Adhyaya 5

Verse 1

भीष्म उवाच । कथं सती दक्षसुता देहं त्यक्तवती शुभा । दक्षयज्ञस्तु रुद्रेण विध्वस्तः केन हेतुना

Sinabi ni Bhīṣma: Paano iniwan ng mapalad na Satī, anak ni Dakṣa, ang kaniyang katawan? At sa anong dahilan winasak ni Rudra ang handog na yajña ni Dakṣa?

Verse 2

एतन्मे कौतुकं ब्रह्मन्कथं देवो महेश्वरः । जगामाथ क्रोधवशं त्रिपुरारिर्महायशाः

Ito ang aking pag-uusisa, O Brahman: paano napasailalim sa galit ang diyos na Maheśvara—si Tripurāri, ang lubhang tanyag?

Verse 3

पुलस्त्य उवाच । गंगाद्वारे पुरा भीष्म दक्षो यज्ञमथारभत् । तत्र देवासुरगणाः पितरोथ महर्षयः

Sinabi ni Pulastya: Noong unang panahon, O Bhīṣma, sinimulan ni Dakṣa ang isang yajña sa Gaṅgādvāra. Doon nagtipon ang mga pangkat ng mga deva at asura, ang mga Pitṛ, at ang mga dakilang ṛṣi.

Verse 4

समाजग्मुर्मुदायुक्ताः सर्वे देवाः सवासवाः । नागा यक्षाः सुपर्णाश्च वीरुदोषधयस्तथा

Dumating ang lahat ng mga deva—kasama si Indra—na puspos ng kagalakan; gayundin ang mga Nāga, Yakṣa, at mga Suparṇa (Garuda), pati ang mga baging at mga halamang-gamot.

Verse 5

कश्यपो भगवानत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । प्रचेतसोंगिराश्चैव वसिष्ठश्च महातपाः

Naroon din ang kagalang-galang na Kaśyapa, Atri, Pulastya, Pulaha, Kratu, Pracetas, Aṅgiras, at Vasiṣṭha—pawang mga dakilang ascetic na may matinding tapaḥ.

Verse 6

तत्र वेदीं समां कृत्वा चातुर्होत्रं न्यवेशयत् । होता वसिष्ठस्तत्रासीदंगिराध्वर्युसत्तमः

Doon ay gumawa siya ng pantay na vedi, at inayos ang apat-na-paring ritwal. Sa handog na yaon, si Vasiṣṭha ang Hotṛ, at si Aṅgirā—pinakamainam sa mga Adhvaryu—ang naroon.

Verse 7

बृहस्पतिरथोद्गाता ब्रह्मा वै नारदस्तथा । यज्ञकर्मप्रवृत्तौ तु हूयमानेषु चाग्निषु

Pagkaraan, si Bṛhaspati ang Udgātṛ, ang tag-aawit ng Sāma; at naroon din sina Brahmā at Nārada. At nang umusad ang mga gawaing-yajña, ang mga handog ay ibinubuhos sa nagliliyab na apoy.

Verse 8

आगता वसवः सर्व आदित्या द्वादशैव तु । अश्विनौ मरुतश्चैव मनवश्च चतुर्दश

Dumating ang lahat ng Vasus, at ang labindalawang Ādityas; ang dalawang Aśvin at ang mga Marut din, at ang labing-apat na Manu.

Verse 9

एवं यज्ञे प्रवृत्ते तु हूयमानेषु चाग्निषु । विभूतिं तां परां तत्र भक्ष्यभोज्यकृतां शुभाम्

Kaya nang magsimula ang yajña at ang mga apoy ay pinakakain ng mga handog, doo’y lumitaw ang isang kataas-taasan at mapalad na pagpapakita—na nagluwal ng mga pagkaing makakain at mapaglulugdan.

Verse 10

आलोक्य सर्वतो भूमिं समंताद्दशयोजनम् । महावेदी कृता तत्र सर्वैस्तत्र समन्वितैः

Matapos masiyasat ang lupain sa lahat ng panig, sa palibot na sampung yojana, ang lahat ng nagkatipon doon ay magkakasamang nagtayo ng isang dakilang vedi sa pook na yaon.

Verse 11

सर्वान्देवान्शक्रमुख्यान्यज्ञे दृष्ट्वा सती शुभा । तदासानुनयं वाक्यं प्रजापतिमभाषत

Nang makita ni Satī na mapalad ang lahat ng mga deva—si Indra at ang iba pa—na naroon sa paghahandog, saka niya kinausap si Prajāpati ng mga salitang mapagpayapa at mapagkasundo.

Verse 12

सत्युवाच । ऐरावतं समारूढो देवराजः शतक्रतुः । पत्न्या शच्या सहायातः कृतावासः शतक्रतुः

Sinabi ni Satya: Nakalulan sa Airāvata, dumating ang hari ng mga deva—si Śatakratu (Indra)—na kasama ang kanyang asawa na si Śacī; at naroon din si Kṛtāvāsa, ang pantas.

Verse 13

पापानां यो यमयिता धर्मेणाधर्मिणां प्रभुः । पत्न्या धूमोर्णया सार्द्धमिहायातः स दृश्यते

Siya na tagapigil at tagaparusa sa mga makasalanan, ang matuwid na panginoon ng mga di-matuwid—siya’y nakikitang dumating dito, kasama ang kanyang asawa na si Dhūmorṇā.

Verse 14

यादसां च पतिर्द्देवो वरुणो लोकभावनः । गौर्य्या पत्न्या सहायातः प्रचेता मंडपे त्विह

At si Varuṇa, ang deva na panginoon ng mga nilalang sa tubig at tagapagtaguyod ng mga daigdig, ay dumating dito sa pabilion ni Pracetas, kasama ang kanyang asawa na si Gaurī.

Verse 15

सर्वयक्षाधिपो देवः पुत्रो विश्रवसो मुनेः । पत्न्या त्विह समायातः सह देव्या धनाधिपः

Ang deva na panginoon ng lahat ng Yakṣa, ang anak ng pantas na si Viśravas, ay dumating dito kasama ang kanyang asawa; ang panginoon ng kayamanan ay dumating na kapiling ang diyosa.

Verse 16

मुखं यः सर्वदेवानां जंतूनामुदरे स्थितः । वेदा यदर्थमुत्पन्नास्सोयं यज्ञमुपागतः

Siya na bibig ng lahat ng mga diyos, nananahan sa tiyan ng mga nilalang—Siya na pinag-ukulan ng paglitaw ng mga Veda, ay dumating ngayon dito bilang ang Yajña, ang banal na handog.

Verse 17

निऋती राक्षसेन्द्रोऽसौ दिक्पतित्वे नियोजितः । स च त्विहागतस्तात पत्न्या सार्द्धं क्रताविह

Yaong si Nirṛti, ang panginoon ng mga Rākṣasa, ay itinalaga sa tungkulin bilang tagapagbantay ng isang dako. At siya man, mahal na anak, ay dumating dito, kasama ang kanyang asawa, sa handog na ito.

Verse 18

आयुःप्रदो जगत्यस्मिन्ब्रह्मणा निर्मितः पुरा । प्राणोपानोव्यानौदानस्समानाह्वयस्तथा

Noong unang panahon, nilikha ni Brahmā sa mundong ito ang tagapagkaloob ng haba ng buhay; at nilikha rin niya ang mga hiningang-buhay na tinatawag na prāṇa, apāna, vyāna, udāna, at gayundin ang samāna.

Verse 19

एकोनपंचाशत्केन गणेन परिवारितः । यज्ञे प्रजापतिश्चासौ वायुर्देवःसमागतः

Napapaligiran ng isang pangkat na may bilang na apatnapu’t siyam, yaong Prajāpati—si Vāyu, ang banal na diyos—ay dumating sa handog na Yajña.

Verse 20

द्वादशात्मा ग्रहाध्यक्षःचक्षुषी जगतस्त्विह । पाति वै भुवनं सर्वं देवानां यः परायणः

Siya na may labindalawang anyo, ang tagapangasiwa ng mga planeta, ang mismong mga mata ng sanlibutan dito—siya nga ang nag-iingat sa lahat ng daigdig, sapagkat siya ang pinakamataas na kanlungan ng mga diyos.

Verse 21

आयुषश्च वनानां च दिवसानां पतिर्हि यः । संज्ञा पतिरिहायातो भास्करो लोकपावनः

Siya na tunay na Panginoon ng haba ng buhay, ng mga gubat, at ng mga araw—si Bhāskara, tagapagpadalisay ng mga daigdig, ang asawa ni Saṃjñā—ay dumating dito.

Verse 22

अत्रिवंशसमुद्भूतो द्विजराजो महायशाः । नयनानंदजननो लोकनाथो धरातले

Ipinanganak sa angkan ni Atri, ang marangal at dakilang “hari” sa mga brāhmaṇa ay lumitaw sa lupa—yaong nagbibigay-galak sa mga mata at naging panginoon at tagapagtanggol ng daigdig.

Verse 23

ओषधीनां पतिश्चापि वीरुधामपि सर्वशः । उडुनाथः सपत्नीक इहायातः शशी तव

Ang Buwan—panginoon ng mga halamang-gamot at, sa lahat ng paraan, ng mga halaman at baging—ay dumating dito, kasama ang kaniyang asawa, O Śaśī, para sa iyo.

Verse 24

वसवोष्टौ समायाता अश्विनौ च समागतौ । वृक्षो वनस्पतिश्चापि गन्धर्वाप्सरसां गणाः

Dumating ang walong Vasu, at dumating din ang dalawang Aśvin; gayundin ay dumating ang mga punò at ang panginoon ng mga halaman, kasama ang mga pangkat ng Gandharva at Apsaras.

Verse 25

विद्याधरा भूतसंघा वेताला यक्षराक्षसाः । पिशाचाश्चोग्रकर्माणस्तथान्ये जीवहारकाः

Naroon ang mga Vidyādhara, mga pangkat ng mga espiritu, mga Vetāla, Yakṣa at Rākṣasa, at mga Piśāca na mababangis ang gawa—kasama pa ang iba pang mga nilalang na kumikitil ng buhay.

Verse 26

नद्यो नदाः समुद्राश्च द्वीपाश्च सह पर्वतैः । ग्राम्यारण्याश्च पशवो यदिङ्गं यच्च नेङ्गति

Ang mga ilog at batis, ang mga dagat, at mga pulo na kasama ng mga bundok—mga hayop na alaga at yaong sa gubat; ang lahat ng gumagalaw at ang hindi gumagalaw—lahat ng ito’y nilikha.

Verse 27

कश्यपो भगवानत्रिर्वसिष्ठश्चापरैः सह । पुलस्त्यः पुलहश्चैव सनकाद्या महर्षयः

Naroon ang kagalang-galang na Kaśyapa, si Atri at si Vasiṣṭha, kasama ng iba pang mga pantas—sina Pulastya, Pulaha, at ang mga dakilang ṛṣi na pinangungunahan ni Sanaka.

Verse 28

पुण्या राजर्षयश्चैव पृथिव्यां ये च पार्थिवाः । वर्णाश्चाश्रमिणश्चैव सर्वे ये कर्मकारिणः

Ang mga banal na rājārṣi, at ang mga haring nananahan sa lupa; at ang lahat ng mga varṇa at mga nasa mga āśrama—oo, lahat ng gumaganap ng tungkulin at paggawa—ay kabilang.

Verse 29

किमत्र बहुनोक्तेन ब्राह्मी सृष्टिरिहागता । भगिन्यो भागिनेयाश्च भगिनीपतयस्त्विमे

Ano pa ang saysay ng maraming salita rito? Dumating na rito ang paglikha ni Brahmā—ito ang mga kapatid na babae, ang mga anak ng kapatid na babae, at ang mga asawa ng mga kapatid na babae.

Verse 30

स्वभार्यासहिताः सर्वे सपुत्रास्सह बांधवाः । त्वया समर्चिताः सर्वे दानमानपरिग्रहैः

Silang lahat—kasama ang kanilang mga asawa, mga anak, at mga kamag-anak—ay nararapat na pinarangalan mo, sa pamamagitan ng mga handog, paggalang, at mapagpalang pagtanggap.

Verse 31

आमंत्रणा मंत्रितानां सर्वेषां मानना कृता । एक एवात्र भगवान्पतिर्मे न समागतः

Lahat ng mga inanyayahan ay maayos na tinanggap at pinarangalan; ngunit ang tanging hindi pa dumarating dito ay ang aking iginagalang na Panginoon—ang aking asawa.

Verse 32

विना तेन त्विदं सर्वं शून्यवत्प्रतिभाति मे । मन्ये चाहं तु भवता पतिर्मे न निमंत्रितः

Kung wala siya, ang lahat ng ito’y wari’y hungkag sa aking paningin. At iniisip ko na sa iyo, ang aking asawa ay hindi inanyayahan.

Verse 33

विस्मृतस्ते भवेन्नूनं सर्वं शंसतु मे भवान् । पुलस्य उवाच । तस्यास्तदुक्तं वचनं श्रुत्वा दक्षः प्रजापतिः

“Tunay ngang nakalimutan mo; kaya isalaysay mo sa akin ang lahat,” wika niya. Sabi ni Pulastya. Nang marinig ni Dakṣa, ang Prajāpati, ang mga salitang iyon na sinabi niya, [siya’y tumugon].

Verse 34

पतिस्नेह समायुक्तां प्राणेभ्योपि गरीयसीम् । अंकमारोप्य तां बालां साध्वीं पतिपरायणाम्

Yakap ang pag-ibig sa asawa, higit pang mahal kaysa sariling buhay, kinalong niya ang batang dalaga—ang banal na sadhvī, lubos na nakatuon sa kanyang asawa—at inangat sa kanyang kandungan.

Verse 35

पतिव्रतां महाभागां पतिप्रियहितैषिणीम् । प्राह गंभीरभावेन शृणु वत्से यथातथम्

Sa pativrata na lubhang mapalad, na naghahangad ng ikalulugod at ikabubuti ng kanyang asawa, nagsalita siya nang may bigat: “Makinig ka, anak, ayon sa tunay na nangyari.”

Verse 36

येनाद्य कारणेनेह पतिस्ते न निमंत्रितः । कपालपात्रधृक्चर्मी भस्मावृत तनुस्तथा

Sa anong dahilan, ngayong araw, hindi inanyayahan dito ang iyong asawa—yaong may dalang mangkok na bungo, nakabalot sa balat, at ang katawan ay nababalutan din ng banal na abo?

Verse 37

शूली मुण्डी च नग्नश्च श्मशाने रमते सदा । विभूत्याङ्गानि सर्वाणि परिमार्ष्टि च नित्यशः

May trishula, ahit ang ulo at hubad, lagi siyang nalulugod sa pook ng pagsusunog ng bangkay; at walang patid niyang pinapahiran ng banal na abo ang lahat ng kanyang mga sangkap.

Verse 38

व्याघ्रचर्मपरीधानो हस्तिचर्मपरिच्छदः । कपालमालं शिरसि खट्वागं च करे स्थितं

Nakasuot ng balat ng tigre at nababalutan ng balat ng elepante, may kuwintas na mga bungo sa kanyang ulo, at may hawak sa kamay na tungkod na khaṭvāṅga.

Verse 39

कट्यां वै गोनसं बध्वा लिंगेऽस्थ्नां वलयं तथा । पन्नगानां तु राजानमुपवीतं च वासुकिम्

Itinali niya sa baywang ang ahas na gonasa, at gayundin ay naglagay ng singsing na mga buto sa kanyang liṅga; at sinuot niya si Vāsuki—ang hari ng mga ahas—bilang sagradong sinulid.

Verse 40

कृत्वा भ्रमति चानेन रूपेण सततं क्षितौ । नग्ना गणाः पिशाचाश्च भूतसंघा ह्यनेकशः

Sa ganitong anyo, siya’y patuloy na gumagala sa ibabaw ng lupa; at sa napakaraming bilang ay nagsisipaglibot ang mga hubad na pangkat—mga piśāca at sari-saring pulutong ng mga bhūta.

Verse 41

त्रिनेत्रश्च त्रिशूली च गीतनृत्यरतस्सदा । कुत्सितानि तथान्यानि सदा ते कुरुते पतिः

Tatlong-mata at may tangan na trishula, laging nalulubog sa awit at sayaw—ang iyong asawa’y palagiang gumagawa ng mga gawaing kahiya-hiya, at ng iba pang gayon din.

Verse 42

त्रपाकरो भवेन्मह्यं देवानां संनिधिः कथं । कीदृक्च वसनं तस्य केतनं प्रति नार्हति

Paano darating sa akin ang pagdalo ng mga diyos kung ako’y pinagmumulan ng kahihiyan? At anong kasuutan mayroon siya—yaong hindi nararapat isuot sa marangal na tahanan?

Verse 43

एतैर्दोषैर्मया वत्से लोकानां चैव लज्जया । नाह्वानं तु कृतं तस्य कारणेन मया सुते

Dahil sa mga kapintasan kong ito, mahal kong anak, at sa hiya sa harap ng mga tao, hindi ko siya inanyayahan; iyan ang dahilan, aking anak na babae.

Verse 44

यज्ञस्यास्य समाप्तौ तु पूजां कृत्वा त्वया सह । आनीय तव भर्त्तारं त्वया सह त्रिलोचनम्

Pagkatapos magwakas ang handog na ito, matapos tayong magsagawa ng pagsamba na magkasama, dadalhin ko ang iyong asawa—si Trilocana, ang Tatlong-mata—upang makapiling mo.

Verse 45

त्रैलोक्यस्याधिकां पूजां करिष्यामि च सत्कृतैः । एतत्ते सर्वमाख्यातं त्रपायाः कारणं महत्

Sa mga handog na may paggalang, magsasagawa ako ng pagsambang hihigit pa sa pagsamba ng tatlong daigdig. Ito ang lahat ng aking sinabi sa iyo—ang dakilang sanhi ng aking kahihiyan.

Verse 46

नात्र मन्युस्त्वया कार्यः सर्वः स्वं भागमर्हति । अन्यजन्मनि यैर्यादृक्कृतं कर्म शुभाशुभम्

Dito’y huwag kang magpadaig sa poot; bawat isa’y tumatanggap ng sariling bahagi—ayon sa mabuti o masamang gawang nagawa sa ibang kapanganakan, sa anumang paraan ito naisagawa.

Verse 47

इह जन्मनि ते तादृक्पुत्रिके भुंजते फलम् । परितापं मा कृथास्त्वं फलं भुंक्ष्व पुराकृतम्

Sa mismong buhay na ito, O anak na babae, tinatamasa mo ang bunga ng gayong mga gawa. Huwag kang magdalamhati; tanggapin mo ang bunga ng dating nagawa.

Verse 48

श्रियं परगतां दृष्ट्वा रूपसौभाग्यशोभनाम् । रूपं च कांतिसौभाग्यं रम्याण्याभरणानि च

Nang makita niyang si Śrī, ang Kapalaran, ay napasa-iba—nagniningning sa ganda, mapalad na alindog at karilagan—namasdan niya ang kanyang kaibig-ibig na anyo, ang maningning na biyaya at suwerte, at ang kanyang maririkit na alahas.

Verse 49

कुलेमहतिवैजन्मवपुश्चातीवसुंदरम् । पूर्वभाग्यैस्तु लभ्यंते नरैरेतानि सुव्रते

Ang pagsilang sa marangal na angkan at ang katawang lubhang maganda—ang mga ito’y nakakamtan ng tao sa bisa lamang ng mga dating kabutihang naipon, O babaeng may banal na panata.

Verse 50

मात्मानं परिनिंदेथामाच भाग्यानि सुव्रते । फलं चैवं विधिकृतं दातुं कस्य तु कः क्षमः

Huwag mong hamakin ang iyong sarili, O banal na nanata, at huwag mong sisihin ang iyong kapalaran. Kung ang bunga’y itinakda ng tadhana, sino nga ba ang may kapangyarihang magbigay o magbago nito para kanino?

Verse 51

नास्ति वै बलवान्कश्चिन्नमूढो न च पंडितः । पांडित्यं च बलं चैव जायते पूर्वकर्मणः

Tunay, walang sinumang likás na malakas, ni likás na mangmang o pantas; ang karunungan at lakas ay sumisibol mula sa naunang gawa (karma).

Verse 52

एते देवा दिवं प्राप्ताः शोभमानाः स्थिताश्चिरम् । पुण्येन तपसा चैव क्षेत्रेषुविविधेषुच

Ang mga diyos na ito’y nakaabot sa langit at nanatiling matagal, nagniningning sa karilagan—sa bisa ng kabutihang-loob at pag-aayuno, at sa ugnay sa iba’t ibang banal na pook.

Verse 53

यदेभिरार्जितं पुण्यं तस्यैते फलभागिनः । एवमुक्ता ततः सा तु सती भीष्मरुषान्विता

“Anumang kabutihang naipon ng mga ito, ang iba’y makikibahagi sa bunga nito.” Nang masabi ito, ang banal na ginang ay napuno ng kakila-kilabot na poot.

Verse 54

विनिंदमाना पितरं क्रोधेनारुणितेक्षणा । एवमेतद्यथा तात त्वया चोक्तं ममाग्रतः

Sinusumpa niya ang kanyang ama; namumula ang mga mata sa galit, sinabi niya: “Ganyan nga, mahal na ama—gaya ng sinabi mo sa harap ko.”

Verse 55

सर्वो जनः पुण्यभागी पुण्येन लभते श्रियं । पुण्येन लभते जन्म पुण्ये भोगाः प्रतिष्ठिताः

Bawat tao’y nakikibahagi sa kabutihan; sa kabutihan nakakamit ang kasaganaan. Sa kabutihan nagkakaroon ng kapanganakan, at sa kabutihan nakasalig ang lahat ng pagkalugod.

Verse 56

तदयं जगतामीशः सर्वेषामुत्तमोत्तमः । स्थानान्येतानि सर्वेषां दत्तान्येतेन धीमता

Siya nga ang Panginoon ng mga daigdig, ang pinakadakila sa lahat. Sa karunungan niya, iginawad sa bawat isa ang mga tahanan at katayuan.

Verse 57

ये गुणास्तस्य देवस्य वक्तुं जिह्वापि वेधसः । न शक्ता ख्यापने तस्य देवस्य परमेष्ठिनः

Kahit ang dila ni Brahmā, ang Lumikha, ay hindi kayang ganap na isalaysay at ipahayag ang mga katangian ng Kataas-taasang Panginoon, ang marangal na Parameṣṭhin.

Verse 58

भस्मास्थि च कपालानि श्मशाने वसतिस्तथा । गोनसाद्याश्च ये सर्पाः सर्वे ते भूषणीकृताः

Abo, mga buto, at mga bungo—gayundin ang paninirahan sa pook ng pagsusunog ng bangkay—at ang mga ahas na gaya ng gonasa: lahat ng ito’y ginawa niyang mga palamuti.

Verse 59

भूतप्रेतगणास्तस्य पिशाचा गुह्यकास्तथा । एष धाता विधाता च एष पालयिता दिशः

Sa kanya ang mga pangkat ng bhūta at preta; gayundin ang mga piśāca at mga guhyaka. Siya ang Tagapag-ayos at Tagapagpasiya, at siya ang tagapangalaga ng mga direksiyon.

Verse 60

प्रसादेन च रुद्रस्य प्राप्तस्वर्गः पुरंदरः । यदि रुद्रेस्ति देवत्वं यदि सर्वगतः शिवः

Sa biyaya ni Rudra, si Purandara (Indra) ay nakamit ang langit. Kung ang pagka-diyos ay kay Rudra—kung si Śiva ay laganap sa lahat—pagbulayan ang katotohanang ito.

Verse 61

सत्येन तेन ते यज्ञं विध्वंसयतु शंकरः । यद्यस्ति मे तपः किंचित्कश्चिद्धर्मोथवा कृतः

Sa katotohanang yaon na akin, nawa’y wasakin ni Śaṅkara ang inyong paghahandog na yajña. Kung may munting tapasya sa akin, o anumang dharma na aking nagawa—

Verse 62

फलेन तस्य धर्मस्य यज्ञस्ते नाशमर्हति । प्रियाहं यदि देवस्य यदि मां तारयिष्यति

Sa bunga ng gayong katuwiran, ang inyong yajña ay hindi dapat mapahamak—kung ako’y tunay na minamahal ng Panginoon, tiyak na ililigtas niya ako.

Verse 63

तेन सत्येन ते गर्वः समाप्तिमभिगच्छतु । इत्युक्त्वा योगमास्थाय स्वदेहस्थेन तेजसा

“Sa katotohanang yaon, nawa’y magwakas ang inyong pagmamataas.” Pagkasabi nito, pumasok siya sa yogic na pagninilay, sa liwanag na nananahan sa sarili niyang katawan.

Verse 64

निर्ददाह तदात्मानं सदेवासुरपन्नगैः । किंकिमेतदिति प्रोक्ते गंधर्वगणगुह्यकैः

Sa harap ng mga deva, mga asura, at mga nilalang na ahas, sinunog niya ang sarili niyang katawan. Nang tanungin ng mga Gandharva, ng mga pangkat ng makalangit na tagapaglingkod, at ng mga Guhyaka, “Ano ito—ano ang nangyayari?”, nagpatuloy ang salaysay.

Verse 65

गंगाकूले तदा मुक्तो देहो वै क्रुद्धया तया । सौनकं नाम तत्तीर्थं गंगायाः पश्चिमे तटे

Pagkaraan, sa pampang ng Gaṅgā, iniwan niya ang katawan dahil sa galit niya. Ang banal na tawiran na iyon ay tinatawag na Saunaka, sa kanlurang pampang ng Gaṅgā.

Verse 66

श्रुत्वा रुद्रस्तु तद्वार्त्तां पत्न्यानाश सुदुःखितः । हंतुं यज्ञं धीरभवत्देवानामिह पश्यताम्

Nang marinig ni Rudra ang balitang iyon, labis na nagdalamhati sa pagkawala ng kaniyang asawa; at sa harap ng mga diyos na nakatingin doon, tumibay ang loob niyang wasakin ang paghahandog na yajña.

Verse 67

गणकोटिः समादिष्टा ग्रहा वैनायकास्तथा । भूतप्रेतपिशाचाश्च दक्षयज्ञ विनाशने

Isang krore ng mga Gaṇa ang inutusan, kasama ang mga Graha at mga Vaināyaka; gayundin ang mga bhūta, preta, at piśāca, upang wasakin ang yajña ni Dakṣa.

Verse 68

तैर्गत्वा विबुधास्सर्वे यज्ञे निर्जित्य नाशिताः । हते यज्ञे तदा दक्षो निरुत्साहो निरुद्यमः

Pagdating nila roon, ang lahat ng mga diyos ay natalo at napuksa sa loob ng yajña. Nang masira ang paghahandog, si Dakṣa ay nawalan ng sigla at pagkilos—walang alab at walang pagsisikap.

Verse 69

उपगम्याब्रवीत्त्रस्तो देवदेवं पिनाकिनम् । न ज्ञातोसि मया देव देवानां प्रभुरीश्वरः

Lumapit siyang nanginginig sa takot at nagsalita kay Pinākin, ang Diyos ng mga diyos: “O Deva, hindi kita nakilala; ikaw ang Panginoon at Kataas-taasang Tagapamahala ng mga diyos.”

Verse 70

त्वमस्य जगतोधीशः सुरास्सर्वे त्वया जिताः । कृपां कुरु महेशान गणान्सर्वान्निवर्त्तय

Ikaw ang Kataas-taasang Panginoon ng sanlibutan; nalupig mo ang lahat ng mga diyos. Maawa ka, O Maheśāna—pabalikin at pigilin mo ang lahat ng iyong mga gaṇa.

Verse 71

गणैर्नानाविधैर्घोरैर्नानाभूषणभूषितैः । नानावदनदंतौष्ठैर्नाना प्रहरणोद्यतैः

—kasama ang mga pulutong ng gaṇa na sari-sari ang anyo, kakila-kilabot, at pinalamutian ng iba’t ibang hiyas; may iba-ibang mukha, ngipin at labi, at nagwawasiwas ng maraming sandata.

Verse 72

नाना नागेंद्रसंदष्ट जटाभारोपशोभितैः । सुदृढोद्धत दर्पाढ्यैर्घोरैर्घोरनिघातिभिः

May mga buhol-buhol na buhok na pinapaganda ng bigat ng mga tirintas, na wari’y kinagat at pinag-ikid ng maraming makapangyarihang hari ng mga ahas; matitibay, mabangis, hitik sa pagmamataas, kakila-kilabot, at nananakit sa nakapanghihilakbot na hampas.

Verse 73

कामरूपैरकांतैश्च सर्वकामसमन्वितैः । अनिवार्यबलैश्चोग्रैर्योगिभिर्योगगामिभिः

Kasama ang mga yogin na nakapag-aanyong ayon sa nais, hindi inalipin ng pagnanasa, taglay ang lahat ng kaganapan; may lakas na di-mapipigil at mabagsik, at lumalakad sa landas ng Yoga.

Verse 74

व्यालोलकेसरजटैर्दंष्ट्रोत्कटहसन्मुखैः । करींद्रकरटाटोप पाटवैः सिंहदेहिभिः

…kasama ang mga nilalang na may katawan ng leon, na ang kiling at buhol-buhol na buhok ay nagwawala sa pag-ugoy; ang mga bibig ay mabangis, may nakausling pangil at nakapanghihilakbot na halakhak; at bihasa sa mapagmataas na bagsik na tila paglalagablab ng rut ng mga hari ng elepante.

Verse 75

केचित्परमदाघ्राण घूर्णद्दीपसमप्रभैः । विचित्रचित्रवसनैर्द्धीरधीरवारदिभिः

Ang ilan ay lasing sa sukdulan at pasuray-suray, ang ningning ay tulad ng kumikislap na lampara; nakasuot ng mga kasuotang kakaiba at sari-saring guhit, wari’y isang halo-halong pulutong—may matatag, may balisa, at may mapagmalaking pananalita.

Verse 76

मृगव्याघ्रसिंहरुतैस्तरक्ष्वजिनधारिभिः । भुजंगहारवलयकृतयज्ञोपवीतकैः

Umuugong sila na wari’y usa, tigre, at leon—nakabalot sa balat ng tarakṣu—at may mga ahas na kuwintas at pulseras, at ang kanilang yajñopavīta ay hinabing mula sa paikid na mga serpiyente.

Verse 77

शूलासिपट्टिशधरैः परशुप्रासहस्तकैः । वज्रक्रकचकोदंडकालदंडास्त्रपाणिभिः

May tangan silang trishula, espada at sibat; may hawak na palakol at lansang; at may mga sandatang gaya ng vajra, lagari, tungkod na busog, pamalo ni Kamatayan, at iba pang armas.

Verse 78

गणेश्वरैः सुदुर्द्धर्षैर्वृतः सूर्यो ग्रहैरिव । देवदेवमहादेव नष्टो यज्ञो दिवं गतः

Napapaligiran ng di-matitinag na mga pangkat ng Gaṇeśvara, gaya ng Araw na pinalilibutan ng mga planeta—O Diyos ng mga diyos, Mahādeva—wasak na ang yajña at umakyat na sa langit.

Verse 79

मृगरूपधरो भूत्वा भयभीतस्तु शंकर । नमः शङ्खाभदेवाय सगणाय सनंदिने

Nag-anyong usa si Śaṅkara at napuno ng takot. (Pagkaraan ay winika niya:) “Pagpupugay sa diyos na may liwanag na tulad ng kabibe—kasama ang kanyang mga gaṇa, at puspos ng walang hanggang kagalakan.”

Verse 80

वृषासनाय सोमाय क्रतुकालांतकाय च । नमो दिक्चर्मवस्त्राय नमस्ते तीव्रतेजसे

Pagpupugay sa iyo na nakaupo sa toro, na ikaw si Soma, at ikaw ang nagwawakas sa mga handog at sa panahon. Pagpupugay sa iyo na ang kasuotan ay balat ng elepante; pagpupugay sa iyo na may matinding ningning.

Verse 81

ब्रह्मणे ब्रह्मदेहाय ब्रह्मण्यायामिताय च । गिरीशाय सुरेशाय ईशानाय नमोनमः

Paulit-ulit na pagpupugay sa Kanya na siyang Brahman, na ang katawan ay Brahman, na tapat sa Brahman at di-masukat; kay Girīśa, Panginoon ng mga diyos, kay Īśāna—muli’t muli, ako’y yumuyuko.

Verse 82

रुद्राय प्रतिवज्राय शिवाय क्रथनाय च । सुरासुराधिपतये यतीनां पतये नमः

Pagpupugay kay Rudra—ang di-matitinag na panangga; kay Śiva, sa Tagapagpasuko; pagpupugay sa Panginoon ng mga deva at asura, at sa Panginoon ng mga asceta.

Verse 83

धूम्रोग्राय विरूपाय यज्वने घोररूपिणे । विरूपाक्षाशुभाक्षाय सहस्राक्षाय वै नमः

Tunay na pagpupugay sa Mausok at Mabagsik, sa May anyong di-karaniwan, sa Tagapaghandog ng yajña, sa May kakila-kilabot na anyo; sa May baluktot at di-mapalad na mga mata, at sa May sanlibong mata.

Verse 84

मुंडाय चंडमुण्डाय वरखट्वाङ्गधारिणे । कव्यरूपाय हव्याय सर्वसंहारिणे नमः

Pagpupugay sa Ahit na Ulo; sa mabagsik na pumatay kina Caṇḍa at Muṇḍa; sa marangal na may hawak ng tungkod na khaṭvāṅga; sa Kanya na siyang anyo ng handog sa mga ninuno (kavya) at ng alay sa mga diyos (havya); at sa Tagapagwakas ng lahat.

Verse 85

भक्तानुकंपिनेत्यर्थं रुद्रजाप्यस्तुताय च । विरूपाय सुरूपाय रूपाणां शतकारिणे

Sa Kanya na ang layon ay habag sa mga deboto; sa Kanya na pinupuri sa pagbigkas ng mga mantra ni Rudra; sa Walang-anyo at sa May magandang anyo—na nag-aangkin ng daan-daang anyo.

Verse 86

पंचास्याय शुभास्याय चंद्रास्याय नमो नमः । वरदाय वरार्हाय कूर्माय च मृगाय च

Paulit-ulit na pagpupugay sa May-limang Mukha, sa Mapalad ang Mukha, at sa Mukhang gaya ng Buwan; sa Tagapagkaloob ng biyaya, sa Karapat-dapat sa pinakamainam na biyaya, at maging sa Pagong at sa Usa.

Verse 87

लीलालकशिखंडाय कमंडलुधराय च । विश्वनाम्नेथ विश्वाय विश्वेशाय नमोनमः

Paulit-ulit na pagpupugay sa Kanya na ang gusot na buhok ay pinalalamutian ng mapaglarong ganda, at may tangan na kamaṇḍalu; sa Kanya na tinatawag na “Sansinukob,” na Siya mismo ang Sansinukob, at ang Panginoon ng Sansinukob—namo namah.

Verse 88

त्रिनेत्रत्राणमस्माकं त्रिपुरघ्नविधीयतां । वाङ्मनः कायभावैस्तु प्रपन्नस्य महेश्वर

O Panginoong Tatlong-mata, O tagapagpuksa ng Tripura—ipagkaloob Mo sa amin ang Iyong pag-iingat. O Maheśvara, sumuko ako sa Iyo sa pamamagitan ng salita, isip, at katawan.

Verse 89

एवं स्तुतस्तदा देवो दक्षेणापन्नदेहिना । दिव्येनानेन स्तोत्रेण भृशमाराधितस्तदा

Sa gayon, nang papurihan noon ang Diyos ni Dakṣa—na nag-anyong may bagong katawan—ang Panginoon ay lubhang nalugod sa banal na himnong ito.

Verse 90

समग्रं ते यज्ञफलं मया दत्तं प्रजापते । सर्वकामप्रसिर्द्ध्य्थंफलंप्राप्स्यस्यनुत्तमम्

O Prajāpati, ipinagkaloob Ko sa iyo ang ganap na bunga ng paghahandog; upang matupad ang lahat ng ninanais, matatamo mo ang gantimpalang walang kapantay.

Verse 91

एवमुक्तो भगवता प्रणम्याथ सुरेश्वरम् । जगाम स्वनिकेतं तु गणानामेव पश्यताम्

Nang masabihan ng Panginoon, siya’y yumukod sa Hari ng mga diyos; saka nagbalik sa sariling tahanan, habang nakatanaw ang mga gaṇa.

Verse 92

पत्न्याः शोकेन वै देवो गंगाद्वारे तदास्थितः । तां सतीं चिंतयानस्तु क्व नु सामेप्रियागता

Dahil sa dalamhati para sa asawa, ang diyos ay tumigil sa Tarangkahan ng Gaṅgā; inaalala ang banal na babae, naisip niya: “Saan nga ba naparoon ang aking minamahal?”

Verse 93

तस्य शोकाभिभूतस्य नारदो भवसंन्निधौ । सा ते सती या देवेश भार्या प्राणसमामृता

Nang siya’y lamunin ng dalamhati, nagsalita si Nārada sa harap ni Bhava (Śiva): “O Panginoon ng mga diyos, yaong Satī—ang iyong asawa—ay kasinghalaga sa iyo ng mismong buhay.”

Verse 94

हिमवद्दुहिता सा च मेनागर्भसमुद्भवा । जग्राह देहमन्यं सा वेदवेदार्थवेदिनी

Siya—anak ni Himavān, isinilang sa sinapupunan ni Menā—ay tumanggap ng ibang katawan; siya’y nakaaalam ng Veda at ng kahulugan ng Veda.

Verse 95

श्रुत्वा देवस्तदा ध्यानमवतीर्णामपश्यत । कृतकृत्यमथात्मानं कृत्वा देवस्तदास्थितः

Pagkarinig nito, nakita ng diyos ang Dhyāna (Pagmumuni) na bumababa. At nang magawa niyang ganap ang kanyang tungkulin, nanatili ang diyos doon sa gayong kalagayan.

Verse 96

संप्राप्तयौवना देवी पुनरेव विवाहिता । एवं हि कथितं भीष्म यथा यज्ञो हतः पुरा

Nang maabot ng diyosa ang ganap na kabataan, muli siyang ipinakasal. Ganito, O Bhīṣma, ang isinalaysay—gaya noong unang panahon nang mapuksa ang paghahandog (yajña).