Adhyaya 26
The Rohiṇī–Candra Śayana Vow (Lunar Bed-Vow with Rohiṇī)
Hinihiling ni Bhīṣma kay Pulastya ang ganap na paraan ng isang panatang paulit-ulit na nagkakaloob ng mahabang buhay, kalusugan, kagandahan, marangal na kapanganakan, at pagyabong ng angkan. Pinagtitibay ni Pulastya ang tanong at ibinubunyag ang isang “lihim” na vrata ng Purāṇa: ang Rohiṇī–Candra-śayana, ang panatang “higaan” na iniuugnay sa buwan at sa bituing Rohiṇī. Itinatakda ng kabanata ang tamang panahon (Lunes, maliwanag na kalahati ng buwan, lalo na sa kabilugan; ayon sa kundisyon ng nakṣatra), at ang paglilinis sa pamamagitan ng pañcagavya na may mustasa at pagbigkas ng mga mantra. Isinasagawa ang pagsamba kay Nārāyaṇa sa anyong Soma, gamit ang mga pangalang-lunar; may sunod-sunod na stotra/nyāsa na nagpaparangal sa mga banal na bahagi ng Katawan sa tiyak na mga pangalan, at sinasamba rin si Rohiṇī bilang Lakṣmī, kabiyak ni Indu. Ipinag-uutos ang pagkain ng haviṣya at pag-iwas sa karne, ang pakikinig sa banal na salaysay, ang buwanang alay ng mga bulaklak, at ang pagtupad sa loob ng isang taon. Sa pagtatapos, may dāna: pag-aalay ng higaan, mga gintong anyo nina Candra at Rohiṇī, mga perlas, paglalagay ng palayok ng gatas, at kaloob na mga baka. Ipinapangako ng phala-śruti ang mataas na kapangyarihan sa langit, ang hirap ng pagbabalik mula sa Candra-loka, at ang paglahok ng kababaihan at debotong Śūdra; ang pagbigkas o pakikinig ay nagdudulot ng dangal sa tahanan ni Viṣṇu.
Shlokas
Verse 1
भीष्म उवाच । दीर्घायुरारोग्यकुलातिवृद्धिभिर्युक्तः पुमान्रूपकुलान्वितः स्यात् । मुहुर्मुहुर्जन्मनि येन सम्यक्व्रतं समाचक्ष्व च शीतरश्मेः
Sinabi ni Bhīṣma: “O may malamig na sinag, ipaliwanag mo nang ganap ang wastong pagsasagawa ng panatang yaon, na sa pamamagitan nito ang tao ay paulit-ulit sa mga kapanganakan ay nagkakamit ng mahabang buhay, mabuting kalusugan, malaking pagyabong ng angkan, at kagandahan at marangal na lahi.”
Verse 2
पुलस्त्य उवाच । त्वया पृष्टमिदं सम्यगक्षयस्वर्गकारकम् । रहस्यं तु प्रवक्ष्यामि यत्पुराणविदो विदुः
Sinabi ni Pulastya: Tama ang iyong pagtatanong—ito’y nagdudulot ng di-nasisirang langit. Ngayon ay ihahayag ko ang lihim na batid ng mga nakaaalam sa mga Purāṇa.
Verse 3
रोहिणीचंद्रशयनं नामव्रतमिहोच्यते । तस्मिन्नारायणस्यार्चामर्चयेदिंदुनामभिः
Dito ipinahahayag ang panatang tinatawag na “Rohiṇī–Candra-Śayana.” Sa pagkakataong iyon, sambahin ang larawan ni Nārāyaṇa, pinararangalan Siya sa mga pangalan ng Buwan (Indu).
Verse 4
यदा सोमदिने शुक्ला भवेत्पंचदशी क्वचित् । अथवा ब्रह्मनक्षत्रं पौर्णमास्यां प्रजायते
Kapag sa araw ng Lunes ay nagkataong sumapit ang maliwanag na ikalabinlimang tithi (kabilugan ng buwan), o kaya’y sa gabi ng Pūrṇimā ay sumilang ang Brahmā-nakṣatra—
Verse 5
तदा स्नानं नरः कुर्यात्पंचगव्येन सर्षपैः । आप्यायस्वेति च जपेद्विद्वानष्टशतं पुनः
Kung gayon, dapat maligo ang tao gamit ang pañcagavya na may kasamang buto ng mustasa; at ang marunong ay muling bigkasin ang mantra na “āpyāyasva” nang walong daang ulit.
Verse 8
शूद्रोपि परया भक्त्या पाषंडालापवर्जितः । सोमाय शांताय नमोस्तु पादावनंतधाम्नेति च जानुजंघे । ऊरुद्वयं चापि जलोदराय संपूजयेन्मेढ्रमनंगधाम्ने
Kahit ang isang Śūdra, kung may sukdulang debosyon at umiiwas sa usapang pāṣaṇḍa (mga erehe), ay maaaring sumamba sa anyo ng Panginoon: sa mga paa ay magsabi, “Namo kay Soma, ang mapayapa,” (Siya na) tahanan ng Walang-hanggan; saka sambahin ang mga tuhod at binti; saka ang dalawang hita, na nagsasabing “sa Jalodara”; at sambahin ang ari, na nagsasabing “sa Anaṅga, ang tahanan (ng pagnanasa).”
Verse 9
नमोनमः कामसुखप्रदाय कटिः शशांकस्य सदार्चनीयः । तथोदरं चाप्यमृतोदराय नाभिः शशांकाय नमोभिपूज्या
Pagpupugay, pagpupugay sa baywang ng Buwan, laging karapat-dapat sambahin, tagapagkaloob ng ligaya ng pag-ibig at aliw. Gayundin, pagpupugay sa kanyang tiyan na wari’y tahanang puno ng amṛta; at sa pusod ng Buwan—pagpupugay, marapat sa taimtim na pagsamba.
Verse 10
नमोस्तु चंद्राय मुखं च नित्यं दंता द्विजानामधिपाय पूज्याः । हास्यं नमश्चंद्रमसेऽभिपूज्यमोष्ठौ तु कौमोदवनप्रियाय
Pagpupugay sa Buwan; at walang humpay na pagpupugay sa kanyang mukha. Ang mga ngipin ay kagalang-galang, karapat-dapat sambahin, bilang panginoon ng mga dvija (dalawang-ulit na isinilang). Pagpupugay sa ngiti na lalo pang dapat igalang sa Buwan; at ang mga labi ay iniaalay sa minamahal ng kakahuyan ng mga kumudā na namumukadkad sa gabi.
Verse 11
नासा च नाथाय वरौषधीनामानंदबीजाय पुनर्भ्रुवौ च । नेत्रद्वयं पद्मनिभं तथेंदोरिंदीवरव्यासकराय शौरेः
Ang kanyang ilong ay naging Panginoon ng mga dakilang halamang-gamot na nagpapagaling; at muli, ang kanyang mga kilay ay naging binhi ng kaligayahan. Ang kanyang dalawang mata, tulad ng lotus, ay naging ang Buwan at gayundin si Śauri (Viṣṇu), na ang mga kamay ay malapad na gaya ng bughaw na lotus.
Verse 12
नमः समस्ताध्वरपूजिताय कर्णद्वयं दैत्यनिषूदनाय । ललाटमिंदोरुदधिप्रियाय केशाः सुषुम्नाधिपतेः प्रपूज्याः
Pagpupugay sa Kanya na sinasamba sa lahat ng mga adhvara (hain at sakripisyo); (pagpupugay) sa dalawang tainga ng tagapaglipol ng mga daitya; (pagpupugay) sa noo na minamahal ng Buwan at ng karagatan. Ang mga buhok (ng Panginoon), ang kagalang-galang na pinuno ng Suṣumnā, ay tunay na karapat-dapat sambahin.
Verse 13
शिरः शशांकाय नमो मुरारेर्विश्वेश्वरायाथ नमः किरीटं । पद्मप्रिये रोहिणीनाम लक्ष्मि सौभाग्यसौख्यामृतसागराय
Pagpupugay sa ulo na pinalalamutian ng Buwan; pagpupugay kay Murāri, Panginoon ng sansinukob; at pagpupugay sa korona. O minamahal ng lotus—Lakṣmī na tinatawag na Rohiṇī—pagpupugay sa iyo, karagatan ng amṛta ng magandang kapalaran at kaligayahan.
Verse 14
दैवीं च संपूज्य सुगंधिपुष्पैर्नैवेद्यधूपादिभिरिंदुपत्नीम् । सुप्त्वा तु भूमौ पुनरुत्थितो यः स्नात्वा च विप्राय हविष्यभुक्तः
Matapos sambahin nang wasto ang Diyosa—ang kabiyak ni Indu—sa mababangong bulaklak, handog na pagkain, insenso at iba pa; at matulog sa lupa at muling bumangon; at maligo, at pagkatapos ay kumain lamang ng haviṣya (payak na pagkaing pangyajña) matapos bigyang-galang at pakainin ang isang brāhmaṇa—sinumang magsagawa nito…
Verse 15
देयः प्रभाते सहिरण्य वारिकुंभो नमः पापविनाशनाय । संप्राश्य गोमूत्रममांसमन्नमक्षारमष्टावथ विंशतिं च
Sa bukang-liwayway, maghandog ng banga ng tubig na may kasamang ginto, na may pagpupugay: “Pagpupuri sa Tagapaglipol ng mga kasalanan.” Pagkaraan, matapos sumimsim ng ihi ng baka, kumain ng pagkaing walang karne, at maghandog din ng walo at dalawampung sukat ng butil.
Verse 16
ग्रासांश्च त्रीन्सर्पियुतानुपोष्य भुक्त्वेतिहासं शृणुयान्मुहूर्तं । कदंबनीलोत्पलकेतकानि जातिःसरोजं शतपत्रिका च
Pagkatapos mag-ayuno, kumuha siya ng tatlong subo na hinaluan ng ghee; at matapos kumain, makinig sandali sa isang banal na salaysay. (Inirerekomenda rin ang mga handog na) kadamba, asul na lotus, ketaka, jasmin, lotus, at ang may sandaang talulot.
Verse 17
अम्लानपुष्पाण्यथ सिंदुवारं पुष्पं पुनर्भारतमल्लिकायाः । शुक्लं च पुष्पं करवीरपुष्पं श्रीचंपकं चंद्रमसे प्रदेयम्
Maghandog ng sariwa at di-nalalantang mga bulaklak—gaya ng sinduvāra, bulaklak ng Bhārata-mallikā, mga puting bulaklak, mga bulaklak ng karavīra, at mapalad na campaka—kay Candrama, ang Buwan.
Verse 18
श्रावणादिषु मासेषु क्रमादेतानि सर्वदा । यस्मिन्मासे व्रतादिः स्यात्तत्पुष्पैरर्चयेद्धरिम्
Sa mga buwang nagsisimula sa Śrāvaṇa, ang mga bulaklak na ito ay laging gamitin nang sunod-sunod ayon sa itinakda. Sa alinmang buwan na isinasagawa ang panata at kaugnay na pagtalima, sambahin si Hari sa mga bulaklak na itinakda para sa buwang iyon.
Verse 19
एवं संवत्सरं यावदुपोष्य विधिवन्नरः । व्रतांते शयनं दद्याच्छयनोपस्करान्वितम्
Kaya, matapos mag-ayuno nang ayon sa tuntunin sa loob ng isang buong taon, sa pagwawakas ng panata ay maghandog ang tao ng isang higaan na may kasamang kumpletong kasangkapan sa pagtulog.
Verse 20
रोहिणीचंद्रमिथुनं कारयित्वा तु कांचनम् । चंद्रः षडंगुलः कार्यो रोहिणी चतुरंगुला
Pagkatapos likhain sa ginto ang magkaparis na anyo ni Rohiṇī at ng Buwan, ang Buwan ay gawing may sukat na anim na lapad ng daliri, at si Rohiṇī ay apat na lapad ng daliri.
Verse 21
मुक्ताफलाष्टकयुतां सितनेत्रसमन्विताम् । क्षीरकुंभोपरि पुनः कांस्यपात्राक्षतान्विताम्
Na may walong perlas at may puting mga ‘mata’ (mga batik), muli itong ilagay sa ibabaw ng isang banga ng gatas, kasama ang isang sisidlang tanso na may buo at di-nabasag na mga butil ng bigas.
Verse 22
दद्यान्मंत्रेण पूर्वाह्णे शालीक्षुफलसंयुताम् । श्वेतामथ सुवर्णास्यां रौप्यखुरसमन्विताम्
Sa umaga bago magtanghali, sa angkop na mantra, dapat ihandog (ang baka) na may kasamang bigas, tubo, at mga prutas—maputi ang kulay, may mukhang ginto, at may mga paa na pilak ang mga kuko.
Verse 23
सवस्त्रभाजनां धेनुं तथा शंखं च भाजनम् । भूषणैर्द्विजदाम्पत्यमलंकृत्य गुणान्वितं
Dapat siyang maghandog ng isang baka na may kasamang damit at sisidlan, at gayundin ng isang kabibe (śaṅkha) na ginagamit na sisidlan; at palamutian ng mga alahas ang mag-asawang brāhmaṇa, na may kabutihang-asal at ganap sa mga katangian.
Verse 24
चंद्रोयं विप्ररूपेण सभार्य इति कल्पयेत् । यथा ते रोहिणी कृष्ण शयनं न त्यजेदपि
Dapat pagnilayan ang Buwan na nag-anyong brāhmaṇa, kasama ang kanyang asawa—upang, O Kṛṣṇa, ang iyong Rohiṇī ay huwag iwan ang higaan (ang iyong piling) kahit isang saglit.
Verse 25
सोमरूपस्य वैतद्वन्न मे भेदो विभूतिभिः । यथा त्वमेव सर्वेषां परमानंदमुक्तिदः
Sa gayong paraan, para sa may anyong Soma (ang Buwan), walang pagkakaiba sa Akin sa pamamagitan ng iba’t ibang pagpapakita; sapagkat Ikaw lamang ang nagbibigay sa lahat ng sukdulang kaligayahan at kalayaan (mokṣa).
Verse 26
इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे रोहिणीचंद्रशयनव्रतं नाम षड्विंशोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-dalawampu’t anim na kabanata, na tinatawag na “Ang Panatang Rohiṇī–Candra-śayana,” sa unang aklat ng Śrī Padma Purāṇa, sa loob ng Sṛṣṭi-khaṇḍa.
Verse 27
रूपारोग्यायुषामेतद्विधायकमनुत्तमम् । इदमेव पितॄणां च सर्वदा वल्लभं नृप
O hari, ito ang walang kapantay na pagsasagawa na nagkakaloob ng kagandahan, kalusugan, at mahabang buhay; at ito lamang ang laging minamahal ng mga Pitṛ (mga ninuno).
Verse 28
त्रैलोक्याधिपतिर्भूत्वा सप्तकल्पशतत्रयम् । चंद्रलोकमवाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
Pagkaraang maging panginoon ng tatlong daigdig sa loob ng tatlong daan at pitong kalpa, nakakamit niya ang daigdig ng Buwan—isang kalagayang bihirang mapagbalikan mula roon.
Verse 29
नारी वा रोहिणीचंद्रशयनं या समाचरेत् । सापि तत्फलमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
Kahit ang isang babae na tapat na magsagawa ng panatang tinatawag na ‘Rohiṇī–Candra-śayana’ ay nakakamit din ang gayong bunga—yaong bihirang-bihira ang muling pagbabalik sa makamundong kapanganakan.
Verse 30
इति पठति शृणोति वा य इत्थं मधुमथनार्चनमिंदुकीर्तनेन । मतिमपि च ददाति सोपि शौरेर्भवनगतः परिपूज्यतेमरौघैः
Sinumang sa ganitong paraan ay bumibigkas o nakikinig sa papuring ito—ang pagsamba kay Madhusūdana sa pamamagitan ng himnong tulad ng buwan—at maging yaong nagbibigay ng pag-unawa at patnubay sa iba, siya man ay makapapasok sa tahanan ni Śauri (Viṣṇu) at lubos na pararangalan ng mga pulutong ng mga imortal.