Previous Verse
Next Verse

Padma Purana — Srishti Khanda, Shloka 103

The Five Great Sacrifices: Supremacy of Honoring Parents, Pativrata Dharma, Truthfulness, and Śrāddha

एतस्मिन्नन्तरे तेन चोक्तं वाक्यं यथोचितम् । लोके त्वत्सदृशो नास्ति धर्मज्ञो विजितेन्द्रियः

etasminnantare tena coktaṃ vākyaṃ yathocitam | loke tvatsadṛśo nāsti dharmajño vijitendriyaḥ

Samantala, nagsalita siya ng mga salitang nararapat: “Sa mundong ito, wala nang katulad mo—isang nakakabatid ng dharma at nagtagumpay sa mga pandama.”

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7), एकवचन; सर्वनाम
अन्तरेin the interval, meanwhile
अन्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
तेनby him
तेन:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
उक्तम्said
उक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-कृदन्त
वाक्यम्speech, statement
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
यथा-उचितम्as appropriate
यथा-उचितम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootयथा (अव्यय) + उचित (वच्/उच् धातु?; √वच्/√उच् से व्युत्पन्न 'उचित' प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; अव्ययीभाव (यथोचितम् = यथा उचितम्)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
त्वत्-सदृशःone like you
त्वत्-सदृशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्वत् (युष्मद्-प्रातिपदिक) + सदृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तव सदृशः)
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक निपात
अस्तिexists, is
अस्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
धर्मज्ञःknower of dharma
धर्मज्ञः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + ज्ञ (√ज्ञा धातु से निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (धर्मं जानाति इति)
विजितेन्द्रियःone who has conquered the senses
विजितेन्द्रियः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootविजित (जि धातु → क्त कृदन्त) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष (इन्द्रियाणि विजितानि यस्य/विजितानि इन्द्रियाणि)

Unspecified in the provided excerpt (a male speaker praising the addressed person)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Type: city

Sandhi Resolution Notes: एतस्मिन्नन्तरे = एतस्मिन् + अन्तरे (न् + अ → न्न); चोक्तम् = च + उक्तम्; यथोचितम् = यथा + उचितम् (आ + उ → ओ); त्वत्सदृशः = त्वत् + सदृशः (त् + स → त्स); नास्ति = न + अस्ति (अ-लोप/सवर्णदीर्घ)।

FAQs

The verse praises two linked virtues: knowledge of dharma (dharmajña) and mastery over the senses (vijitendriya), presenting them as rare and exemplary.

It implies disciplined restraint—governing desire, anger, and sensory impulses—so that one’s actions align with dharma rather than momentary craving.

Yes. It implies that true greatness is measured by ethical discernment and inner self-mastery, not merely status, power, or learning.