajākarṇa o Aśvakarṇa; o sa kulungan ng baka; o malapit sa dambana ni Śiva.

Verse 61

पितॄणाममलं स्थानं दक्षिणादिक्प्रशस्यते । प्राचीनावीतमुदकं तिलसंत्यागमेव च

Para sa mga Pitṛ (mga ninunong espiritu), ang dalisay at angkop na dako ay pinupuri bilang timog na direksiyon; at (ang mga ritwal ay gawin) sa paraang prācīnāvīta, na may mga alay na tubig, at gayundin sa pag-aalay ng linga (sesame).

Verse 62

खड्गिगनामामिषं चैवमन्नं श्यामाकशालयः । यवनीवारमुद्गेक्षु शुक्लपुष्प फलानि च

Binabanggit ang mga pagkaing gaya ng karne (āmiṣa), mga butil na tulad ng śyāmāka at bigas na śāli, mga butil na yavanī at nīvāra, mudga (monggo) at tubo, gayundin ang mga puting bulaklak at mga prutas.

Verse 63

वल्लभानि प्रशस्तानि पितॄणामिह सर्वदा । दर्भा माषष्षष्टिकान्नं गोक्षीरं मधुसर्पिषी

Dito, para sa mga Pitṛ (mga ninunong espiritu), ang laging minamahal at lubhang kapuri-puri ay: damong darbha, māṣa (itim na munggo), pagkaing mula sa bigas na ṣaṣṭika, gatas ng baka, pulot, at ghee (nilinaw na mantikilya).

Verse 64

शस्त्राणि च प्रवक्ष्यामि श्राद्धे वर्ज्यानि यानि च । मसूर शण निष्पावा राजमाषाः कुलुत्थकाः

Ipahahayag ko rin ang mga bagay na dapat iwasan sa ritong Śrāddha: masoor (lentil), binhi ng abaka, niṣpāva na beans, rājamāṣa na beans, at kulattha (horse-gram).

Verse 65

पद्म बिल्वार्कादुत्तूर पारिभद्राटरूषकाः । न देयाः पितृकार्येषु पयश्चाजाविकं तथा

Ang lotus, bilva, arka, dhattūra, pārijāta, at aṭarūṣaka ay hindi dapat ihandog sa mga gawaing para sa mga ninuno; gayundin, huwag magbigay ng gatas ng kambing o tupa.

Verse 66

कोद्रवोदारवरटकपित्थं मधुकातसी । एतान्यपि न देयानि पितॄभ्यः श्रियमिच्छता

Ang nagnanais ng kasaganaan ay hindi dapat maghandog sa mga Pitṛ (mga ninuno) kahit ng mga ito: kodrava na butil, odāra, varaṭa, bungang kapittha, madhuka, at ātasi (linseed).

Verse 67

पितृन्प्रीणाति यो भक्त्या ते पुनः प्रीणयंति तं । यच्छंति पितरः पुष्टिं स्वांगारोग्यं प्रजाफलम्

Ang sinumang may debosyon na nagpapasaya sa mga Pitṛ—ang mga amaing ninuno—sila nama’y muling nalulugod sa kanya. Ipinagkakaloob ng mga Pitṛ ang lakas at sustansiya, mabuting kalusugan ng sariling katawan, at bunga ng supling.

Verse 68

देवकार्यादपि पुनः पितृकार्यं विशिष्यते । देवताभ्यः पितॄणां तु पूर्वमाप्यायनं स्मृतम्

Higit pa man sa mga gawaing ukol sa mga deva, ang mga gawaing ukol sa mga Pitṛ ay itinuturing na lalong dakila; sapagkat sinasabi sa alaala ng mga banal na turo na ang mga ninuno ang dapat munang mapawi, bago pa ang mga diyos.

Verse 69

शीघ्रप्रसादास्त्वक्रोधा निस्संगाः स्थिर सौहृदाः । शांतात्मानः शौचपराः सततं प्रियवादिनः

Sila’y madaling magpatawad, walang poot, walang pagkapit, at matatag sa pagkakaibigan; payapa ang loob, tapat sa kalinisan, at laging may mabubuting salita.

Verse 70

भक्तानुरक्ताः सुखदाः पितरः पर्वदेवताः । हविष्मतामाधिपत्ये श्राद्धदेवः स्मृतो रविः

Ang mga Pitṛ—tapat sa kanilang mga deboto at tagapagkaloob ng ligaya—ay itinuturing na mga diyos sa mga banal na pagdiriwang. At sa mga naghahandog ng havis, si Ravi (Araw) ang inaalaalang namumunong diyos ng ritong śrāddha.

Verse 71

एतद्धि सर्वमाख्यातं पितृवंशानुकीर्त्तनम् । पुण्यं पवित्रमारोग्यं कीर्त्तनीयं नृभिः सदा

Sa gayon ay naipahayag ang buong pagsasalaysay ng angkan ng mga ninuno. Ito’y mapagpala, nagpapadalisay, at pinagmumulan ng kalusugan; kaya dapat itong laging bigkasin ng mga tao.

Verse 72

भीष्म उवाच । श्रुत्वैतदखिलं भूयः पराभक्तिरुपस्थिता । श्राद्धकालं विधिं चैव श्राद्धमेव तथैव च

Sinabi ni Bhīṣma: Nang marinig ko ang lahat ng ito, muling sumibol sa akin ang kataas-taasang debosyon. Ngayon, ipahayag mo rin sa akin ang panahon ng śrāddha, ang paraan nito, at ang śrāddha mismo nang buo.

Verse 73

श्राद्धेषु भोजनीया ये श्राद्धवर्ज्या द्विजातयः । कस्मिन्वासरभागे तु पितृभ्यः श्राद्धमारभेत्

Sa mga śrāddha, aling mga dvija ang nararapat pakainin, at aling mga dvija ang dapat iwasan sa śrāddha? At sa anong bahagi ng araw dapat simulan ang śrāddha para sa mga Pitṛ (ninuno)?

Verse 74

अन्नं दत्तं कथं याति श्राद्धे वै ब्रह्मवित्तम । विधिना केन कर्त्तव्यं कथं प्रीणाति तान्पितॄन्

O pinakadakila sa mga nakakabatid ng Brahman, paano nakararating sa mga yumao ang pagkaing inihahandog sa śrāddha? Sa anong wastong paraan ito dapat isagawa, at paano nito napalulugod ang mga ninuno, ang mga Pitṛ?

Verse 75

पुलस्त्य उवाच । कुर्यादहरहः श्राद्धमन्नाद्येनोदकेन च । पयोमूलफलैर्वापि पितृभ्यः प्रीतिमावहन्

Sinabi ni Pulastya: Dapat magsagawa ng śrāddha araw-araw, gamit ang pagkain at gayundin ang tubig; o kahit gatas, mga ugat, at mga bunga—sa gayon ay nagdudulot ng kasiyahan sa mga ninuno (pitṛ).

Verse 76

नित्यं नैमित्तिकं काम्यं त्रिविधं श्राद्धमुच्यते । नित्यं तावत्प्रवक्ष्यामि अर्घ्यावाहनवर्जितम्

Ang śrāddha ay sinasabing may tatlong uri: nitya (araw-araw), naimittika (sa takdang pagkakataon), at kāmya (ginagawa dahil sa hangarin). Una, ipaliliwanag ko ang nitya-śrāddha, na isinasagawa nang walang arghya at walang āvāhana (pag-anyaya).

Verse 77

अदैवतं विजानीयात्पार्वणं पर्व सुस्मृतम् । पार्वणं त्रिविधं प्रोक्तं शृणु यत्नान्महीपते

Dapat maunawaan na ang ‘adaivata’ ay ang ritong Pārvaṇa, na kilala bilang pagtalima sa Parvan. Ang Pārvaṇa ay ipinahayag na may tatlong uri—makinig kang mabuti, O hari.

Verse 78

पार्वणेय नियोज्यास्तु तान्शृणुष्व नराधिप । पंचाग्निः स्नातकश्चैव त्रिसौपर्णः षडंगवित्

Makinig, O hari, sa mga dapat italaga para sa ritong Pārvaṇa: ang nag-aalaga ng limang banal na apoy, ang Snātaka na nakatapos ng pag-aaral Veda, ang nakaaalam ng tatlong himnong Suparṇa, at ang bihasa sa anim na sangay (Vedāṅga).

Verse 79

श्रोत्रियः श्रोत्रियसुतो विधिवाक्यविशारदः । सर्वज्ञो वेदवान्मंत्री ज्ञानवंशकुलान्वितः

Siya’y isang dalubhasang iskolar ng Veda, anak ng isang dalubhasa, bihasa sa pagpapaliwanag ng mga utos ng kasulatan; tila nakaaalam ng lahat, puspos ng kaalamang Vaidika, isang marunong na tagapayo, at pinagpala ng angkan at lahing nakaugat sa karunungan.

Verse 80

त्रिणाचिकेतस्त्रिमधुः श्रुतेष्वन्येषु संस्थितः । पुराणवेत्ता ब्रह्मज्ञः स्वाध्यायी जपतत्परः

Siya’y nagsasagawa ng tatluhang ritwal na Nāciketa, nakaaalam ng mga aral na ‘tatlong Madhu,’ matatag sa mga Veda at iba pang kasulatan; dalubhasa sa mga Purāṇa, nakakakilala sa Brahman, masigasig sa sariling pag-aaral, at laging nakatuon sa japa, ang banal na pagbigkas.

Verse 81

ब्रह्मभक्तः पितृपरः सूर्यभक्तोथ वैष्णवः । ब्राह्मणो योगनिष्ठात्मा विजितात्मा सुशीलवान्

Isang deboto ni Brahmā, masigasig sa mga ritwal para sa mga ninuno, sumasamba sa Araw, at isa ring Vaiṣṇava—siya’y isang brāhmaṇa, matatag sa yoga, may pagpipigil sa sarili, at may marangal na asal.

Verse 82

एते तोष्याः प्रयत्नेन वर्जनीयानिमान्शृणु । पतितस्तत्सुतः क्लीबः पिशुनो व्यंगरोगितः

Ang mga ito’y dapat pag-ukulan ng masusing pagpapasaya; ngayon pakinggan ang mga dapat iwasan: ang nalugmok sa kasalanan, ang kaniyang anak, ang lalaking walang lakas, ang mapanirang-dila, at ang may kapansanan o dinadapuan ng karamdaman.

Verse 83

सर्वे ते श्राद्धकाले तु त्याज्या वै धर्मदर्शिभिः । पूर्वेद्युरपरेद्युर्वा विनीतांश्च निमंत्रयेत्

Ang lahat ng gayong tao ay tunay na dapat iwasan sa oras ng śrāddha ng mga nakakakita ng dharma. Dapat mag-anyaya ng mga taong may disiplina at karapat-dapat, maging sa nakaraang araw o sa susunod na araw.

Verse 84

निमंत्रितांश्च पितर उपतिष्ठंति तान्द्विजान् । वायुभूतानि गच्छंति तथासीनानुपासते

Kapag inanyayahan, ang mga Pitṛ (mga ninuno) ay dumadalo sa mga dvija; sa anyong banayad na parang hangin, sila’y lumalapit, nananatiling malapit, at naglilingkod sa mga nakaupo.

Verse 85

दक्षिणं जानुचालभ्य वामं पात्यनिमंत्रयेत् । अक्रोधनैः शौचपरैः सुस्नातैर्ब्रह्मवादिभिः

Sa pag-upong ang kanang tuhod ay nakausli at ang kaliwa’y nakababa, dapat mag-anyaya; ito’y gawin ng mga nakaaalam ng Brahman—di nagagalit, tapat sa kalinisan, at ganap na naligo sa ritwal.

Verse 86

भवितव्यं भवद्भिस्तु मया च श्राद्धकर्मणि । पितृयज्ञं विनिर्वर्त्य तर्पणाख्यं तु योग्निमान्

Dapat tayong makibahagi nang wasto—kayo at ako—sa gawang śrāddha. Matapos ganapin ang pitṛ-yajña, ang disiplinadong nagsasagawa ay magsagawa naman ng tarpaṇa, ang pag-aalay ng tubig para sa mga ninuno.

Verse 87

पिंडान्वाहार्यकं कुर्याच्छ्राद्धमिंदुक्षये तथा । गोमयेनानुलिप्ते तु दक्षिणाप्लवनस्थले

Dapat ding isagawa ang piṇḍa–anvāhāryaka śrāddha sa paghupa ng buwan, sa dakṣiṇā-plavana na pook ng handog sa timog, matapos pahiran ng dumi ng baka ang lugar.

Verse 88

श्राद्धं समारभेद्भक्त्या गोष्ठे वा जलसन्निधौ । अग्निमान्निर्वपेत्पित्र्यं चरुं वा सक्तुमुष्टिभिः

Sa debosyon ay simulan ang śrāddha—sa kulungan ng baka o sa tabi ng tubig. Sa harap ng apoy, ihandog ang piṭrya na alay: alinman sa caru na lutong lugaw o sa mga dakot ng saktu na piniritong butil/harina.

Verse 89

पितृभ्यो निर्वपामीति सर्वं दक्षिणतो न्यसेत् । अभिघार्य ततः कुर्यान्निर्वापत्रयमग्रतः

Sinasabi, “Iniaalay ko ito sa mga Pitṛ (mga ninuno),” ilagay ang lahat sa dakong timog. Pagkaraang ibuhos ang handog na ghee, maghandog ng tatlong alay sa harapan.

Verse 90

ते वितस्त्यायताः कार्याश्चतुरङ्गुलविस्तृताः । दर्वीत्रयं च कुर्वीत खादिरं रजतान्वितम्

Dapat gawin ang mga ito na kasinghaba ng isang dangkal at kasinglapad ng apat na daliri; at maghanda rin ng tatlong sandok, yari sa kahoy na khadira at may palamuting pilak.

Verse 91

रत्निमात्रं परिश्लक्ष्णं हस्ताकाराग्रमुत्तमम् । उदपात्राणि कांस्यस्य मेक्षणं च समित्कुशम्

Isang kasangkapang makinis at pulidong yari, na may sukat na isang ratni (dangkal), at may mainam na dulo na tila kamay; mga sisidlang tansong-bronse para sa tubig; at sandok din, panggatong, at damong kuśa.

Verse 92

तिलपात्राणि सद्वासो गंधधूपानुलेपनम् । आहरेदपसव्यं च सर्वं दक्षिणतः शनैः

Dapat magdala ng mga sisidlang may lamang linga, kasama ang mabubuting kasuotan, pabango, insenso, at mga pampahid; at dalhin ang lahat ng ito nang dahan-dahan sa kanang panig, sa pag-ikot na pakaliwa (apasavya).

Verse 93

एवमासाद्य तत्सर्वं भवनस्योत्तरेंतरे । गोमयेनानुलिप्तायां गोमूत्रेण च मंडलम्

Sa gayon, matapos makuha at maihanay ang lahat ng iyon, sa hilagang loob ng bahay—pagkatapos pahiran ang lugar ng dumi ng baka—gumuhit din ng banal na bilog sa ihi ng baka.

Verse 94

साक्षताभिः सपुष्पाभिरद्भिः सव्यापसव्यवत् । विप्राणां क्षालयेत्पादावभिवंद्य पुनःपुनः

Sa tubig na hinaluan ng buo at di-nabasag na bigas at mga bulaklak, hugasan ang mga paa ng mga brāhmaṇa, umiikot nang may paggalang mula kaliwa pakanan, at yumukod nang paulit-ulit.

Verse 95

आसनेषूपविष्टेषु दर्भवत्सु विधानतः । उपस्पृष्टोदकान्विप्रानुपवेश्यानुमंत्रयेत्

Kapag ang mga brāhmaṇa ay naipaupo nang wasto sa mga upuang may damong darbha ayon sa tuntunin, at nagawa na ang pagdampi sa tubig para sa paglilinis, saka sila paupuin para sa ritwal at bigkasin ang angkop na mga mantra sa kanila.

Verse 96

द्वौ दैवे पितृकृत्ये त्रीनेकैकं चोभयत्र वा । भोजयेदीश्वरोपीह न कुर्याद्विस्तरं बुधः

Sa ritwal para sa mga diyos, pakainin ang dalawa (na brāhmaṇa); sa ritwal para sa mga ninuno, tatlo; o tig-isa sa kapwa ritwal. Kahit ang may kakayahang maybahay ay hanggang dito lamang—huwag magpakitang-labis ang marunong.

Verse 97

दैवपूर्वं निवेद्याथ विप्रानर्घादिना बुधैः । अग्नौ कुर्यादनुज्ञातो विप्रैर्विप्रो यथाविधि

Una, ipabatid nang nararapat sa mga kapangyarihang banal; pagkatapos, parangalan ng marurunong ang mga brāhmaṇa sa pamamagitan ng mga handog gaya ng arghya. Saka, sa pahintulot ng mga brāhmaṇa, ang isang brāhmaṇa ay magsagawa ng handog sa apoy sa sagradong apoy ayon sa itinakdang ritwal.

Verse 98

स्वगृह्योक्तेन विधिना काले कृत्वा समंततः । अग्नीषोममयाभ्यां तु कुर्यादाप्यायनं बुधः

Sa takdang oras, matapos isagawa sa lahat ng panig ang ritwal ayon sa paraang itinuro sa sariling Gṛhya-sūtra, ang marunong ay magsagawa naman ng āpyāyana, ang ritwal ng muling pagpupuno, sa pamamagitan ng mga handog na ukol kina Agni at Soma.

Verse 99

दक्षिणाग्नौ प्रणीतेन स एवाग्निर्द्विजोत्तमः । यज्ञोपवीतान्निर्वर्त्य ततः पर्युक्षणादिकम्

Kapag ang apoy ay naihatid sa dakṣiṇāgni, ang gayong apoy mismo—O pinakamainam sa mga dvija—ang gamitin upang ganapin ang ritwal ng yajñopavīta; pagkaraan nito, isagawa ang paryukṣaṇa (pagwiwisik) at iba pang kaugnay na pamamaraan.

Verse 100

प्राचीनावीतिना कार्यमेतत्सर्वं विजानता । लब्ध्वा तस्माद्विशेषेण पिंडान्कुर्वीत चोदकं

Ang lahat ng ito ay dapat isagawa ng nakaaalam, na suot ang banal na sinulid sa paraang prācīnāvīta; kaya, kapag nakamit ang nararapat, lalo niyang ihanda ang mga piṇḍa na handog at ang kasamang alay na tubig.

Verse 101

दद्यादुदकपात्रैस्तु सलिलं सव्यपाणिना । दद्यात्सर्वं प्रयत्नेन दमयुक्तो विमत्सरः

Sa pamamagitan ng mga sisidlang tubig, maghandog ng tubig gamit ang kaliwang kamay; at ibigay ang lahat nang may taimtim na pagsisikap—may pagpipigil-sa-sarili at walang inggit.

Verse 102

विधाय रेखां यत्नेन निर्वपेदवनेजनं । दक्षिणाभिमुखः कुर्यात्ततो दर्भान्निधाय वै

Matapos maingat na gumuhit ng isang guhit, ilagak ang handog para sa paglilinis; nakaharap sa timog ito gawin, at pagkaraan ay ilapag ang damong darbha.

Verse 103

निधाय पिंडमेकैकं सर्वं दर्भोपरिक्रमात् । निर्वपेदथ दर्भेषु नामगोत्रानुकीर्तनैः

Pagkalagay ng bawat piṇḍa nang isa-isa, at matapos palibutan ang lahat ng damong kuśa, ialay ang mga ito sa ibabaw ng kuśa habang binibigkas ang pangalan at gotra (angkan).

Verse 104

तेषु दर्भेषु तं हस्तं विमृज्याल्लेपभागिनां । तथैव च जपं कुर्यात्पुनः प्रत्यवनेजनम्

Punasan niya ang kamay na nadikit sa tira ng pahid sa mga damong darbha; saka, sa gayon ding paraan, ipagpatuloy ang pagbigkas ng japa at muling magsagawa ng paghuhugas na nagpapadalisay.

Verse 105

जलयुक्तं नमस्कृत्य गंधधूपार्चनादिभिः । एवमावाह्य तत्सर्वं वेदमंत्रैर्यथोदितैः

Pagkatapos yumukod na may handog na tubig, at may pabango, insenso, pagsamba at iba pa, sa gayon ay tawagin niya ang lahat ng iyon, ayon sa itinakda, sa pamamagitan ng mga mantrang Veda.

Verse 106

एकाग्नरेकएवाद्भिर्निर्वपेद्दर्विकां तथा । ततः कृत्वा नरो दद्यात्पितृभ्यस्तु कुशान्बुधः

Sa iisang banal na apoy lamang, at kasama ang tubig, dapat niyang maayos na ialay ang oblation sa pamamagitan ng sandok. Pagkaraan nito, ang marunong ay maghandog ng mga damong kuśa sa mga Pitṛ, ang mga ninuno.

Verse 107

ततः पिंडादिकं कुर्यादावाहनविसर्जनम् । ततो गृहीत्वा पिंडेभ्यो मात्राः सर्वाः क्रमेण तु

Pagkatapos ay isagawa niya ang mga ritwal na nagsisimula sa pag-aalay ng piṇḍa, kasama ang pag-anyaya at pagpapauwi. Pagkaraan, kumuha ng mga bahagi mula sa mga piṇḍa at ialay o ipamahagi ang lahat ng takdang sukat nang sunod-sunod.

Verse 108

तानेव विप्रान्प्रथममाशयित्वा च मानवः । वर्णयन्भोजयेदन्नमिष्टं पूर्तं च सर्वदा

Pagkaupo muna sa kanila—yaong mga Brahmin—ang tao ay laging magpakain sa kanila ng pagkain: kapwa ang handog na pangyajña (iṣṭa) at ang kaloob na pangkawanggawa (pūrta), habang may paggalang na pinupuri ang kanilang kabutihan.

Verse 109

वर्जयेत्क्रोधपरतां स्मरन्नारायणं हरिम् । तृप्तान्ज्ञात्वा पुनः कुर्याद्विकिरं सार्ववर्णिकं

Sa pag-alaala kay Nārāyaṇa, si Hari, iwasan ang pagkapuspos ng galit. Kapag natitiyak na busog at nasiyahan ang lahat, muling mamahagi ng handog o pagkain nang pantay sa lahat ng uri.

Verse 110

विधृत्य सोदकं त्वन्नं सतिलं प्रक्षिपेद्भुवि । आचांतेषु पुनर्दद्याज्जलं पुष्पाक्षतोदकम्

Pagkahawak ng pagkain na hinaluan ng tubig at linga, ihagis ito sa lupa. Pagkaraan ng ācamana (pagsipsip na ritwal), maghandog muli ng tubig na may bulaklak at buo-buong bigas.

Verse 111

स्वधावाचनकं सर्वं पिंडोपरि समाचरेत् । देवाद्यंतं प्रकुर्वीत श्राद्धनाशोन्यथा भवेत्

Isagawa ang buong pagbigkas ng mga pormulang Svadhā sa ibabaw ng piṇḍa (handog sa yumao). Simulan sa mga diyos at tapusin ayon sa wastong ayos; kung hindi, masisira ang śrāddha.

Verse 112

विसृज्य विप्रान्प्रणतस्तेषां कृत्वा प्रदक्षिणम् । दक्षिणांदिशमाकांक्षन्पितॄनुद्दिश्य मानवः

Pagkatapos magpaalam nang may paggalang sa mga brāhmaṇa, yumukod sa kanila at umikot nang pakanan, ang tao—nakatuon sa dakong timog—ay nagsagawa ng gawain na iniaalay sa mga Pitṛ (ninuno).

Verse 113

दातारो नोभिवर्द्धंतां वेदाः सन्ततिरेव च । श्रद्धा च नो मा व्यगमद्बहुदेयं च नोस्त्विति

Nawa’y lumago ang aming mga tagapagkaloob; nawa’y umunlad ang mga Veda na aming inaalagaan; at nawa’y magpatuloy ang aming lahi. Nawa’y di kami iwan ng pananampalataya, at nawa’y lagi kaming may maraming maibibigay—ganito ang aming panalangin.

Verse 114

अन्नं च नो बहुभवेदतिथींश्च लभेमहि । याचितारश्च नः संतु मा च याचिष्म कंचन

Nawa’y magkaroon kami ng saganang pagkain at makatanggap ng mga panauhin; nawa’y may humihingi sa amin, at nawa’y hindi kami kailanman mamalimos kaninuman.

Verse 115

एतदग्निमतः प्रोक्तमन्वाहार्यं तु पार्वणं । यथेंदुसंक्षये तद्वदन्यत्रापि निगद्यते

Ito ang itinuro ng mga dalubhasa sa mga banal na apoy: ang handog na anvāhārya ay ang ritong pārvana. Gaya ng itinakda sa paghina ng buwan, gayon din ito sinasabing umiiral sa iba pang pagkakataon.

Verse 116

पिंडांस्तु गोजविप्रेभ्यो दद्यादग्नौ जलेपि वा । वप्रांते वाथ विकिरेदापोभिरथ वापयेत्

Ang mga piṇḍa (bilog na kanin) ay dapat ihandog sa mga baka, sa mga hayop, at sa mga Brāhmaṇa; o kaya’y ihagis sa apoy o maging sa tubig. Maaari rin itong ikalat sa gilid ng pilapil o bunton, o tunawin sa pamamagitan ng tubig.

Verse 117

पत्नीं तु मध्यमं पिंडं प्राशयेद्विनयान्विताम् । आधत्त पितरो गर्भं पुत्रसंतानवर्द्धनं

Ang gitnang piṇḍa ay ipapakain sa asawa, na may taglay na kahinhinan. Pagkaraan, ipinagkakaloob ng mga Pitṛ ang paglihi—na nagpapalago ng mga anak na lalaki at ng angkan.

Verse 118

तावन्निर्वापणं तिष्ठेद्यावद्विप्रा विसर्जिताः । वैश्वदेवं ततः कुर्यान्निवृत्तः पितृकर्मणः

Ang nirvāpaṇa (handog) ay dapat manatili roon hanggang sa ang mga Brāhmaṇa ay maayos na mapaalis na may paggalang. Pagkatapos, matapos ang mga gawaing para sa mga ninuno, isagawa ang handog na Vaiśvadeva.

Verse 119

इष्टैः सह ततः शांतो भुंजीत पितृसेवितम् । पुनर्भोजनमध्वानं यानमायासमैथुनम्

Pagkaraan nito, na payapa ang loob, kumain siya kasama ng mga minamahal ng pagkaing inihandog sa paglilingkod sa mga Pitṛ (mga ninuno). Pagkatapos, iwasan ang muling pagkain, paglalakbay, pagsakay sa sasakyan, mabigat na pagpapagal, at pakikipagtalik.

Verse 120

श्राद्धकृच्छ्राद्धभुग्यो वा सर्वमेतद्विवर्जयेत् । स्वाध्यायं कलहं चैव दिवास्वप्नं च सर्वदा

Maging siya man ang nagsasagawa ng Śrāddha o ang kumakain ng handog na pagkain ng Śrāddha, dapat niyang iwasan ang lahat ng ito; at lagi ring umiwas sa pagbigkas ng Veda (svādhyāya), sa pakikipagtalo, at sa pagtulog sa araw.

Verse 121

अनेन विधिना श्राद्धं त्रिवर्गस्येह निर्वपेत् । कन्या कुंभ वृषस्थेर्के कृष्णपक्षेषु सर्वदा

Sa ganitong itinakdang paraan, isagawa rito ang Śrāddha na nagtataguyod sa tatlong layunin ng buhay. At ito’y laging gawin sa madilim na kalahati ng buwan (Kṛṣṇa-pakṣa) kapag ang Araw ay nasa Virgo (Kanyā), Aquarius (Kumbha), o Taurus (Vṛṣa).

Verse 122

यत्रयत्र प्रदातव्यं सपिंडीकरणात्मकम् । तत्रानेन विधानेन देयमग्निमता सदा

Saanman dapat ibigay ang handog na kaugnay ng ritong sapiṇḍīkaraṇa, doon ito’y laging ipagkaloob—ng taong nag-iingat ng banal na apoy—ayon sa itinakdang paraan na ito.

Verse 123

अतः परं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणा यदुदीरितम् । श्राद्धं साधारणं नाम भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

Ngayon ay ipaliliwanag ko ang ipinahayag ni Brahmā: ang ritong tinatawag na “karaniwan” (sādhāraṇa) na Śrāddha, na nagkakaloob ng bunga ng kapwa makamundong pagtatamasa at ng kalayaan (mokṣa).

Verse 124

अयने विषुवे चैव अमावस्यार्कसंक्रमे । अमावस्याष्टका कृष्णपक्ष पंचदशीषु च

Sa mga ayana at sa bisuva, sa araw ng amāvasyā, sa pagpasok ng Araw sa bagong rāśi, sa pagtalima ng Aṣṭakā, at sa ikalabinlimang araw ng madilim na kalahati rin—(mga panahong lubhang mahalaga).

Verse 125

आर्द्रा मघा रोहिणीषु द्रव्यब्राह्मणसंगमे । गजच्छायाव्यतीपाते विष्टिवैधृतिवासरे

Sa mga nakṣatra na Ārdrā, Maghā, at Rohiṇī; sa pagtatagpo na may kinalaman sa yaman at sa isang brāhmaṇa; sa mga mapanglaw na sandaling tinatawag na Gaja-chāyā at Vyatīpāta; at sa mga araw na may Viṣṭi (Bhadrā) at Vaidhṛti—(itinuturing na di-kanais-nais sa mapalad na gawain).

Verse 126

वैशाखस्य तृतीयायां नवमीकार्तिकस्य च । पंचदशी तु माघस्य नभस्ये च त्रयोदशी

Sa ikatlong tithi ng Vaiśākha, sa ikasiyam ng Kārtika, sa ikalabinlima ng Māgha, at sa ikalabintatlo ng Nabhas—(ito ang mga itinakdang banal na petsa).

Verse 127

युगादयः स्मृता ह्येताः पितॄपक्षोपकारिकाः । तथा मन्वंतरादौ च देयं श्राद्धं विजानता

Ang mga pagkakataong ito, na nagsisimula sa mga yugā, ay inaalala bilang kapaki-pakinabang sa Pitṛpakṣa, ang kalahating-buwan para sa mga ninuno. Gayundin, sa pasimula ng isang manvantara, ang marunong ay dapat maghandog ng śrāddha.

Verse 128

अश्वयुङ्नवमी चैव द्वादशी कार्तिके तथा । तृतीया चैत्रमासस्य तथा भाद्रपदस्य च

Kapansin-pansin din ang ikasiyam na tithi ng buwan ng Āśvayuja, ang ikalabindalawa sa Kārttika, ang ikatlo sa buwan ng Caitra, at gayundin ang ikatlo sa Bhādrapada.

Verse 129

फाल्गुनस्य त्वमावास्या पौषस्यैकादशी तथा । आषाढस्यापि दशमी माघमासस्य सप्तमी

Ang araw ng bagong-buwan sa buwan ng Phālguna; gayundin ang ikalabing-isang tithi sa Pauṣa; pati ang ikasampu sa Āṣāḍha; at ang ikapito sa buwan ng Māgha.

Verse 130

श्रावणे चाष्टमी कृष्णा तथाषाढी च पूर्णिमा । कार्तिकी फाल्गुनी चैवा ज्येष्ठे पंचदशी सिता

Sa Śrāvaṇa, ang ikawalong tithi ng madilim na kalahati; sa Āṣāḍha, ang araw ng kabilugan; gayundin sa Kārtika at Phālguna; at sa Jyeṣṭha, ang ikalabinlimang tithi ng maliwanag na kalahati—ito ang mga banal na petsang itinakda.

Verse 131

मन्वंतरादयस्त्वेता दत्तस्याक्षयकारिकाः । पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं दद्यात्पितृभ्यः प्रयतो मनुष्यः

Ang mga ritong ito, na nagsisimula sa mga pagtalima ng Manvantara, ay nagpapaging walang-kupas sa anumang ibinibigay. Dito rin, ang taong maingat at taimtim ay dapat maghandog sa mga Pitṛ ng kahit tubig na hinaluan ng linga (til) na buto.

Verse 132

श्राद्धं कृतं तेन समास्सहस्रं रहस्यमेतत्पितरो वदंति । वैशाख्यामुपवासेषु तथोत्सवमहालये

Ito ang lihim na sinasabi ng mga Ninuno: sa kanya, ang Śrāddha ay para bang naisagawa sa loob ng sanlibong taon—lalo na sa mga pag-aayuno ng Vaiśākha, at gayundin sa masayang Mahālaya.

Verse 133

तीर्थायतनगोष्ठेषु द्वीपोद्यानगृहेषु च । विविक्तेषूपलिप्तेषु श्राद्धं देयं विजानता

Ang marunong at mapagkilatis ay dapat maghandog ng śrāddha sa mga tīrtha at banal na pook, sa mga bulwagan ng pagtitipon, sa mga pulo, sa mga hardin, at sa mga tahanan—lalo na sa mga liblib at maayos na pinahiran at nilinis na lugar.

Verse 134

विप्रान्पूर्वेपरेचाह्नि विनीतात्मानि मंत्रयेत् । शीलवृत्तगुणोपेतान्वयोरूपसमन्वितान्

Sa umaga at muli sa hapon, dapat sumangguni sa mga disiplinadong brāhmaṇa—may mabuting asal, wastong kabuhayan at mga birtud, at may hinog na pag-iisip at marangal na anyo.

Verse 135

द्वौ दैवे पितृकृत्ये त्रीनेकैकमुभयत्र वा । भोजयेत्सुसमृद्धोपि न प्रकुर्वीत विस्तरम्

Sa ritwal para sa mga diyos, pakainin ang dalawa (na brāhmaṇa); sa ritwal para sa mga ninuno, tatlo—o tig-isa sa bawat isa, o isa para sa kapwa. Kahit sagana, huwag gawing palabas ang handaan.

Verse 136

विश्वेदेवान्यवैः पुष्पैरभ्यर्च्यासनपूर्वकं । पूरयेत्पात्रयुग्मं तु स्थाप्यं दर्भपवित्रके

Matapos sambahin nang wasto ang mga Viśvedevas sa sebada at mga bulaklak, na nagsisimula sa pag-aalay ng upuan, punuin ang magkaparis na sisidlan at ilagay sa pinabanal na damong kuśa na panlinis.

Verse 137

शन्नोदेवीत्यपः कुर्याद्यवोसीति यवानपि । गंधपुष्पैस्तु संपूज्य विश्वान्देवान्प्रतिन्यसेत्

Sa pagbigkas ng “śaṃ no devīḥ,” italaga at basbasan ang tubig; at sa “yavosī,” gayundin ang sebada. Pagkaraan, sa pabango at bulaklak na pagsamba, itatag at anyayahan ang mga Viśve-deva.

Verse 138

विश्वेदेवास इत्याभ्यामावाह्य विकिरेद्यवान् । यवोसि धान्यराजस्त्वं वारुणो मधुमिश्रितः

Sa pag-anyaya gamit ang dalawang mantra na nagsisimula sa “Viśvedevāsa…,” saka ikalat ang sebada. (Sambitin:) “Ikaw ang sebada—hari ng mga butil; handog ka ni Varuṇa, na hinaluan ng pulot.”

Verse 140

अभ्यर्च्य गंधाद्युत्सृज्य पितृयज्ञं समारभेत् । दर्भासनादि कृत्वादौ त्रीणि पात्राणि चार्चयेत्

Matapos munang sambahin at itabi ang mga pabango at iba pa, simulan ang pitṛ-yajña. Sa pasimula, matapos ihanda ang upuang damong darbha at kaugnay na ayos, basbasan at sambahin ang tatlong sisidlan.

Verse 141

सपवित्राणि कृत्वादौ शन्नोदेवीत्यपः क्षिपेत् । तिलोसीति तिलान्कुर्याद्गन्धपुष्पादिकं पुनः

Una, matapos ihanda ang mga banal na pavitra, wisikan ng tubig habang binibigkas ang “śaṃ no devīḥ”; saka, sa mantra na “tilosī,” ilagay ang mga butil ng linga, at muli ring maghandog ng pabango, bulaklak, at iba pa.

Verse 142

पात्रं वनस्पतिमयं तथा पर्णमयं पुनः । राजतं वा प्रकुर्वीत तथा सागरसंभवम्

Dapat maghanda ng sisidlang yari sa halaman, o kaya’y sisidlang yari sa mga dahon; o maaari ring gumawa ng sisidlang pilak, at gayundin ng yaong nagmumula sa karagatan.

Verse 143

सौवर्णं राजतं ताम्रं पितॄणां पात्रमुच्यते । रजतस्य कथा वापि दर्शनं दानमेव च

Para sa mga Pitṛ (mga ninuno), itinatakda ang mga sisidlang ginto, pilak, at tanso. Tunay, maging ang pagbanggit tungkol sa pilak, ang pagtanaw dito, o ang pagbibigay nito bilang dāna ay may sariling kabanalan at gantimpala.

Verse 144

राजतैर्भाजनैरेषां पितॄणां रजतान्वितैः । वार्यपि श्रद्धया दत्तमक्षयायोपकल्पते

Kahit tubig man, kapag inialay nang may pananampalataya sa mga Pitṛ gamit ang mga sisidlang pilak na pinalamutian ng pilak, nagiging sanhi ng di-nauubos na gantimpala.

Verse 145

अद्यापि पितृपात्रेषु पितॄणां राजतान्वितम् । शिवनेत्रोद्भवं यस्मादुत्तमं पितृवल्लभम्

Hanggang ngayon, sa mga sisidlang alay sa mga Pitṛ, isinasama ang pilak—sapagkat sinasabing nagmula ito sa mata ni Śiva; kaya ito’y itinuturing na pinakamainam at lalong minamahal ng mga ninuno.

Verse 146

एवं पात्राणि संकल्प्य यथालाभं विमत्सरः । या दिव्येति पितुर्नाम गोत्रे दर्भान्करे न्यसेत्

Sa gayon, matapos ihanda ang mga sisidlan ayon sa abot-kaya, na walang inggit, ilagay ang kuśa-damo sa kamay at banggitin ang pangalan ng ama at ang gotra, kasama ang panawagang “yā divyā”.

Verse 147

पितॄनावाहयिष्यामि तथेत्युक्तः स तैः पुनः । उशंतस्त्वा तथायन्तु ऋग्म्यामावाहयेत्पितॄन्

“Aanyayahan ko ang mga Pitṛ,” wika niya; at nang muli siyang turuan nila: “Nawa’y pumarito sila, na may mabuting kalooban sa iyo.” Sa gayon, sa pamamagitan ng mga Ṛg-taludtod, dapat anyayahan ang mga Pitṛ.

Verse 148

या दिव्येत्यर्घ्यमुत्सृज्य दद्याद्गंधादिकं ततः । वस्त्रोत्तरं दर्भपूर्वं दत्वा संश्रयमादितः

Matapos ihandog ang arghya sa mantra na “yā divyā…”, mag-alay naman ng pabango at iba pang handog. Pagkaraan, matapos munang ilatag ang darbha, ihandog ang pang-ibabaw na kasuotan at, mula sa simula, sumilong nang may paggalang sa banal na ritwal.

Verse 149

पितृपात्रे निधायाथ न्युब्जमुत्तरतो न्यसेत् । पितृभ्यः स्थानमसीति निधाय परिवेषयेत्

Pagkatapos, ilagay iyon sa sisidlang para sa mga Pitṛ at itakda ang handog sa gawing hilaga. Sa pasyang, “Ito ang upuan ng mga Pitṛ,” saka ihain at ipamahagi ang mga alay ayon sa nararapat.

Verse 150

तत्रापि पूर्वतः कुर्यादग्निकार्यं विमत्सरः । उभाभ्यामपि हस्ताभ्यामाहृत्य परिवेषयेत्

Doon din, na may inggit, dapat munang ganapin ang mga ritwal na ukol sa banal na apoy; saka, dala sa dalawang kamay, maayos na ipamahagi ang handog na pagkain.

Verse 151

उशन्तस्त्वेति तं दर्भं पाणिभक्तं विशेषतः । गुणान्वितैश्च शाकाद्यैर्नानाभक्ष्यैस्तथैव च

Binibigkas ang, “Nawa’y ikalugod mo,” inihandog nila nang may natatanging pag-iingat ang darbha-damo sa kamay—kasama ang mga gulay na mainam ang pagkakaluto at sari-saring pagkain.

Verse 152

अन्नं च सदधिक्षीरं गोघृतं शर्करान्वितं । मासं प्रीणाति वै सर्वान्पितॄनित्याह पद्मजः

Pagkain na may kasamang yogurt at gatas, ghee ng baka at asukal—ito, sa loob ng isang buwan, tunay na nagpapasaya sa lahat ng mga Pitṛ; ganito ang wika ni Padmaja (Brahmā).

Verse 153

द्वौ मासौ मत्स्यमांसेन त्रीन्मासान्हारिणेन तु । औरभ्रेणाथ चतुरः शाकुनेनाथ पंच वै

Sa laman ng isda, dalawang buwan ang kabusugan; sa laman ng usa, tatlong buwan; sa laman ng tupa, apat; at sa laman ng mga ibon, limang buwan nga.

Verse 154

वाराहस्य तु मांसेन षण्मासं तृप्तिरुत्तमा । सप्तलोहस्य मांसेन तथाष्टावाजकेन तु

Sa laman ng baboy-ramo, anim na buwan ang pinakamainam na kasiyahan (ng mga ninuno); sa laman ng saptalohā, gayundin, at sa laman ng ājaka, walong buwan naman.

Verse 155

पृषतस्य तु मांसेन तृप्तिर्मासान्नवैव तु । दशमासांश्च तृप्यंते वराहमहिषामिषैः

Sa laman ng batik-batik na usa (pṛṣata), ang pagkabusog ay tumatagal nang siyam na buwan; at sa laman ng baboy-ramo at kalabaw, tumatagal nang sampung buwan.

Verse 156

शशकूर्मयोस्तु मांसेन मासानेकादशैव तु । संवत्सरं तु गव्येन पयसा पायसेन वा

Sa pagkain ng laman ng kuneho o pagong, (ang bisa ng pag-aayuno/pagtubos) ay labing-isang buwan; ngunit sa mga kaloob ng baka—gatas o pāyasa (kaning may gatas)—ito’y umaabot sa isang buong taon.

Verse 157

सौकरेण तु तृप्यंते मासान्पंचदशैव तु । वार्ध्रीणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी

Sa laman ng baboy-ramo, ang pagkabusog ay tumatagal nang labinlimang buwan; sa laman ng vārdhrīṇasa, ang pagkabusog ay tumatagal nang labindalawang taon.

Verse 158

कालशाकेन चानंत्यं खड्गमांसेन चैव हि । यत्किंचिन्मधुना मिश्रं गोक्षीरं दधिपायसम्

Gayundin, walang-hanggang (kasalanan) ang dulot ng pagkain ng kālaśāka na gulay at ng laman ng khadga (rhinoceros); gayundin (ang pagkain ng) anumang hinaluan ng pulot—gatas ng baka, at kaning niluto sa dahi (matamis na gatasan).

Verse 159

दत्तमक्षयमित्याहुः पितरः पूर्वदेवताः । स्वाध्यायं श्रावयेत्पित्र्यं पुराणान्यखिलानि च

Sinasabi ng mga Pitṛ—ang sinaunang mga diyos: “Ang handog (na inialay sa wastong ritwal) ay di-nasisira.” Kaya dapat iparinig sa kanila ang pag-aaral ng Veda para sa mga ninuno, at ipabigkas din ang lahat ng mga Purāṇa.

Verse 160

ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणां स्तवानि विविधानि च । इंद्रेशसोमसूक्तानि पावमानीश्च शक्तितः

At may sari-saring mga himno ng pagpupuri kina Brahmā, Viṣṇu, sa Araw, at kay Rudra; gayundin ang mga Sūkta para kina Indra, Īśa, at Soma, at ang mga Pāvamānī—bawat isa ayon sa sariling lakas at bisa.

Verse 161

बृहद्रथंतरं तत्र ज्येष्ठसामाथ रौरवं । तथैव शांतिकाध्यायं मधुब्राह्मणमेव च

Doon ay binibigkas ang Bṛhadrathantara, ang Jyeṣṭhasāman, at ang Raurava; gayundin ang kabanata ng pagpapayapa (Śānti), at ang Madhu-brāhmaṇa rin.

Verse 162

मण्डलब्राह्मणं तद्वत्प्रीतिकारि च यत्पुनः । विप्राणामात्मनश्चापि तत्सर्वं समुदीरयेत्

Gayundin, nararapat na bigkasin nang wasto ang lahat ng iyon—ang ukol sa maṇḍala at sa brāhmaṇa—at anumang higit pang nagdudulot ng kagalakan, kapwa sa mga brāhmaṇa at sa sarili.

Verse 163

भारताध्ययनं कार्यं पितॄणां परमप्रियं । भुक्तवत्सु च विप्रेषु भोज्यतोयादिकं नृप

O hari, dapat pag-aralan at bigkasin ang Bhārata, sapagkat ito’y lubhang minamahal ng mga Pitṛ (mga ninuno). At kapag nabusog na ang mga brāhmaṇa, dapat ihandog ang pagkain, tubig, at iba pa bilang ganap na pagtatapos ng ritwal.

Verse 164

सार्ववर्णिकमन्नाद्यमानयेत्सावधारणं । समुत्सृजेद्भुक्तवतामग्रतो विकिरान्भुवि

Dapat maingat na magdala ng pagkain at iba pang handog na angkop sa lahat ng uri ng tao; at matapos silang kumain, dapat igalang na ihiwalay ang natira, at magwisik ng mga bahagi sa lupa sa harap ng mga kumain.

Verse 165

अग्निदग्धाश्च ये जीवा येप्यदग्धाः कुले मम । भूमौ दत्तेन तृप्यंतु तृप्ता यांतु परां गतिं

Nawa’y masiyahan ang mga nilalang sa aking angkan—yaong nasunog sa apoy at yaong hindi—sa handog na inilalagak sa lupa; at sa pagkabusog, nawa’y marating nila ang kataas-taasang kalagayan.

Verse 166

येषां न माता न पिता न बंधुर्न चापि मित्रं न तथान्नमस्ति । तत्तॄप्तयेन्नं भुवि दत्तमेतत्पयातु योगाय यतो यतस्ते

Para sa mga walang ina, walang ama, walang kamag-anak ni kaibigan, at gayundin ay walang pagkain—nawa’y ang pagkaing ito na inihandog sa lupa ay umabot upang sila’y mabusog, saan man sila naroroon, para sa kanilang pag-alalay at kagalingan.

Verse 167

असंस्कृतप्रमीतानां त्यागिनां कुलभागिनां । उछिष्टभागधेयानां दर्भेषु विकिरासनं

Ang pagwiwisik ng mga tira-tirang pagkain sa damong kuśa ay itinakda para sa mga namatay nang walang mga saṃskāra, para sa mga tumalikod sa mundo, para sa may bahagi ayon sa karapatan ng angkan, at para sa yaong ang nakatakdang bahagi ay mga tira lamang.

Verse 168

तृप्तान्ज्ञात्वोदकं दद्यात्सकृद्विकिरणे तथा । विप्रलिप्तमहीपृष्टे गोशकृन्मूत्रवारिणा

Kapag nalaman niyang nabusog na ang mga panauhin, saka siya maghandog ng tubig; at gayundin ay magwisik nang minsan para sa paglilinis. Sa lupang inihanda para sa mga Brāhmaṇa, gawin ito sa tubig na hinaluan ng dumi at ihi ng baka.

Verse 169

निधाय दर्भान्विधिवद्दक्षिणाग्रान्प्रयत्नतः । सर्ववर्णविधानेन पिंडांश्च पितृयज्ञवत्

Maingat na ilagay, ayon sa tuntunin, ang mga damong darbha na ang dulo’y nakaharap sa timog; at saka, ayon sa ganap na itinakdang pamamaraan, ihanda rin ang mga piṇḍa (bilog na kanin) gaya ng sa ritong pang- ninuno (pitṛ-yajña).

Verse 170

अवनेजनपूर्वं तु नामगोत्रं तु मानवः । उक्त्वा पुष्पादिकं दत्वा कृत्वा प्रत्यवनेजनं

Bago isagawa ang ritwal ng paghuhugas, banggitin ng tao ang kanyang pangalan at angkan; saka maghandog ng mga bulaklak at iba pa, at gawin ang pangwakas na paghuhugas.

Verse 171

ज्ञात्वापसव्यं सव्येन पाणिना त्रिः प्रदक्षिणं । पितृवन्मातृकं कार्यं विधिवद्दर्भपाणिना

Matapos maunawaan ang wastong paraang apasavya (pakaliwa), magsagawa ng tatlong pradakṣiṇa na ang kaliwang kamay ang ginagamit; at ang ritwal para sa mga ninunong ina ay gawin, gaya ng sa mga ninunong ama, ayon sa tuntunin, na may hawak na damong darbha.

Verse 172

दीपप्रज्वालनं तद्वत्कुर्यात्पुष्पार्चनं बुधः । तथा चांतेषु चाचम्य दद्याच्चापः सकृत्सकृत्

Gayundin, dapat magsindi ng ilawan ang marunong at magsagawa ng pagsamba sa pamamagitan ng mga bulaklak; at sa mga pangwakas na bahagi, matapos uminom ng tubig para sa paglilinis (ācamana), maghandog siya ng tubig nang paulit-ulit.

Verse 173

तथा पुष्पाक्षतान्पश्चादक्षय्योदकमेव च । सतिलं नामगोत्रेण दद्याच्छक्त्या च दक्षिणाम्

Pagkaraan, maghandog ng mga bulaklak at mga butil ng bigas na buo, at gayundin ng ‘di-nauubos na tubig; kasama ng linga, gawin ang handog habang binibigkas ang pangalan at angkan, at magbigay ng dakṣiṇā ayon sa kakayahan.

Verse 174

गोभूहिरण्यवासांसि भव्यानि शयनानि च । दद्याद्यदिष्टं विप्राणामात्मनः पितुरेव च

Magbigay ng mga baka, lupa, ginto, mga kasuotan, at mararangal na higaan; at ibigay rin ang anumang minamahal o ninanais, bilang handog sa mga brāhmaṇa para sa kapakanan ng sarili at gayundin ng ama.

Verse 175

वित्तशाठ्येन रहितः पितृभ्यः प्रीतिमावहेत् । ततः स्वधावाचनकं विश्वेदेवेषु चोदकं

Malaya sa pandaraya sa yaman, magdulot siya ng kasiyahan sa mga Pitṛ (mga ninuno). Pagkaraan, bigkasin ang panawagang svadhā at maghandog ng tubig na alay sa mga Viśvedevas.

Verse 176

दत्वाशीः प्रतिगृह्णीयाद्द्विजेभ्योपि यथा बुधः । अघोराः पितरः संतु संत्वित्युक्तः पुनर्द्विजैः

Pagkaloob ng pagpapala, ang marunong ay tumanggap din ng balik-pagpapala kahit mula sa mga dvija (dalawang-ulit na isinilang). Muling wika ng mga Brahmana: “Nawa’y maging di-nakakatakot, mapagpala ang mga Pitṛ; gayon nawa.”

Verse 177

गोत्रं तथा वर्द्धतां तु तथेत्युक्तश्च तैः पुनः । स्वस्तिवाचनकं कुर्यात्पिंडानुद्धृत्य भक्तितः

At kapag muli nilang sabihin, “Gayon nawa; nawa’y lumago ang iyong angkan,” siya’y mag-angat nang may debosyon ng mga piṇḍa (bilog na kanin) at magsagawa ng pagbigkas ng pagpapalang svastivācana.

Verse 178

उच्छेषणं तु तत्तिष्ठेद्यावद्विप्रविसर्जनम् । ततो गृहबलिं कुर्यादिति धर्मो व्यवस्थितः

Ang natirang pagkain ay itabi hanggang sa maihatid nang may paggalang ang panauhing Brahmana. Pagkaraan, maghandog ng gṛha-bali, ang alay ng tahanan; ito ang itinatag na tuntunin ng dharma.

Verse 179

उच्छेषणं भूमिगतमजिह्मस्याशठस्य च । दासवर्गस्य तत्पिंडं भागधेयं प्रचक्षते

Ang natirang pagkain na inilapag sa lupa ng taong tuwid at walang daya—ang gayong piraso ay itinuturing na nararapat na bahagi na nakatalaga sa uri ng mga lingkod.

Verse 180

पितृभिर्निर्मितं पूर्वमेतदाप्यायनं सदा । अव्रतानामपुत्राणां स्त्रीणामपि नराधिप

O hari, ang palagiang nagpapalakas na ritwal na ito ay unang itinatag ng mga Pitṛ (mga ninuno) para sa mga walang panata, sa mga walang anak, at maging sa mga kababaihan.

Verse 181

ततः स्थानाग्रतः स्थित्वा प्रतिगृह्यांबुपात्रिकां । वाजेवाजेति च जपन्कुशाग्रेण विसर्जयेत्

Pagkaraan, tumayo sa harap ng itinakdang pook; hawakan ang sisidlang tubig, at sa dulo ng talim ng kuśa ay pakawalan ito habang marahang bumibigkas: “vāje vāje.”

Verse 182

बहिः प्रदक्षिणं कुर्यात्पदान्यष्टावनुव्रजेत् । बंधुवर्गेण सहितः पुत्रभार्यासमन्वितः

Dapat magsagawa ng panlabas na pradakṣiṇa, lumakad ng walong hakbang, na kasama ang mga kamag-anak, at kasama rin ang anak at asawa.

Verse 183

निवृत्य प्रणिपत्याथ प्रयुज्याग्निं स मंत्रवित् । वैश्वदेवं प्रकुर्वीत नैत्यिकं बलिमेव च

Pagbalik, magpatirapa at yumukod; ang nakaaalam ng mga mantra ay magsindi ng sagradong apoy. Isagawa niya ang handog na Vaiśvadeva at ang pang-araw-araw na bali-handog din.

Verse 184

ततस्तु वैश्वदेवांते सभृत्यसुतबांधवः । भुंजीतातिथिसंयुक्तः सर्वं पितृनिषेवितं

Pagkatapos, matapos ang Vaiśvadeva, kasama ang mga lingkod, mga anak, at mga kamag-anak—at kasama ang mga panauhin—siya’y kumain, matapos munang maihain nang wasto ang lahat para sa mga Pitṛ (mga ninuno).

Verse 185

एतच्चानुपनीतोपि कुर्यात्सर्वेषु पर्वसु । श्राद्धं साधारणं नाम सर्वकामफलप्रदम् । भार्याविरहितोप्येतत्प्रवासस्थोपि भक्तिमान्

Kahit ang hindi pa napapasailalim sa upanayana ay dapat magsagawa nito sa lahat ng mga araw ng banal na pagdiriwang (parvan). Ito ang tinatawag na “pangkalahatan” (sādhāraṇa) na śrāddha, na nagkakaloob ng bunga ng lahat ng minimithing layon. Kahit walang asawa, o kahit nasa malayong paglalakbay, ang taong may debosyon ay dapat pa ring magsagawa nito.

Verse 186

शूद्रोप्यमंत्रकं कुर्यादनेन विधिना नृप । तृतीयमाभ्युदयिकं वृद्धिश्राद्धं विधीयते

O hari, kahit ang isang Śūdra ay maaaring magsagawa nito nang walang mga mantra, ayon sa paraang ito. Ang ikatlong uri na itinakda ay ang ābhyudayika—ang śrāddha na ginagawa para sa kasaganaan at pagdami.

Verse 187

उत्सवानंदसंस्कारे यज्ञोद्वाहादिमंगले । मातरः प्रथमं पूज्याः पितरस्तदनंतरं

Sa mga pagdiriwang at masayang mga samskāra—gaya ng mga yajña, kasalan, at iba pang mapalad na seremonya—ang mga ina ang unang dapat sambahin; ang mga ama ay kasunod.

Verse 188

ततो मातामहा राजन्विश्वेदवास्तथैव च । प्रदक्षिणोपचारेण दध्यक्षतफलोदकैः

Pagkatapos, O hari, ang lolo sa ina—gayundin ang mga Viśvedevā—ay pinarangalan sa pamamagitan ng pag-ikot nang pakanan at mga handog na yogurt (dadhi), buo at di-nabasag na bigas (akṣata), mga prutas, at tubig.

Verse 189

प्राङ्मुखो निर्वपेत्पिंण्डान्पूर्वांश्चैव पुरातनान् । संपन्नमित्यभ्युदये दद्यादर्घं द्वयोर्द्वयोः

Nakaharap sa silangan, dapat niyang ihandog ang mga piṇḍa sa mga ninuno, ayon sa sinauna at tradisyunal na paraan. Sa mapalad na sandali ng kasaganaan, na binibigkas ang “Nawa’y maganap,” dapat siyang maghandog ng arghya nang tig-dalawa sa bawat dalawa.

Verse 190

युग्मा द्विजातयः पूज्या वस्त्राकल्पांबरादिभिः । तिलकार्यं यवैः कार्यं तच्च सर्वानुपूर्वकं

Ang magkapares na mga dalawang-ulit-na-ipinanganak ay dapat parangalan sa pamamagitan ng mga kasuotan, palamuti, damit at iba pa. Ang ritwal na ukol sa linga ay isagawa gamit ang sebada, at ang lahat ng ito’y gawin nang sunod-sunod ayon sa wastong kaayusan.

Verse 191

मंगल्यानि च सर्वाणि वाचयेद्द्विजपुंगवान् । एवं शूद्रोपि सामान्यं वृद्धिश्राद्धं च सर्वदा

Ang pinakamarangal na Brahmana ang dapat bumigkas ng lahat ng mapalad na pagpapala. Sa ganitong paraan, maging ang isang Śūdra ay maaaring laging magsagawa ng karaniwang śrāddha at ng vṛddhi-śrāddha sa lahat ng panahon.

Verse 192

नमस्कारेण मंत्रेण कुर्याद्दानानि वै बुधः । दानं प्रधानं शूद्रस्य इत्याह भगवान्प्रभुः । दानेन सर्वकामाप्तिस्तस्य संजायते यतः

Ang marunong ay dapat magbigay ng mga handog na sinasamahan ng mantra ng mapitagang pagpupugay. Ipinahayag ng Mapalad na Panginoon na para sa isang Śūdra, ang pagbibigay (dāna) ang pangunahing tungkuling dharmiko; sapagkat sa pamamagitan ng dāna, sumisibol sa kanya ang katuparan ng lahat ng ninanais.