Adhyaya 19

Verse 1

भीष्म उवाच । पुष्करस्य च नंदायाः श्रुतं माहात्म्यमुत्तमं । ऋषिकोटिर्यदायाता पुष्करे मुखदर्शनात्

Sinabi ni Bhīṣma: Narinig ko ang kataas-taasang kabanalan at kadakilaan ng Puṣkara at ni Nandā—kung paanong sa pagtanaw sa banal na “mukha,” ang pangunahing pook sa Puṣkara, isang krore ng mga ṛṣi ang minsang dumating doon.

Verse 2

सर्वैः सुरूपता लब्धा सर्वमेतन्मया श्रुतं । यज्ञोपवीतैर्भक्तानि यानि तानि वदस्व मे

Narinig ko ang lahat ng ito—na ang lahat ay nagkamit ng kagandahan ng anyo. Ngayon, sabihin mo sa akin kung sinu-sino ang may debosyon sa pamamagitan ng pagsusuot ng sagradong sinulid (yajñopavīta).

Verse 3

कथं तीर्थविभागस्तु कृतस्तैस्सु महात्मभिः । आश्रमे यानि तीर्थानि कृतान्यपि महर्षिभिः

Paano nga ba itinakda ng mga dakilang-loob ang paghahati at pag-aayos ng mga banal na tīrtha, ang mga pook-paglalakbay? At alin sa mga tīrtha sa loob ng mga āśrama ang itinatag din ng mga dakilang ṛṣi?

Verse 4

पदन्यासः कृतः पूर्वं विष्णुना यज्ञपर्वते । नागैस्तत्र पंचतीर्थं कृतं तैस्तु महाविषैः

Noong una, sa Bundok-Yajña, inilagak ni Viṣṇu ang Kanyang mga bakas ng paa. Doon, ang mga Nāga—na may matinding kamandag—ay nagtatag ng banal na Pañcatīrtha, ang “limang sagradong tawiran.”

Verse 5

पिंडप्रदानवापी च केन पूर्वं विनिर्मिता । उदङ्मुखी भूमिगता कथं गंगासरस्वती

Sino ang unang gumawa ng balon (vāpī) para sa pag-aalay ng mga piṇḍa? At paano, na nakaharap sa hilaga, lumagos sa ilalim ng lupa ang Gaṅgā at Sarasvatī?

Verse 6

ब्राह्मणैर्वेदविद्वद्भिः कथं यात्रा त्रिपुष्करे । कर्तव्या यत्फलं तस्या जायते तद्वदस्व मे

Paano isasagawa ng mga Brahmanang bihasa sa Veda ang banal na paglalakbay sa Tripuṣkara? Ipagpahayag mo rin sa akin ang bungang espirituwal na nagmumula rito.

Verse 7

पुलस्त्य उवाच । प्रश्नभारो महानेष भवता परिकल्पितः । तदेकाग्रमना भूत्वा शृणु तीर्थ महाफलं

Sinabi ni Pulastya: “Tunay na mabigat ang tanong na iyong inihain. Kaya, sa isip na nakatuon, pakinggan mo ang dakilang bunga ng banal na tīrtha.”

Verse 8

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतं । विद्यातपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते

Ang may kamay, paa, at isip na lubhang napipigil—na may karunungan, tapas (pag-austeridad), at mabuting dangal—siya ang tunay na tumatamo ng bunga ng mga tīrtha.

Verse 9

प्रतिग्रहादुपावृत्तः संतुष्टो येनकेन चित् । अहंकारनिवृत्तश्च स तीर्थफलमश्नुते

Ang umiwas sa pagtanggap ng mga handog, nasisiyahan sa anumang dumarating, at walang pagmamataas—siya ang tumatamo ng tunay na bunga ng paglalakbay sa tīrtha.

Verse 10

अक्रोधनश्च राजेंद्र सत्यशीलो दृढव्रतः । आत्मोपमश्च भूतेषु स तीर्थफलमश्नुते

O hari, ang walang poot, tapat sa katotohanan, matatag sa mga panata, at tumitingin sa lahat ng nilalang na gaya ng sarili—siya ang tumatamo ng ganap na bunga ng tīrtha.

Verse 11

ऋषीणां परमं गुह्यमिदं भरतसत्तम । पूर्वं यत्र महाराज सत्रे पैतामहे तथा

O pinakadakila sa mga Bharata, ito ang pinakali lihim na aral ng mga ṛṣi; noong una, O dakilang hari, ito’y itinuro rin doon sa sinaunang satra, ang handog na pamana ng mga ninuno (paitāmaha).

Verse 12

यतीनामुग्रतपसां येषां कोटिः समागता । मुखदर्शनमाश्रित्य स्थितास्ते ज्येष्ठपुष्करे

Isang koro ng mga yatī na may mabagsik na tapas—na nagtipon doon—ay nananatili sa Jyeṣṭha-Puṣkara, umaasa sa biyaya ng pagtanaw sa kaniyang mukha.

Verse 13

सुरूपतां परां लब्ध्वा प्रीतास्ते मुनिसत्तमाः । हर्षेण महताविष्टा ब्रह्मदर्शनकांक्षिणः

Nang makamtan nila ang kataasang kagandahan ng anyo, ang mga dakilang muni ay nagalak; napuspos ng malaking tuwa, hinangad nila ang darśana—ang pagtanaw kay Brahmā.

Verse 14

यज्ञोपवीतैस्ते भूमिं माप्य सर्वे चतुर्द्दिशं । कृत्वा तीर्थं विभागं च स्थिता भक्तिपरायणाः

Nakasuot ng kanilang sagradong sinulid (yajñopavīta), sinukat nilang lahat ang lupa sa apat na panig; at matapos ayusin ang mga hati ng mga tīrtha, nanatili silang matatag, lubos na nakatuon sa bhakti.

Verse 15

आसन्नश्च ततस्तेषां तदा तुष्टः पितामहः । कोटिं कृत्वा तदा तेषां मानं दृष्ट्वा मनीषिणां

Pagkaraan, lumapit sa kanila ang Pitāmaha (Brahmā), nalugod; at nang makita niya ang dangal at pagpapahalaga sa mga pantas na muni—na wari’y binibilang sa mga koro—kinilala niya sila ayon doon.

Verse 16

अद्यप्रभृति युष्माकं धर्मवृद्धिर्भविष्यति । इहागत्य नरो यो वै यदंगं प्रथमं जले

Mula sa araw na ito, lalago ang inyong dharma. At ang unang bahagi ng katawan na ilulubog ng tao sa tubig pagdating dito—

Verse 17

प्लावविष्यति रूपार्थं रूपिता तीर्थकारिता । भविष्यति न संदेहो योजनायतमंडले

Aapaw ito upang mahayag ang anyo; kaya hinubog ang kapangyarihang lumilikha ng tīrtha. Walang alinlangan: magaganap ito sa saklaw na isang yojana.

Verse 18

अर्धयोजनविस्तारं दीर्घं सार्धं हि योजनम् । एतत्प्रमाणं तीर्थस्य ऋषिकोटिप्रवर्त्तितम्

Ang lapad nito’y kalahating yojana, at ang haba’y tunay na isa’t kalahating yojana. Ito ang sukat ng tīrtha, itinatag ng isang kroteng mga ṛṣi.

Verse 19

अमृतस्येव तृप्येत अपमानस्य योगवित् । विषवच्च जुगुप्सेत संमानस्य सदा द्विजः

Ang nakaaalam sa yoga ay dapat masiyahan sa paghamak na parang nektar; at ang dvija ay laging umiwas sa parangal na parang lason.

Verse 20

सरस्वती महापुण्या प्रविष्टा ज्येष्ठपुष्करे । तत्रब्रह्मादयो देवा ऋषयः सिद्धचारणाः

Ang Sarasvatī na lubhang banal ay pumasok sa Jyeṣṭha-Puṣkara. Naroon si Brahmā at ang iba pang mga deva, pati mga ṛṣi, Siddha, at Cāraṇa.

Verse 21

अभिगच्छंति राजेंद्र चैत्रशुक्ल चतुर्दशीं । तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः

O hari, sa ika-labing-apat na araw ng maliwanag na kalahati ng buwan sa Caitra, dapat magtungo roon at magsagawa ng abhiṣeka, na may taimtim na debosyon sa pagsamba sa mga ninuno at sa mga diyos.

Verse 22

गोमेधं च तदाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् । एवं तीर्थविभागस्तु कृतस्तैस्तु महर्षिभिः

Nakakamit niya ang gantimpalang tulad ng handog na gomedha at naiaangat din ang kanyang angkan. Ganito itinakda ng mga dakilang ṛṣi ang pag-uuri ng mga banal na tawiran (tīrtha).

Verse 23

पितॄन्देवांश्च सन्तर्प्य विष्णुलोके महीयते । तत्र स्नात्वा भवेन्मर्त्यो विमलश्चन्द्रमा यथा

Matapos bigyang-lugod ang mga ninuno at ang mga diyos, siya’y pinararangalan sa daigdig ni Viṣṇu. Sa pagligo roon, ang tao’y nagiging dalisay—gaya ng malinaw na buwan.

Verse 24

ब्रह्मलोकमवाप्नोति गतिं च परमां व्रजेत् । नृलोके देवदेवस्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

Nakakamit niya ang Brahmaloka at tumatahak sa sukdulang kalagayan. Sa daigdig ng tao ay may tīrtha ng Diyos ng mga diyos, bantog sa tatlong daigdig.

Verse 25

पुष्करं नाम विख्यातं महापातकनाशनम् । दशकोटिसहस्राणि तीर्थानां वै महीपते

O hari, ang Pushkara ay tanyag sa pangalan bilang tagapuksa ng malalaking kasalanan; tunay na taglay nito ang di-mabilang na mga tīrtha—sampung libong koro.

Verse 26

सान्निध्यं पुष्करे येषां त्रिसन्ध्यं कुलनन्दन । आदित्या वसवो रुद्रास्साध्याश्च स मरुद्गणाः

O ligaya ng iyong angkan, yaong nagsasagawa sa Puṣkara ng tatlong Sandhyā araw-araw—ang mga Āditya, Vasu, Rudra, Sādhya, at ang mga pangkat ng Marut ay laging malapit na dumadalo.

Verse 27

गन्धर्वाप्सरसश्चैव नित्यं सन्निहिता विभोः । यत्र देवास्तपस्तप्त्वा दैत्या ब्रह्मर्षयस्तथा

Doon, O makapangyarihan, ang mga Gandharva at Apsaras ay laging naroroon—sa pook na yaon ang mga deva ay nagsagawa ng matitinding tapas, at gayundin ang mga Daitya at ang mga Brahmarṣi.

Verse 28

दिव्य योगा महाराज पुण्येन महतान्विताः । मनसाप्यभिकामस्य पुष्कराणि मनस्विनः

O dakilang hari, ang mga banal na Puṣkara—puspos ng dakilang kabutihang-loob at makalangit na lakas ng yoga—ay tumutupad sa mga hangarin ng mga matuwid, kahit sa payak na nais ng isip.

Verse 29

पूयन्ते सर्वपापानि नाकपृष्ठे स मोदते । तस्मिंस्तीर्थे महाराज नित्यमेव पितामहः

Nawawala ang lahat ng kasalanan at siya’y nagagalak sa makalangit na daigdig. O dakilang hari, sa banal na tīrtha na yaon, ang Pitāmaha—si Brahmā—ay tunay na nananahan magpakailanman.

Verse 30

उवास परमप्रीतो देवदानवसम्मतः । पुष्करेषु महाराज देवास्सर्षिपुरोगमाः

O dakilang hari, siya’y nanahan sa Puṣkara na lubos ang kagalakan, pinararangalan ng mga deva at mga Dānava; at ang mga deva, na pinangungunahan ng mga ṛṣi, ay nanatili rin doon.

Verse 31

सिद्धिं च समनुप्राप्ताः पुण्येन महतान्विताः । तत्राभिषेकं यः कुर्यात्पितृदेवार्चने रतः

Nakakamit din nila ang ganap na tagumpay, puspos ng dakilang kabutihang-loob. Sinumang, tapat sa pagsamba sa mga ninuno at sa mga diyos, ay magsagawa roon ng banal na pagligo o pagbabasbas—

Verse 32

अश्वमेधाद्दशगुणं प्रवदंति मनीषिणः । अप्येकं भोजयेद्विप्रं पुष्करारण्यमाश्रितः

Sinasabi ng mga pantas na ito’y sampung ulit na higit ang ganting-kabutihan kaysa sa Aśvamedha. Kahit ang pagpapakain lamang sa isang brāhmaṇa, habang nananahan sa banal na gubat ng Puṣkara, ay gayon ang bisa.

Verse 33

अन्नेन तेन संप्रीता कोटिर्भवति पूजिता । तेनासौ कर्मणा भीष्म प्रेत्य चेह च मोदते

Sa handog na yaong pagkain, ang di-mabilang na karamihan ay nalulugod at napaparangalan. Sa gawa ring iyon, O Bhīṣma, siya’y nagagalak kapwa rito sa daigdig at pagpanaw sa kabilang-buhay.

Verse 34

शाकैर्मूलैः फलैर्वापि येन वा वर्त्तयेत्स्वयम् । तद्वै दद्याद्ब्राह्मणाय श्रद्धावाननसूयकः

Anumang ikinabubuhay ng tao—gulay, ugat, prutas, o iba pa—iyon ding pagkain ang dapat niyang ihandog sa isang brāhmaṇa, nang may pananampalataya at walang masamang-loob o paninibugho.

Verse 35

तेनैव प्राप्नुयात्प्राज्ञो हयमेधफलं नरः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा राजसत्तम

Sa gayong paraan, ang marunong na tao ay nakakamit ang bunga ng Aśvamedha. Maging siya man ay brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, o śūdra, O pinakadakila sa mga hari.

Verse 36

पैतामहं सरः पुण्यं पुष्करं नाम नामतः । वैखानसानां सिद्धानां मुनीनां पुण्यदं हि यत्

May isang banal at mapagpalang lawa na tinatawag na Puṣkara, na tanyag bilang “paitāmaha,” kaugnay ng Lolo na si Brahmā. Ito’y nagkakaloob ng kabanalan at gantimpalang-dharma sa mga Vaikhānasa na rishi, sa mga Siddha, at sa mga muni.

Verse 37

सरस्वती पुण्यतमा यस्माद्याता महार्णवम् । आदिदेवो महायोगी यत्रास्ते मधुसूदनः

Mula sa pook na yaon, ang lubhang banal na Sarasvatī ay dumaloy patungo sa dakilang karagatan; doon nananahan si Madhusūdana—ang Unang Panginoon, ang dakilang Yogin.

Verse 38

ख्यात आदिवराहेति नाम्ना त्रिदशपूजितः । हीनवर्णाश्च ये वर्णास्तीर्थे पैतामहे गताः

Siya’y tanyag sa pangalang “Ādi-Varāha” at sinasamba ng mga diyos. At yaong mga uri na itinuturing na mababa, kapag dumulog sa Paitāmaha-tīrtha, ay tumatanggap ng pag-angat at biyaya.

Verse 39

न वियोनिं व्रजंत्येते स्नात्वा तीर्थे महात्मनः । कार्तिक्यां च विशेषेण योभिगच्छेत्तु पुष्करं

O dakilang-loob, yaong mga naliligo sa banal na tīrtha ay hindi nahuhulog sa masamang sinapupunan. At lalo na sa buwan ng Kārtika—ang sinumang dumalaw sa Puṣkara ay tumatanggap ng natatanging biyaya.

Verse 40

फलं तत्राक्षयं तस्य भवतीत्यनुशुश्रुम । सायंप्रातः स्मरेद्यस्तु पुष्कराणि कृतांजलि

Narinig namin na ang bungang nakamtan doon ay nagiging di-nagmamaliw. Sinumang may magkapatong na palad, na umaalaala sa mga Puṣkara sa dapithapon at sa bukang-liwayway, ay nagkakamit ng di-nauubos na kabanalan.

Verse 41

उपस्पृष्टं भवेत्तेन सर्वतीर्थे तु कौरव । जन्मप्रभृति यत्पापं स्त्रियो वा पुरुषस्य वा

O Kaurava, sa gawang iyon ay wari’y pagdalisay sa paghipo sa lahat ng banal na tīrtha; anumang kasalanang naipon mula pagsilang—sa babae man o sa lalaki—ay napapawi.

Verse 42

पुष्करे स्नानमात्रेण सर्वमेतत्प्रणश्यति । यथासुराणां प्रवरः सर्वेषां तु पितामहः

Sa pagligo lamang sa Puṣkara, ang lahat ng ito’y naglalaho—gaya ng pinakabantog sa mga Asura na, gayunman, ay lolo ng lahat.

Verse 43

तथैव पुष्करं तीर्थं तीर्थानामादिरुच्यते । त द्दृष्ट्वा दशवर्षाणि पुष्करे नियतः शुचिः

Gayundin, ang banal na tīrtha na tinatawag na Puṣkara ay sinasabing pangunahin sa lahat ng mga tīrtha. Pagkakita rito, manahan sa Puṣkara nang sampung taon—may pagpipigil-sa-sarili at dalisay.

Verse 44

क्रतून्सर्वानवाप्नोति ब्रह्मलोकं स गच्छति । यस्तु वर्षशतं पूर्णमग्निहोत्रमुपासते

Nakakamtan niya ang ganap na bunga ng lahat ng mga handog na sakripisyo at nakararating sa daigdig ni Brahmā—yaong tapat na nag-iingat ng Agnihotra sa buong sandaang taon.

Verse 45

कार्तिकीं वा वसेदेकां पुष्करे सममेव तु । पुष्करे दुष्करो होमः पुष्करे दुष्करं तपः

O kaya’y manahan sa Puṣkara kahit isang buwang Kārtika lamang. Tunay, sa Puṣkara mahirap isagawa ang mga handog na homa, at sa Puṣkara mahirap ding isakatuparan ang matitinding tapasya.

Verse 46

पुष्करे दुष्करं दानं वासश्चैव सुदुष्करः । ब्राह्मणो वेदविद्वांस्तु गत्वा वै ज्येष्ठपुष्करं

Sa Puṣkara, mahirap ang pagkakaloob ng kawanggawa, at higit pang mahirap ang manirahan doon. Gayunman, ang brāhmaṇang bihasa sa Veda, pagdating nga sa Jyeṣṭha-Puṣkara, ang pinakadakila sa Puṣkara, (…)

Verse 47

स्नानाद्भवेन्मोक्षभागी श्राद्धेन पितृतारकः । नाममात्रोपि यो विप्रो गत्वा संध्यामुपासते

Sa pagligo, nagiging karapat-dapat sa bahagi ng mokṣa; sa pagganap ng śrāddha, nagiging tagapagligtas ng mga ninuno. Kahit ang brāhmaṇang brāhmaṇa lamang sa pangalan—kung siya’y pumaroon at sumamba sa sandhyā (pagsamba sa dapithapon at bukang-liwayway)—(nagkakamit ng kabutihang-loob).

Verse 48

वर्षाणि द्वादशैवेह तेन संध्या ह्युपासिता । भवेत्तु नात्र संदेहः पुरा प्रोक्तं स्वयंभुवा

Sa loob ng labindalawang taon dito, tunay ngang isinagawa niya ang pagsamba sa Sandhyā. Mangyari nga ito—walang alinlangan—sapagkat ito’y unang ipinahayag ni Svayambhū (Brahmā) mismo.

Verse 49

सावित्री कथितो दोषः कुले तस्य न जायते । या पत्नी ददते भर्तुः संध्योपास्तिं करिष्यतः

Ang kapintasan na may kaugnayan sa ritong Sāvitrī ay hindi sumisibol sa angkan ng lalaking yaon na ang asawa’y nagbibigay ng tulong sa kanyang kabiyak kapag siya’y magsasagawa ng pagsamba sa Sandhyā.

Verse 50

करकेण तु ताम्रेण तोयं मुक्ता दिवं व्रजेत् । ब्रह्मलोकमनुप्राप्य तिष्ठति ब्रह्मणो दिनं

Ngunit ang sinumang nagkakaloob ng tubig gamit ang sisidlang tanso ay nagtutungo sa langit; at pagdating sa Brahmaloka, nananatili siya roon sa tagal ng isang araw ni Brahmā.

Verse 51

तेनापि द्वादशाब्दानि संध्योपास्ता न संशयः । भवेत्समीपगा पत्नी कुर्वतः पितृतर्पणं

Sa pamamagitan din ng gawaing iyon, ang pagsamba sa Sandhyā ay waring naisagawa na sa loob ng labindalawang taon—walang alinlangan. Habang nag-aalay ng tarpaṇa para sa mga ninuno, nararapat na ang asawa ay manatiling malapit.

Verse 53

दक्षिणां दिशमास्थाय गायत्र्या राजसत्तम । पितॄणां परमा तृप्तिः क्रियते द्वादशाब्दिकी

O pinakamainam sa mga hari, sa pagharap sa timog at pagbigkas ng Gāyatrī, naidudulot ang sukdulang kasiyahan ng mga pitṛ—isang kaganapang tumatagal ng labindalawang taon.

Verse 54

युगसहस्रं पिण्डेन श्राद्धेनानन्त्यमश्नुते । एतदर्थं हि विद्वांसः कुर्वंते दारसंग्रहं

Sa pag-aalay ng piṇḍa sa ritong śrāddha, nakakamit ang di-nagmamaliw na gantimpala sa loob ng sanlibong yuga. Tunay, dahil dito kaya ang marurunong ay pumapasok sa pag-aasawa at buhay-sambahayan.

Verse 55

तीर्थे गत्त्वा प्रदास्यामः पिंडान्वै श्राद्धपूर्वकं । तेषां पुत्रा धनं धान्यमविच्छिन्ना च संततिः

Pagdating sa banal na tīrtha, mag-aalay tayo ng mga piṇḍa, na sinusundan ng mga ritong śrāddha. Para sa kanila, magkakaroon ng mga anak na lalaki, yaman, butil, at di-napapatid na lahi ng mga salinlahi.

Verse 56

भवेद्वै नात्र संदेह एतदाह पितामहः । तर्पयित्वा पितॄन्देवानग्निष्टोमफलं लभेत्

Tunay, walang pag-aalinlangan dito—ganito ang sinabi ng Pitāmaha (Brahmā): matapos bigyang-lugod ang mga pitṛ at ang mga deva sa pamamagitan ng mga handog, matatamo ang gantimpalang katumbas ng sakripisyong Agniṣṭoma.

Verse 57

आश्रमानपि ते वच्मि शृणुष्वैकमना नृप । अगस्त्येन कृतश्चात्र आश्रमो देवसंमितः

Sasabihin ko rin sa iyo ang tungkol sa mga āśrama; makinig kang may iisang diwa, O hari. Dito rin ay may āśramang itinatag ni Agastya, iginagalang na tila isang diyos.

Verse 58

सप्तर्षीणां पुरा चात्र आश्रमो देवसम्मतः । ब्रह्मर्षीणां तथा चात्र मनूनां परमस्तथा

Noong unang panahon, dito ay may āśrama ng Pitong Ṛṣi, iginagalang ng mga deva. Gayundin, narito ang āśrama ng mga brahmarṣi, at isa pang pinakamataas na kaugnay ng mga Manu.

Verse 59

नागानां च पुरी रम्या यज्ञपर्वतरोधसि । अगस्त्यस्य महाराज प्रभावममितात्मनः

At may isang kaaya-ayang lungsod ng mga Nāga sa gilid ng Bundok Yajña. O dakilang hari, pakinggan ang makapangyarihang bisa ni Agastya, ang may diwang di masukat.

Verse 60

कथयामि समासेन शृणु त्वं सुसमाहितः । पूर्वं कृतयुगे भीष्म दानवा युद्धदुर्मदाः

Isasalaysay ko ito nang maikli; makinig kang lubos na nakatuon. Noong unang Kṛta Yuga, O Bhīṣma, ang mga Dānava ay namaga sa pagmamataas ng digmaan.

Verse 61

कालेया इति विख्याता गणाः परमदारुणाः । ते तु वृत्रं समाश्रित्य देवान्हंतुं समुद्यताः

May mga pangkat na tinawag na Kāleya, lubhang kakila-kilabot. Kumapit sila kay Vṛtra at bumangon, handang pumatay sa mga deva.

Verse 62

ततो देवाः समुद्विग्ना ब्रह्माणमुपतस्थिरे । कृतांजलींस्तु तान्सर्वान्परमेष्ठीत्युवाच ह

Pagkaraan, ang mga diyos, lubhang nababalisa, ay lumapit kay Brahmā. At si Parameṣṭhī (Brahmā), na kinausap silang lahat habang nakatindig na magkayakap ang palad, ay nagsalita.

Verse 63

विदितं मे सुराः सर्वं यद्वः कार्यं चिकीर्षितं । तमुपायं प्रवक्ष्यामि यथा वृत्रं वधिष्यथ

Nalalaman ko, O mga sura, ang lahat ng inyong ninanais na gampanan. Sasabihin ko ang paraan upang mapatay ninyo si Vṛtra.

Verse 64

दधीचिरिति विख्यातो महानृषिरुदारधीः । तं गत्वा सहितास्सर्वे वरं च प्रतियाचत

May isang dakilang rishi na tanyag sa pangalang Dadhīci, marangal ang isip at malawak ang karunungan. Pinuntahan nila siyang magkakasama at humingi ng isang biyaya.

Verse 65

स वो दास्यति धर्मात्मा सुप्रीतेनांतरात्मना । स वाच्यः सहितैः सर्वैर्भवद्भिर्जयकांक्षिभिः

Ipagkakaloob iyon ng matuwid na kaluluwang yaon, na may pusong kaloob-loobang nalulugod. Kaya kayong lahat na naghahangad ng tagumpay ay magsama-samang lumapit at makipag-usap sa kanya.

Verse 66

स्वान्यस्थीनि प्रयच्छस्व त्रैलोक्यहितकांक्षया । स शरीरं समुत्सृज्य स्वान्यस्थीनि प्रदास्यति

“Ihandog mo ang sarili mong mga buto, sa pagnanais ng kapakanan ng tatlong daigdig. Siya, tinalikdan ang kanyang katawan, ay ipagkakaloob ang sarili niyang mga buto.”

Verse 67

तस्यास्थिभिर्महाघोरं वज्रं संक्रियतां दृढं । महच्छत्रुहनं दिव्यं तदस्त्रमशनिः स्मृतं

Mula sa kaniyang mga buto, likhain ang isang makapangyarihan at lubhang kakilakilabot na Vajra—matatag at di-mababali; isang banal na sandatang pumupuksa sa malalaking kaaway. Ang sandatang yaon ay tinatawag na Aśani, ang kulog na palaso.

Verse 68

तेन वज्रेण वै वृत्रं वधिष्यति शतक्रतुः । एतद्वः सर्वमाख्यातं तस्मात्सर्वं विधीयतां

Sa pamamagitan ng Vajrang iyon, tunay na papatayin ni Śatakratu (Indra) si Vṛtra. Ang lahat ng ito’y ganap nang naipahayag sa inyo; kaya’t isagawa nawa ang lahat ayon sa nararapat.

Verse 69

एवमुक्तास्ततो देवा अनुज्ञाप्य पितामहं । शतक्रतुं पुरस्कृत्य दधीचेराश्रमं ययुः

Pagkasabi nito, ang mga deva’y nagpaalam kay Pitāmaha (Brahmā); at inilagay si Śatakratu (Indra) sa unahan, sila’y nagtungo sa āśrama ni Dadhīci.

Verse 70

सरस्वत्याः परे पारे नानाद्रुमलतावृतं । षट्पदोद्गीतनिनदैरुद्घुष्टं सामगैरिव

Sa malayong pampang ng Sarasvatī ay may isang pook na nababalutan ng sari-saring punò at baging; umaalingawngaw sa awit-huni ng mga bubuyog, na wari’y malakas na pag-awit ng mga mang-aawit ng Sāma.

Verse 71

पुंस्कोकिलरवोन्मिश्रं जीवं जीवकनादितम् । महिषैश्च वराहैश्च सृमरैश्चमरैरपि

Napupuno iyon ng huni ng mga lalaking kokil; umaalingawngaw din sa sigaw ng mga ibong jīva at jīvaka; at tinitirhan ng mga kalabaw, mga baboy-ramo, mga antilope, at mga usa ng chamara.

Verse 72

तत्रतत्रानुचरितैः शार्दूलभयवर्जितैः । करेणुभिर्वारणैश्च प्रभिन्नकरटामुखैः

Doon at dito, nakita ang mga elepante na malayang gumagala, walang takot sa mga tigre—mga inahing elepante at mga lalaking elepante, na ang mukha’y may agos ng katas (mada) mula sa kanilang mga sentido.

Verse 73

स्वरोद्गारैश्च क्रीडद्भिः समंतादनुनादितं । सिंहव्याघ्रैर्महानादं नदद्भिरनुनादितं

Sa palibot nito’y umalingawngaw ang mga sigaw ng mga nilalang na naglalaro; at muli itong umuukilkil sa malalakas na ungol ng mga leon at tigre na dumadagundong.

Verse 74

मयूरैश्चापि संलीनैर्गुहाकंदरवासिभिः । तेषु तेषु च कुंजेषु नादितं सुमनोरमं

At doon, ang mga paboreal na nakapugad at naninirahan sa mga yungib at batuhang lungga, ay pinuno ang sari-saring kakahuyan ng mga tawag na lubhang kaaya-aya.

Verse 75

त्रिविष्टपसमप्रख्यं दधीच्याश्रममागमन् । तत्रापश्यन्दधीचिं तं दिवाकरसमप्रभम्

Dumating sila sa ashram ni Dadhīci, na tila kasingning ng Svarga; at doon nila nakita ang pantas na si Dadhīci, na kumikislap sa liwanag na kapantay ng Araw.

Verse 76

जाज्वल्यमानं वपुषा यथा लक्ष्म्या चतुर्भुजम् । तस्य पादौ सुरा राजन्नभिवंद्य प्रणम्य च । अयाचंत वरं सर्वे यथोक्तं परमेष्ठिना

Nagniningas sa liwanag ang kanyang katawan, na parang apat-na-bisig na Hari na pinalamutian ni Lakṣmī. Pagyukod at pagpupugay sa kanyang mga paa, O Hari, ang mga deva ay humiling ng biyaya, ayon sa ipinag-utos ni Parameṣṭhin (Brahmā).

Verse 77

ततो दधीचिः परमप्रतीतः सुरोत्तमांस्तानिदमित्युवाच । करोमि यद्वो हितमद्य देवाः स्वं वापि देहं त्वहमुत्सृजामि

Pagkatapos, si Dadhīci—pinakatanyag sa lahat—ay nagsalita sa mga pangunahing Deva: “Ngayong araw, O mga Deva, gagawin ko ang para sa inyong kapakanan; isusuko ko maging ang sarili kong katawan.”

Verse 78

तानेवमुक्त्वा द्विपदां वरिष्ठः प्राणांस्ततोऽसौ सहसोत्ससर्ज । सुरास्तदस्थीनि सवासवास्ते यथोपयोगं जगृहुः स्म तस्य

Pagkasabi nito, ang pinakadakila sa mga tao ay biglang binitiwan ang hininga ng buhay. Ang mga diyos, kasama si Vāsava (Indra), ay tinipon ang kanyang mga buto ayon sa nararapat na paggagamitan.

Verse 79

प्रहृष्टरूपाश्च जयाय देवास्त्वष्टारमासाद्य तमर्थमूचुः । त्वष्टा तु तेषां वचनं निशम्य प्रहृष्टरूपः प्रयतः प्रयत्नात्

Nagagalak at nagnanais ng tagumpay, nilapitan ng mga Deva si Tvaṣṭṛ at ipinaabot ang kanilang kahilingan. Si Tvaṣṭṛ, nang marinig ang kanilang salita, ay natuwa at—maingat at matatag—masigasig na nagsimulang gampanan ang gawain.

Verse 80

चकार वज्रं भृशमुग्रवीर्यं कृत्वा च शस्त्रं तमुवाच हृष्टः । अनेन शस्त्रप्रवरेण देव भस्मीकुरुष्वाद्य सुरारिमुग्रं

Hinubog niya ang vajra, ang kulog na sandata na may mabagsik na lakas; at nang magawa ang kataas-taasang sandata, masayang nagsalita siya: “O Deva, sa pinakamainam na sandatang ito, gawing abo ngayong araw ang kakila-kilabot na kaaway ng mga Deva.”

Verse 81

ततो हतारिः सगणः सुखं त्वं प्रशाधि कृत्स्नं त्रिदिवं दिविष्ठः । त्वष्ट्रा तथोक्तस्तु पुरंदरश्च वज्रं प्रहृष्टः प्रयतो ह्यगृह्णात्

Pagkatapos, kapag napatay na ang kaaway at ang kanyang mga pangkat, ikaw—O pinakadakila sa mga Deva—ay mamuno nang payapa sa buong langit. Sa gayong pananalita ni Tvaṣṭṛ, si Purandara (Indra), nagagalak at matahimik ang loob, ay kinuha ang vajra.

Verse 82

ततः स वज्रेणयुतो दैवतैरभिपूजितः । आससाद ततो वृत्रं स्थितमावृत्य रोदसी

Pagkaraan, siya—may sandatang vajra at pinarangalan ng mga deva—ay sumulong. At saka hinarap niya si Vṛtra, na nakatindig doon, bumabalot sa langit at lupa.

Verse 83

कालकेयैर्महाकायैस्समंतादभिरक्षितं । समुद्यत प्रहरणैः सशृंगैरिव पर्वतैः

Sa lahat ng panig ay binabantayan ito ng mga Kālakeya, dambuhalang anyo, na nakapaligid na may nakataas na mga sandata—gaya ng mga bundok na may matatayog na tuktok.

Verse 84

ततो युद्धं समभवद्देवानां सह दानवैः । मुहूर्तं भरतश्रेष्ठ लोकत्रासकरं महत्

Pagkatapos ay sumiklab ang digmaan ng mga deva at ng mga Dānava—dakila at nakapangingilabot sa tatlong daigdig—sa isang saglit, O pinakadakila sa mga Bharata.

Verse 85

उद्यतैः प्रतिसृष्टानां खड्गानां वीरबाहुभिः । आसीत्सुतुमुलः शब्दः शरीरैरभिपाटितैः

Sa mga tabak na itinaas at inihagis ng mga bayani na malalakas ang bisig laban sa isa’t isa, umalingawngaw ang napakatinding dagundong mula sa mga katawang pinabagsak at tinamaan.

Verse 86

शिरोभिः प्रपतद्भिश्चाप्यंतरिक्षान्महीतलं । तालैरिव महीपाल वृतं तैरेव दृश्यते

O hari, sa mga ulong nahuhulog mula sa himpapawid tungo sa lupa, ang daigdig ay waring natakpan ng mga iyon—na para bang napaliligiran ng mga punong palma.

Verse 87

ते हेमकवचा भूत्वा कालेयाः परिघायुधाः । त्रिदशानभ्यवर्तन्त दावदग्धा इव द्रुमाः

Pagkatapos, ang mga Kāleya, nakabaluti ng ginto at may sandatang pamalo na bakal, ay sumalakay sa mga deva, na wari’y mga punong tinupok ng apoy sa gubat.

Verse 88

तेषां वेगवतां वेगं सहितानां प्रधावताम् । न शेकुः सहिताः सोढुं भग्नास्ते प्राद्रवन्भयात्

Hindi nila nakayang tiisin ang bugso ng mga matutulin na sabay-sabay na sumugod; sila’y nabasag ang hanay at, sa takot, nagsitakas.

Verse 89

तान्दृष्ट्वा द्रवतो भीतान्सहस्राक्षः पुरंदरः । वृत्रं च वर्द्धमानं तु कश्मलं महदाविशत्

Nang makita silang tumatakas sa takot, si Sahasrākṣa, si Purandara, ay nilamon ng matinding panglulumo—lalo pa’t si Vṛtra ay patuloy na lumalakas.

Verse 90

तं शक्रं कश्मलाविष्टं दृष्ट्वा विष्णुः सनातनः । स्वतेजो व्यदधाच्छक्रे बलमस्य विवर्धयन्

Nang makita ng walang hanggang Viṣṇu si Śakra (Indra) na nililigalig ng dalamhati at pagkalito, ibinuhos Niya kay Śakra ang Kanyang sariling banal na ningning, at pinalakas siya.

Verse 91

विष्णुनाप्यायितं शक्रं दृष्ट्वादे वगणास्तदा । सर्वे तेजस्समादध्युस्तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः

Nang makita nilang si Indra ay pinasigla ni Viṣṇu, ang mga pangkat ng mga deva ay nagtipon ng kanilang ningning; gayundin ang mga dalisay na brahmarṣi.

Verse 92

स समाप्यायितः शक्रो विष्णुना दैवतैः सह । ऋषिभिश्च महाभागैर्बलवान्समपद्यत

Sa gayon, pinalakas at muling pinanariwa ni Viṣṇu—kasama ang mga diyos—at ng mga mapalad na ṛṣi, si Śakra (Indra) ay muling naging makapangyarihan.

Verse 93

ज्ञात्वा बलस्थं त्रिदशाधिपं तं ननाद वृत्रस्सुमहानि नादम् । तस्य प्रणादेन धरा दिशश्च खं द्यौर्नगाश्चेति चचाल सर्वं

Nang malaman ni Vṛtra na matatag sa lakas ang panginoon ng mga diyos, nagpaalingawngaw siya ng napakalakas na ungol. Sa lakas ng sigaw na iyon, nayanig ang lupa, ang mga dako, ang kalangitan, ang langit, at ang mga bundok—oo, ang lahat ay gumalaw.

Verse 94

ततो महेंद्रः परमाभितप्तः श्रुत्वा रवं घोरतरं महांतम् । भयेन मग्नस्त्वरितं मुमोच वज्रं महान्तं खलु तस्य शीर्षे

Pagkaraan, si Mahendra (Indra), labis na nabagabag, nang marinig ang napakakilabot at napakalakas na ungol, ay nalunod sa takot at dali-daling inihagis ang kanyang dakilang vajra sa ulo niya.

Verse 95

स शक्रवज्राभिहतः पपात महास्वनः कांचनमाल्यधारी । यथा महाशैलवरः पुरस्तात्स मंदरो विष्णुकरात्प्रमुक्तः

Tinamaan ng vajra ni Śakra, ang malakas umalingawngaw na iyon, na may suot na gintong kuwintas ng bulaklak, ay bumagsak—gaya ng pagbagsak noon ng dambuhalang bundok na Mandara nang pakawalan mula sa kamay ni Viṣṇu sa harap ng lahat.

Verse 96

तस्मिन्हते दैत्यवरे भयार्तः शक्रः प्रदुद्राव सरः प्रवेष्टुं । वज्रं च मेने स्वकरात्प्रमुक्तं वृत्रं भयाच्चैव हतं न पश्यति

Nang mapatay ang pinakadakilang daitya, si Śakra, pinahirapan ng takot, ay tumakbo upang pumasok sa lawa. Inakala niyang ang vajra ay nakawala mula sa sarili niyang kamay, at sa sindak ay hindi man lamang niya nakita na patay na si Vṛtra.

Verse 97

सर्वे च देवा मुदिताः प्रहृष्टाः सहर्षयश्चैनमथो स्तुवंति । शेषांश्च दैत्यांस्त्वरितं समेत्य जघ्नुः सुरा वृत्रवधाभितप्तान्

Ang lahat ng mga deva, nagalak at lubhang natuwa, kasama ng mga rishi, ay nagpuri sa kanya. At ang mga sura, na nagtipon nang madali, ay pinuksa ang nalalabing mga daitya—yaong nanginginig at nababagabag sa pagpaslang kay Vṛtra.

Verse 98

ते वध्यमानास्त्रिदशैस्तदानीं महासुरा वायुसमानवेगाः । समुद्रमेवाविविशुर्भयार्ताः प्रविश्य चैवोदधिमप्रमेयम्

Noon, ang mga dakilang asura, habang pinupuksa ng mga tridasá at kasingbilis ng hangin ang kanilang galaw, ay pumasok sa karagatan sa matinding takot; tunay ngang sumisid sila sa di-masukat na dagat.

Verse 99

झषाकुलं रत्नसमाकुलं च तदा स्म मंत्रं सहिताः प्रचक्रुः । तत्र स्म केचिन्मतिनिश्चयज्ञास्तांस्तानुपायान्परिचिंतयंतः

Pagkaraan, nang makita nilang ang tubig ay hitik sa mga isda at nagkalat ng mga hiyas, sila’y nagtipon at nagsimulang magbalangkas ng isang pakana. Doon, ang ilan sa kanila—may matatag na paghatol—ay nagmuni-muni ng sari-saring paraan at hakbang.

Verse 100

भयार्दिता देवनिकायतप्तास्त्रैलोक्यनाशाय मतिं प्रचक्रुः । तेषां तु तत्र क्षयकालयोगाद्घोरामतिश्चिंतयतां बभूव

Dahil sa takot at sa pagdurusa, ang mga pangkat ng mga deva ay nagpasya na wasakin ang tatlong daigdig. Ngunit noon, sa pagsasanib ng itinakdang panahon ng pagkalipol, isang kakila-kilabot na hangarin ang sumibol sa mga nagbabalak doon.

Verse 101

ये संति विद्यातपसोपपन्नास्तेषां विनाशः प्रथमं च कार्यः । लोकाश्च सर्वे तपसा ध्रियंते तस्मात्त्वरध्वं तपसः क्षयाय

Yaong mga pinagkalooban ng kaalaman at tapasya—ang kanilang pagwasak ang dapat munang isagawa. Sapagkat ang lahat ng mga daigdig ay pinananatili ng tapas; kaya magmadali kayo upang maubos at manghina ang tapasya.

Verse 102

ये संति केचिद्धि वसुंधरायां तपस्विनो धर्मविदश्च तज्ज्ञाः । तेषां वधश्चक्रियतां हि क्षिप्रं तेषु प्रणष्टेषु जगद्विनष्टम्

Yaong naririto sa lupa—mga mapagpakasakit, mga nakaaalam ng dharma, at mga tunay na bihasa rito—ipagawa ang pagpatay sa kanila nang madali; sapagkat kapag sila’y napuksa, ang daigdig man ay napapahamak.

Verse 103

एवं हि सर्वे गतबुद्धिभावा जगद्विनाशे परमप्रहृष्टाः । दुर्गंसमाश्रित्य महोर्मिमंतं रत्नाकरं वारुणमालयं स्म

Gayon nga, silang lahat—nawalan ng matinong pag-iisip—ay lubhang nagalak sa pagkapuksa ng daigdig; at, sumilong sa isang matibay na kuta, pumasok sila sa karagatang-hiyas, tahanan ni Varuṇa, na hitik sa malalakas na alon.

Verse 104

समुद्रं ते समासाद्य वारुणं त्वंभसां निधिं । कालेयास्समपद्यंत त्रैलोक्यस्य विनाशने

Nang marating nila ang karagatan—ang kayamanang-tubig ni Varuṇa—ang mga Kāleya ay nagpasya sa pagwasak ng tatlong daigdig.

Verse 105

ते रात्रौ समभिक्रुद्धा बभक्षुस्तांस्तदा मुनीन् । आश्रमेषु च ये संति पुण्येष्वायतनेषु च

Sa gabi, nagngangalit sila, at noon ay nilamon ang mga muni—maging yaong nananahan sa mga āśrama at sa mga banal na dambana.

Verse 106

वसिष्ठस्याश्रमे विप्रा भक्षितास्तैर्दुरात्मभिः । अशीतिः शतमष्टौ च वने चान्ये तपस्विनः

Sa āśrama ni Vasiṣṭha, nilamon ng mga yaong masasamang-loob ang mga brāhmaṇa; at sa gubat, walumpu’t walo pang iba na mga mapagpakasakit din.

Verse 107

च्यवनस्याश्रमं गत्वा पुण्यं द्विजनिषेवितम् । फलमूलाशनानां हि मुनीनां भक्षितं शतं

Pagdating sa āśrama ni Cyavana—banal at dinadalaw ng mga dvija—doon ay isang daang bahagi ang kinain ng mga muni na nabubuhay sa prutas at ugat.

Verse 108

एवं रात्रौ स्म कुर्वंतो विविशुश्चार्णवं दिवा । भरद्वाजाश्रमं गत्वा नियता ब्रह्मचारिणः

Gayon, sa gabi nila ito ginagawa, at sa araw ay pumapasok sa karagatan; ang mga disiplinadong brahmacārin ay nagtungo sa āśrama ni Bharadvāja.

Verse 109

वाताहारांबुभक्षाश्च विंशतिश्च निषूदिताः । एवं क्रमेण भक्षार्थं मुनीनां दानवास्तदा

Dalawampu ang pinaslang—may mga nabubuhay sa hangin at may mga tanging tubig lamang ang kinakain. Sa gayong pagkakasunod, noon ay ang mga Dānava ay nagpatuloy upang lamunin ang mga muni.

Verse 110

निशायां पर्यधावंत शक्ता भुजबलाश्रयात् । कालेन महता ते वै जघ्नुर्मुनिगणान्बहून्

Sa gabi sila’y nagtatakbuhan, lakas ng bisig ang sandigan; at sa mahabang paglipas ng panahon, tunay ngang marami silang pangkat ng mga muni na pinaslang.

Verse 111

न चैतानवबुध्यंत मनुजा मनुजाधिप । निस्वाध्यायवषट्कारं नष्टयज्ञोत्सवक्रियम्

Ngunit hindi ito naunawaan ng mga tao, O panginoon ng mga tao; sapagkat tumigil ang pag-aaral ng Veda at ang bigkas na vaṣaṭ, at gumuho ang mga ritwal ng yajña at mga pagdiriwang.

Verse 112

जगदासीन्निरुत्साहं कालेयभयपीडितं । एवं प्रक्षीयमाणास्ते मानवा मनुजेश्वर

Nanghina ang daigdig, pinahirapan ng takot sa mga Kāleya. Kaya, O panginoon ng mga tao, ang sangkatauhan ay unti-unting nauubos at nanghihina.

Verse 113

आत्मत्राणपरा भीताः प्राद्रवंस्तु दिशो दश । केचिद्गुहां प्रविविशुर्विकीर्णाश्चापरे द्विजाः

Sa matinding takot at tanging sariling pagligtas ang iniisip, tumakas sila sa sampung panig. Ang ilan sa mga dvija ay pumasok sa mga yungib, at ang iba nama’y nagkawatak-watak.

Verse 114

अपरे च भयोद्विग्ना भयात्प्राणान्समत्यजन् । केचित्तत्र महेष्वासाः शूराः परमदर्पिताः

Ang iba, nanginginig sa sindak, ay iniwan maging ang kanilang buhay dahil sa takot. Gayunman, naroon din ang ilang makapangyarihang mamamana—mga bayani, labis ang tapang at dangal.

Verse 115

मार्गमाणाः परं यत्नंदानवानांप्रचक्रिरे । नचैताननुजग्मुस्ते समुद्रं समुपाश्रितान्

Sa sukdulang pagsisikap, sinikap nilang hanapin at subaybayan ang mga Dānava. Ngunit hindi nila sila hinabol, sapagkat ang mga iyon ay sumilong na sa karagatan.

Verse 116

शमं न जग्मुः परममाजग्मुः क्षयमेव च । जगत्प्रशमने जाते नष्टयज्ञोत्सवक्रिये

Hindi nila natamo ang kapayapaan; bagkus, ganap na kapahamakan ang inabot. Nang dumating ang pagpayapa ng daigdig, naglaho na ang mga ritwal ng yajña at ang mga pagdiriwang na banal.

Verse 117

आजग्मुः परमोद्विग्नास्त्रिदशा मनुजेश्वर । समेत्य समहेंद्रास्तु भयान्मंत्रं प्रचक्रिरे

O panginoon ng mga tao, ang mga diyos na Tatlumpu’t Tatlo, lubhang nabagabag, ay nagtipon; kasama si Indra, sa takot ay bumuo sila ng isang mantrang pananggalang.

Verse 118

नारायणं पुरस्कृत्य वैकुंठमपराजितम् । ततो देवास्समेतास्ते तदोचुर्मधुसूदनम्

Inilagay nila sa unahan si Nārāyaṇa, ang di-matatalong Panginoon ng Vaikuṇṭha; saka nagtipon ang mga diyos at nagsalita kay Madhusūdana.

Verse 119

त्वं नः स्रष्टा च गोप्ता च भर्ता च जगतः प्रभो । त्वया सृष्टं जगत्सर्वं यच्चेंगं यच्च नेङ्गति

Ikaw ang aming lumikha, tagapangalaga, at tagapagtaguyod, O Panginoon ng sansinukob. Sa iyo nilikha ang buong daigdig—ang gumagalaw at ang di gumagalaw.

Verse 120

त्वया भूमिः पुरा नष्टा समुद्रात्पुष्करेक्षण । वाराहं रूपमास्थाय जगदर्थे समुद्धृता

O may matang gaya ng lotus, nang minsang malunod ang Daigdig sa karagatan, tinanggap mo ang anyong Varāha at muli mo siyang iniahon para sa kapakanan ng sanlibutan.

Verse 121

आदिदैत्यो महावीर्यो हिरण्यकशिपुः पुरा । नारसिंहं वपुः कृत्वा सूदितः पुरुषोत्तम

Noong unang panahon, ang unang Daitya na makapangyarihan, si Hiraṇyakaśipu, ay pinaslang ng Kataas-taasang Persona, na nag-anyong Narasiṃha.

Verse 122

अवध्यः सर्वभूतानां बलिश्चापि महासुरः । वामनं वपुरास्थाय त्रैलोक्याद्भ्रंशितस्त्वया

Si Bali rin—ang dakilang Asura, di-madaig ng alinmang nilalang—ay iyong ibinagsak mula sa tatlong daigdig nang ikaw ay nag-anyong Vāmana.

Verse 123

असुरः सुमहेष्वासो जंभ इत्यभिविश्रुतः । यज्ञक्षोभकरः क्रूरस्त्वमरैर्विनिपातितः

May isang Asura, bantog sa pangalang Jambha, isang makapangyarihang mamamana—malupit at manggugulo ng mga yajña—na ibinagsak ng mga diyos.

Verse 124

एवमादीनि कर्माणि येषां संख्या न विद्यते । अस्माकं भयभीतानां त्वं गतिर्मधुसूदन

Gayon ang mga gawang yaon—na di masukat ang bilang—na aming nagawa. Kami na nanginginig sa takot, Ikaw lamang ang aming kanlungan, O Madhusūdana.

Verse 125

तस्मात्त्वां देवदेवेश लोकार्थं ज्ञापयामहे । रक्ष लोकांश्च देवांश्च शक्रं च महतो भयात्

Kaya, O Panginoon ng mga diyos, alang-alang sa kapakanan ng mga daigdig, kami’y dumudulog sa Iyo: ingatan ang mga daigdig at ang mga diyos, pati si Śakra, mula sa malaking pangamba.

Verse 126

भवत्प्रसादाद्वर्तंते प्रजास्सर्वाश्चतुर्विधाः । स्वस्था भवंति मनुजा हव्यकव्यैर्दिवौकसः

Sa Iyong biyaya, ang lahat ng apat na uri ng nilalang ay patuloy na umuunlad. Ang mga tao’y nananatiling payapa at maayos, at ang mga diyos ay napapanatili sa pamamagitan ng mga handog na havya at kavya.

Verse 127

लोका ह्येवं प्रवर्तंते अन्योन्यं च समाश्रिताः । त्वत्प्रभावान्निरुद्विग्नास्त्वयैव परिरक्षिताः

Gayon ang pag-inog ng mga daigdig, na magkakaugnay at umaasa sa isa’t isa. Sa iyong kapangyarihan sila’y walang pangamba, at ikaw lamang ang ganap na tagapagtanggol.

Verse 128

इदं च समनुप्राप्तं लोकानां भयमुत्तम् । जानीमो न च केनैते वध्यंते ब्राह्मणा निशि

At ngayo’y dumating sa mga tao ang sukdulang lagim. Ngunit hindi namin nalalaman kung sino ang pumapatay sa mga brāhmaṇa sa gabi.

Verse 129

ब्राह्मणेषु च क्षीणेषु पृथिवी क्षयमेष्यति । त्वत्प्रसादान्महाबाहो लोकास्सर्वे जगत्पते

Kapag nanghina ang mga brāhmaṇa, ang daigdig ay mapapahamak. Sa iyong biyaya, O makapangyarihang bisig—O Panginoon ng sanlibutan—nawa’y mapangalagaan ang lahat ng mga kaharian.

Verse 130

विनाशं नाधिगच्छेयुस्त्वया वै परिरक्षिताः । विष्णु उवाच । विदितं मे सुरास्सर्वं प्रजायाः क्षयकारणम्

‘Kung sila’y iniingatan mo, hindi sila daranas ng pagkapuksa.’ Sinabi ni Viṣṇu: ‘O mga deva, batid ko ang lahat—ang sanhi ng pagkalugmok ng mga nilalang.’

Verse 131

भवतां चापि वक्ष्यामि शृणुध्वं विगतज्वराः । कालकेया इति ख्याता गणाः परमदारुणाः

Sasabihin ko rin sa inyo ang tungkol sa kanila—makinig kayo, na walang pagkabalisa. May mga pangkat na tinatawag na Kālakeya, lubhang kakila-kilabot ang likas.

Verse 132

ते वृत्रं निहतं दृष्ट्वा सहस्राक्षेण धीमता । जीवितं परिरक्षन्तः प्रविष्टा वरुणालयम्

Nang makita nilang napatay na si Vṛtra ng marunong na Sanlibong-Mata (Indra), iningatan nila ang kanilang buhay at pumasok sa tahanan ni Varuṇa.

Verse 133

ते प्रविश्योदधिं घोरं नानाग्राहसमाकुलम् । उत्सादनार्थं लोकस्य रात्रौ घ्नंति मुनीनिह

Pagpasok nila sa kakila-kilabot na karagatan na hitik sa sari-saring buwaya, sa gabi’y pinapatay nila rito ang mga muni, upang wasakin ang mga tao at kaayusan ng daigdig.

Verse 134

न तु शक्याः क्षयं नेतुं समुद्रांतर्हिता हि ते । समुद्रस्य क्षये बुद्धिर्भवद्भिः परिचिंत्यताम्

Ngunit hindi sila madaling mapuksa, sapagkat nakatago sila sa loob ng dagat. Kaya ituon ninyo ang pasiya sa pagpapatuyo ng karagatan.

Verse 135

एतच्छ्रुत्वा वचो देवा विष्णुना समुदाहृतम् । परमेष्ठिनमासाद्य अगस्त्यस्याश्रमं ययुः

Nang marinig ng mga deva ang mga salitang ito na binigkas ni Viṣṇu, nilapitan nila si Parameṣṭhin (Brahmā) at saka nagtungo sa ashram ni Agastya.

Verse 136

तत्रापश्यन्महात्मानं वारुणं दीप्ततेजसम् । उपास्यमानमृषिभिर्द्देवैरिव पितामहम्

Doon ay nakita niya ang dakilang si Varuṇa, nagniningning sa matinding liwanag, na iginagalang na pinaglilingkuran ng mga rishi—gaya ng Pitāmaha (Brahmā) na pinaglilingkuran ng mga deva.

Verse 137

तेभिगम्य महात्मानं मैत्रावरुणिमुत्तमम् । अप्रमत्तं तपोराशिं कर्मभिः स्वैरनुष्ठितैः

Pagkalapit nila sa dakilang kaluluwa—kay Maitrāvaruṇi, ang pinakadakila—laging mapagbantay, isang kayamanang hitik sa tapas, sa pamamagitan ng mga gawang isinagawa ayon sa kanilang sariling wastong disiplina.

Verse 138

देवा ऊचुः । नहुषेणाभितप्तानां लोकानां त्वं गतिः पुरा । भ्रंशितश्च सुरैश्वर्याल्लोकार्थं लोककंटकः

Nagsalita ang mga deva: Noong una, nang pahirapan ni Nahusha ang mga daigdig, ikaw ang kanilang kanlungan. Ngunit nang mahulog ka mula sa pagka-panginoon ng mga deva, ikaw ay naging tinik sa mundo—naninira sa mga nilalang sa pagkukunwaring para sa kabutihan nila.

Verse 139

क्रोधात्प्रवृद्धः स महान्भास्करस्य नगोत्तमः । वचस्तवानतिक्रामन्विन्ध्यः शैलो न वर्धते

Yaong dakila at marangal na bundok na Vindhya, na namamaga sa galit laban kay Bhāskara, ang Araw, ay hindi lumalago—sapagkat hindi niya nilalabag ang iyong utos.

Verse 140

तमसाच्छादिते लोके मृत्युनाभ्यर्दिताः प्रजाः । त्वामेव नाथमागम्य निर्वृतिं परमां गताः

Nang matakpan ng dilim ang mundo at ang mga nilalang ay pinahirapan ng kamatayan, sa iyo lamang sila lumapit bilang Panginoon at Tagapagtanggol—at nakamtan ang sukdulang kapayapaan.

Verse 141

अस्माकं भयभीतानां नित्यमेव भवान्गतिः । ततस्त्वद्य प्रयाचामस्त्वां वरं वरदो ह्यसि

Para sa aming nanginginig sa takot, ikaw lamang ang laging kanlungan. Kaya ngayo’y kami’y nagsusumamo sa iyo ng isang biyaya, sapagkat ikaw nga ang tagapagkaloob ng mga biyaya.

Verse 142

भीष्म उवाच । किमर्थं सहसा विंध्यः प्रवृद्धः क्रोधमूर्च्छितः । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण महामुने

Sinabi ni Bhīṣma: “Bakit biglang lumaki nang gayon ang Bundok Vindhya, nalugmok sa himatay ng poot? Nais kong marinig ito nang masinsinan, O dakilang muni.”

Verse 143

पुलस्त्य उवाच । अद्रिराजं महाशैलं मेरुं कनकपर्वतम् । उदयेऽस्तमये भानुः प्रदक्षिणमवर्तत

Sinabi ni Pulastya: Sa pagsikat at sa paglubog, ang Araw ay umiikot nang pradakṣiṇa—sa kanang panig—sa paligid ni Meru, ang hari ng mga bundok, ang dakilang tuktok, ang gintong bundok.

Verse 144

तं दृष्ट्वा तु तदा विंध्यः शैलः सूर्यमथाब्रवीत् । यथा हि मेरुर्भवता नित्यशः परिगम्यते

Nang makita iyon, ang bundok na Vindhya ay nagsalita sa Araw: “Kung paanong si Meru ay nilalapitan mo araw-araw nang walang palya,”

Verse 145

प्रदक्षिणं च क्रियते मामेवं कुरु भास्कर । एवमुक्तस्ततः सूर्यः शैलेंद्रं प्रत्यभाषत

“At pradakṣiṇa—pag-ikot sa kanan—ay ginagawa; gayon din ang gawin mo sa akin, O Bhāskara.” Nang masabi ito, sumagot ang Araw sa panginoon ng mga bundok.

Verse 146

नाहमात्मेच्छया शैलं करोम्येनं प्रदक्षिणम् । एष मार्गः प्रदिष्टो मे येनेदं निर्मितं जगत्

“Hindi ko sa sariling nais iniikutan sa pradakṣiṇa ang bundok na ito. Ito ang landas na itinakda sa akin—ang daang sa pamamagitan nito nalikha ang sanlibutan.”

Verse 147

एवमुक्तस्तदा क्रोधात्प्रवृद्धः सहसाचलः । सूर्याचंद्रमसोर्मार्गं रोद्धुमिच्छन्परंतप

Nang masambit ito, ang bundok ay biglang nag-alab sa poot at lumaki; O tagapuksa ng kaaway, ninais niyang hadlangan ang landas ng Araw at ng Buwan.

Verse 148

ततो हि देवाः सहितास्तु सर्वे सेंद्राः समागम्य महाद्रिराजम् । निवारयामासुरथोत्पतंतं न वै स तेषां वचनं चकार

Pagkaraan, ang lahat ng mga deva, kasama si Indra, ay nagtipon at lumapit sa hari ng mga bundok; pinigil nila siya habang siya’y umaangat, ngunit hindi niya pinakinggan ang kanilang mga salita.

Verse 149

ततो हि जग्मुर्मुनिमाश्रमस्थं तपस्विनां धर्मवतां वरिष्ठम् । अगस्त्यमत्यद्भुतदीप्तवीर्यं तं चार्यमूचुः सहिताः सुरास्ते

Pagkaraan, ang mga deva ay nagtungo sa muni na nananahan sa kanyang ashram—pinakamataas sa mga mapagpakasakit at matuwid. Lumapit sila kay Agastya, na ang kapangyarihan ay kumikislap sa kahanga-hangang ningning, at sabay-sabay nilang kinausap ang kagalang-galang na guro.

Verse 150

देवा ऊचुः । सूर्याचंद्रमसोर्मार्गं नक्षत्राणां गतिं तथा । शैलराडावृणोत्येष विंध्यः क्रोधवशानुगः

Sinabi ng mga deva: “Ang Vindhya na ito—na ginagapos ng poot—ay humahadlang sa landas ng Araw at ng Buwan, at gayundin sa paglalakbay ng mga bituin; ang haring bundok na ito ang pumipigil sa kanila.”

Verse 151

तं निवारयितुं शक्तो नान्यः कश्चिन्मुनीश्वर । तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रः सुराणां शैलमभ्यगात्

O panginoon ng mga muni, wala nang iba pang may lakas upang pigilan siya. Nang marinig ang mga salita ng mga deva, ang brahmin ay nagtungo sa bundok.

Verse 152

सोभिगम्याब्रवीद्विंध्यं सादरं समुपस्थितम् । मार्गमिच्छाम्यहं दत्तं भवता पर्वतोत्तम

Lumapit siya sa Bundok Vindhya na magalang na nakatayo, at nagsabi: “O pinakadakila sa mga bundok, ipagkaloob mo sa akin ang daanang tatahakin.”

Verse 153

दक्षिणामभिगंतास्मि दिशं कार्येण केनचित् । यावदागमनं मे स्यात्तावत्त्वं प्रतिपालय

Ako’y tutungo sa dakong timog dahil sa isang gawain. Hanggang sa aking pagbabalik, ikaw ang magbantay at mag-ingat dito.”

Verse 154

निवृत्ते मयि शैलेंद्र ततो वर्धस्व कामतः । पुलस्त्य उवाच । अद्यापि दक्षिणाद्देशाद्वारुणिर्न निवर्तते

“Kapag ako’y lumisan na, O panginoon ng mga bundok, saka ka lumago ayon sa iyong nais.” Sabi ni Pulastya: “Hanggang ngayon, si Vāruṇi ay hindi pa nagbabalik mula sa dakong timog.”

Verse 155

एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा विन्ध्यो न वर्धते । अगस्त्यस्य प्रभावेण यन्मां त्वं परिपृच्छसि

Ito ang lahat ng aking isinalaysay sa iyo—kung paanong ang Vindhya ay hindi na patuloy na lumalago—sa bisa ng kapangyarihan ni Agastya, na siyang itinatanong mo sa akin.

Verse 156

कालेयास्तु यथा राजन्सुरैः सर्वैर्निषूदिताः । अगस्त्यद्वारमासाद्य तन्मे निगदतः शृणु

O Hari, pakinggan mo habang isinasalaysay ko: kung paanong ang mga Kāleya ay pinuksa ng lahat ng mga diyos, nang marating nila ang pintuang-daan (tahanan) ni Agastya.

Verse 157

त्रिदशानां वचः श्रुत्वा मैत्रावरुणिरब्रवीत् । किमर्थं समुपायाता वरं मत्तः किमिच्छथ

Nang marinig ang mga salita ng mga diyos, sinabi ni Maitreya-Varuṇi: “Sa anong layon kayo naparito? Anong biyaya ang nais ninyong hingin sa akin?”

Verse 158

एवमुक्तास्तदा तेन देवास्तं मुनिमब्रुवन् । इच्छाम एकं वरमद्भुतं वयं पिबार्णवं देवमुने महात्मन्

Nang masabi niya iyon, sumagot ang mga diyos sa pantas: “O banal na muni, O dakilang-loob, iisa ang aming kahanga-hangang hiling—inumin mo ang karagatan.”

Verse 159

एवं त्वयेच्छेम कृते महर्षे महार्णवं पीयमानं समग्रम् । ततो विहन्याम च सानुबंधं कालेयसंज्ञं सुरविद्विषां बलम्

Kung iyong ipahintulot, O dakilang rishi, maipapainom naming lubos ang napakalawak na karagatan; at saka aming wawasakin, kasama ang kanilang mga kapanalig, ang hukbo ng mga kaaway ng mga diyos na tinatawag na Kāleya.

Verse 160

त्रिदशानां वचः श्रुत्वा तथेति मुनिरब्रवीत् । करिष्ये भवतां कामं लोकानां सुखकारकम्

Nang marinig ang salita ng mga diyos, sumagot ang pantas: “Gayon nga. Tutuparin ko ang inyong nais—isang gawaing magdudulot ng ligaya sa mga daigdig.”

Verse 161

एवमुक्त्वा ततोऽगच्छत्समुद्रं निधिमंभसाम् । तपःसिद्धैश्च मुनिभिः सार्धं देवैश्च सुव्रत

Pagkasabi nito, siya’y nagtungo sa karagatan, ang kayamanang-lagakan ng mga tubig, kasama ang mga muning ganap sa tapas at kasama rin ang mga diyos, O ikaw na may dakilang panata.

Verse 162

मनुष्योरगगंधर्वा यक्षाः किंपुरुषास्तथा । अनुजग्मुर्महात्मानं द्रष्टुकामास्तदद्भुतम्

Sumunod sa dakilang may dakilang kaluluwa ang mga tao, mga nāga, mga gandharva, mga yakṣa, at mga kiṃpuruṣa, sabik na masilayan ang kahanga-hangang hiwaga.

Verse 163

ततोऽभ्यपश्यत्सहितः समुद्रं भीमनिःस्वनम् । नृत्यंतमिव चोर्मीभिर्वल्गंतमिव वायुना

Pagkaraan, kasama ang kaniyang mga kasamahan, nasilayan niya ang karagatan na umuugong sa nakapanghihilakbot na dagundong—wari’y sumasayaw sa mga alon at lumulundag sa hampas ng hangin.

Verse 164

हसंतमिव फेनौघैः स्खलंतं कंदरेषु च । नानाग्राहसमाकीर्णं नानाद्विजगणैर्युतम्

Wari’y tumatawa sa rumaragasang bula, at nadadapa sa mga bangin; punô ito ng sari-saring buwaya at sinasabayan ng mga kawan ng iba’t ibang ibong-tubig.

Verse 165

अगस्त्यसहिता देवाः सगंधर्वमहोरगाः । ऋषयश्च महाभागाः समासेदुर्महोदधिम्

Kasama si Agastya, ang mga deva—kalakip ang mga gandharva at ang mga dakilang ahas—at ang mga mapalad na ṛṣi ay lumapit sa dakilang karagatan.

Verse 166

समुद्रं स समासाद्य वारुणिर्भगवानृषिः । उवाच सहितान्देवानृषींस्तांस्तु समागतान्

Pagdating sa karagatan, ang pinagpalang ṛṣi na si Vāruṇi ay nagsalita sa mga devang nagkatipon at sa mga ṛṣi na nagtipon doon.

Verse 167

पातुकामः समुद्रं च अगस्त्य ऋषिसत्तमः । एष लोकहितार्थाय पिबामि वरुणालयम्

Nagnanais na inumin ang karagatan, si Agastya—pinakamainam sa mga rishi—ay nagpahayag: “Para sa kapakanan ng daigdig, iinumin ko ang tahanan ni Varuṇa, ang dagat.”

Verse 168

भवतां यदनुष्ठेयं तच्छीघ्रं संविधीयताम् । एतावदुक्त्वा वचनं मैत्रावरुणिरग्रतः

“Anumang pagtalima o ritwal ang dapat ninyong ganapin, ayusin at isagawa iyon nang madali.” Pagkasabi nito, si Maitrāvaruṇi (Agastya) ay nagsalita ng gayong mga salita sa harap nila.

Verse 169

समुद्रमपिबत्क्रुद्धस्सर्वलोकस्य पश्यतः । पीयमानं समुद्रं तु दृष्ट्वा देवाः सवासवाः

Sa galit, ininom niya ang karagatan habang nakatanaw ang lahat ng mga daigdig. Nang makita ng mga diyos—kasama si Indra—na iniinom ang dagat, sila’y…

Verse 170

विस्मयं परमं जग्मुस्स्तुतिभिश्चाप्यपूजयन् । त्वं नस्त्राता विधाता च लोकानां लोकभावनः । त्वत्प्रसादात्समुत्सेधमुपगच्छेत्समं जगत्

Sila’y lubhang namangha at sumamba sa kanya sa pamamagitan ng mga himno: “Ikaw ang aming tagapagligtas at tagapaglikha, tagapag-alaga ng mga daigdig. Sa iyong biyaya, ang buong sansinukob ay umaangat at namumulaklak sa pagkakaisa.”

Verse 171

संपूज्यमानस्त्रिदशैर्महात्मा गंधर्वमुख्येषु नदत्सु चैव । दिव्यैश्च पुष्पैरवकीर्यमाणो महार्णवं निःसलिलं चकार

Pinararangalan ng mga diyos, ang dakilang kaluluwa—habang umaalingawngaw ang awit ng mga pangunahing Gandharva at binubuhusan siya ng mga banal na bulaklak—ay ginawang walang tubig ang malawak na karagatan.

Verse 172

दृष्ट्वा कृतं निःसलिलं महार्णवं सुराः समस्ताः परमप्रहृष्टाः । प्रगृह्य दिव्यानि वरायुधानि तान्दानवान्जघ्नुरदीनसत्त्वाः

Nang makita nilang ang dakilang karagatan ay ginawang walang tubig, ang lahat ng mga deva ay lubhang nagalak. Kinuha nila ang kanilang banal at mararangal na sandata, at ang mga bayani na di-natitinag ang loob ay nilipol ang mga Dānava.

Verse 173

ते वध्यमानास्त्रिदशैर्महात्मभिर्महाबलैर्वेगयुतैर्नदद्भिः । न सेहिरे वेगवतां महात्मनां वेगं तदा धारयितुं दिवौकसाम्

Habang sila’y pinupuksa ng mga deva—dakilang-loob, napakalakas, mabilis sumalakay at umuungal—hindi nakayanan ng mga kaaway na iyon na tiisin o salagin ang rumaragasang lakas ng mga makapangyarihang naninirahan sa langit.

Verse 174

ते वध्यमानास्त्रिदशैर्दानवा भीमनिःस्वनाः । चक्रुः सुतुमुलं युद्धं मुहूर्त्तमिव भारत

Bagaman sila’y pinupuksa ng mga deva, ang mga Dānava—na may nakapanghihilakbot na sigaw—ay nagsagawa ng isang labanan na ubod ng gulo at bagsik, O Bhārata, na wari’y tumagal lamang ng isang saglit.

Verse 175

ते पूर्वं तपसा दग्धा मुनिभिर्भावितात्मभिः । यतमानाः परं शक्त्या त्रिदशैर्विनिषूदिताः

Noon pa man, sila’y tinupok ng init ng tapas, at hinubog ng mga muni na may pinagyamang diwa. Kahit nagsikap sa sukdulang lakas, sila’y pinaslang ng mga deva.

Verse 176

ते हेमनिष्काभरणाः कुंडलांगदधारिणः । निहता बह्वशोभंत पुष्पिता इव किंशुकाः

May palamuting ginto at mga kuwintas na hiyas, suot ang mga hikaw at armlet, nang sila’y mapatay ay nakahandusay silang maringal ang anyo—gaya ng mga punong kiṃśuka na hitik sa pamumulaklak.

Verse 177

हतशिष्टास्ततः केचित्कालेयदनुजोत्तमाः । विदार्य वसुधां देवीं पातालतलमाश्रिताः

Pagkaraan, ang ilan sa mga naligtas—ang pinakamararangal na nakababatang kapatid ni Kāleya—ay biniyak ang diyosang Lupa, si Vasudhā, at sumilong sa kailaliman ng Pātāla.

Verse 178

निहतान्दानवान्दृष्ट्वा त्रिदशा मुनिपुंगवम् । तुष्टुवुर्विविधैर्वाक्यैरिदं चैवाब्रुवन्वचः

Nang makita ng mga diyos ang mga Dānava na napatay, pinuri nila ang pinakadakilang pantas sa sari-saring pananalita, at saka binigkas din ang mga salitang ito.

Verse 179

त्वत्प्रसादान्महाभाग लोकैः प्राप्तं महत्सुखम् । त्वत्तेजसा च निहताः कालेया भीमविक्रमाः

Sa iyong biyaya, O marangal, nakamtan ng mga daigdig ang dakilang ligaya; at sa iyong ningning napatay ang mga Kāleya, na kakila-kilabot sa tapang.

Verse 180

पूरयस्व महाविप्र समुद्रं लोकभावनम् । यत्त्वया सलिलं पीतं तदस्मिन्पुनरुत्सृज

O dakilang brahmin na pantas, punuin mong muli ang karagatan, ang tagapagtaguyod ng mga daigdig. Ang tubig na iyong ininom—ibalik mo itong muli roon.

Verse 181

एवमुक्तः प्रत्युवाच भगवान्मुनिपुंगवः । जीर्णं तद्धि मया तोयमुपायोन्यः प्रचिंत्यताम्

Nang masabi ito, sumagot ang pinagpipitaganang pantas, ang pinakadakila sa mga muni: “Tunay ngang nainom ko na ang tubig na iyon; kaya mag-isip ng ibang paraan.”

Verse 182

पूरणार्थं समुद्रस्य भवद्भिर्यत्नमास्थितैः । एवं श्रुत्वा तु वचनं महर्षेर्भावितात्मनः

“Upang mapuno ang karagatan, kayo’y nagsikap nang buong tiyaga.” Nang marinig nila ang gayong salita ng dakilang ṛṣi na may pinanday na loob at mapagnilay, …

Verse 183

विस्मिताश्च विषण्णाश्च बभूवुः सहितास्सुराः । परस्परमनुज्ञाप्य प्रणम्य मुनिपुंगवम्

Namangha at nalumbay ang nagkakatipong mga deva. Nag-usap-usap sila sa isa’t isa; at matapos magpaalam, yumukod sila sa pinakadakila sa mga muni.

Verse 184

प्रजाः सर्वा महाराज विप्रा जग्मुर्यथागतम् । त्रिदशा विष्णुना सार्द्धमनुजग्मुः पितामहम्

O dakilang hari, ang lahat ng mga mamamayan at ang mga brāhmaṇa ay nagsiuwi, bawat isa’y bumalik sa pinanggalingan; at ang mga deva, kasama si Viṣṇu, ay sumunod kay Pitāmaha (Brahmā).

Verse 185

पूरणार्थं समुद्रस्य मंत्रयंतः परस्परम् । ऊचुः प्रांजलयः सर्वे सागरस्य हि पूरणम्

Nagpayo-payo sila sa isa’t isa kung paano mapupuno ang karagatan; at silang lahat, na nakatiklop ang mga palad sa paggalang, ay nagsalita tungkol sa pagpupuno ng dagat.

Verse 186

तानुवाच समेतांस्तु ब्रह्मा लोकपितामहः । गच्छध्वं विबुधास्सर्वे यथाकामं यथेप्सितम्

Pagkaraan, si Brahmā, ang Pitāmaha—ama ng mga daigdig—ay nagsalita sa mga nagkatipon: “Humayo kayo, lahat kayong mga deva, ayon sa inyong nais at sa minimithi ninyo.”

Verse 187

महता कालयोगेन प्रकृतिं यास्यतेऽर्णवः । ज्ञातींस्तु कारणं कृत्वा महाराजो भगीरथः

Sa pag-ikot ng dakilang panahon, ang karagatan ay babalik sa likás nitong kalagayan. Ngunit si Haring Bhagiratha, ginawang layon ang kanyang mga kamag-anak, ay kumilos ayon dito.

Verse 188

गंगौघेन समुद्रं च पुनः संपूरयिष्यति । एवं ते ब्रह्मणा देवाः प्रेषिता ऋषिसत्तमाः

“Sa malakas na agos ng Gaṅgā, muli nitong pupunuin ang karagatan.” Ganito, O pinakadakila sa mga ṛṣi, ang mga diyos ay isinugo ni Brahmā.

Verse 189

उवाच भगवांस्तुष्टस्त्वगस्त्यमृषिसत्तमम् । देवकार्यं तु भवता दानवानां विनाशनम्

Ang Mapalad na Panginoon, nalugod, ay nagsalita kay Agastya—pinakadakila sa mga ṛṣi: “Sa katotohanan, sa iyo natupad ang gawain ng mga diyos: ang paglipol sa mga Dānava.”

Verse 190

यतस्संतारिता देवास्तेन तुष्टोस्मि वै मुने । अभिप्रेतो वरो यस्ते याचयस्व ददामि तम्

Sapagkat sa pamamagitan mo ay nailigtas ang mga diyos, O muni, tunay na ako’y nalulugod. Hilingin mo ang biyayang ninanais mo; ipagkakaloob ko iyon sa iyo.

Verse 191

एवमुक्तस्तदागस्त्यः प्रणिपातपुरःसरम् । इहस्थेन मया देव देवकार्यमिदं कृतम्

Nang masabi ito, si Agastya—matapos munang magpatirapa—ay nagsabi: “O Deva, habang nananatili ako rito, natupad ko ang gawaing ito para sa mga diyos.”

Verse 192

सर्वाश्रमाणां प्रवरो भवत्वेष ममाश्रमः । त्वया चोक्तस्तु भगवन्भविता नात्र संशयः

Nawa’y maging pinakadakila sa lahat ng mga āśrama ang aking āśrama. At, O Mapalad na Panginoon, yamang sinabi mo, ito’y tunay na mangyayari—walang alinlangan.

Verse 193

ब्रह्मोवाच । यात्रां तु पुष्करे कृत्वा इहागत्य नरास्तु ये । इह कुंडेषु ये स्नानं तर्पणं पितृदेवयोः

Sinabi ni Brahmā: Yaong mga taong nagsagawa ng paglalakbay-dambana sa Puṣkara at saka pumarito—yaong dito, sa mga banal na lawa, naliligo at nag-aalay ng tārpaṇa sa mga ninuno at sa mga diyos—

Verse 194

अर्चनं चैव देवेषु सर्वमक्षयकारकम् । अर्घ्यं चोच्चावचं गृह्य शष्कुलापूपकांस्ततः

Ang pagsamba sa mga diyos ay lubos na nagbubunga ng di-nauubos na kabutihang-gawa. Taglay ang iba’t ibang uri ng arghya (paggalang na handog), saka mag-alay ng mga pagkaing pang-ritwal gaya ng śaṣkula at mga keyk na āpūpaka.

Verse 195

दास्यंति द्विजमुख्येभ्यस्तेषां वासस्त्रिविष्टपे । श्राद्धेन पितरस्तृप्ता यावदाभूतसंप्लवम्

Ihahandog nila ang mga ito sa pinakadakila sa mga dvija; at para sa kanila’y may tahanan sa Triviṣṭapa (langit). Sa pamamagitan ng śrāddha, ang mga ninuno’y nananatiling nasisiyahan hanggang sa pagkalusaw sa wakas ng pag-iral.

Verse 196

कंदमूलफलैर्वापि तर्पयिष्यति यो मुनिम् । सप्तर्षिस्थानमासाद्य मोदते शास्वतीः समाः

Sinumang magbigay-lugod sa isang muni—kahit sa pamamagitan lamang ng mga ugat, tuber, at mga bunga—ay makaaabot sa dako ng Pitong Ṛṣi at doo’y magagalak sa walang-hanggang mga taon.

Verse 197

यज्ञपर्वतमारूढो दृष्ट्वा गंगाविनिर्गमम् । उदङ्मुखी देवनदी निर्गता पुष्करं प्रति

Pag-akyat sa Bundok Yajña at pagkakita sa paglitaw ng Gaṅgā, ang banal na ilog, nakaharap sa hilaga, ay tumungo patungong Puṣkara.

Verse 198

अत्राभिषेकं यः कुर्यात्पितृदेवार्चने रतः । अश्वमेधफलं तस्य भवत्येव न संशयः

Sinumang magsagawa rito ng abhiṣeka, masigasig sa pagsamba sa mga ninuno at sa mga diyos, tiyak na magkakamit ng bunga ng Aśvamedha—walang pag-aalinlangan.

Verse 199

यस्त्वेकं भोजयेद्विप्रं कोटिर्भवति भोजिता । अक्षयं त्वन्नपानं च अत्र दत्तं मुनीश्वर

Ngunit sinumang magpakain kahit sa iisang brāhmaṇa, para bang nakapagpakain siya ng isang koṭi. At ang handog na pagkain at inumin na ibinigay dito ay nagiging di-nauubos, O panginoon ng mga muni.

Verse 200

यो यमिच्छति कामं तु सर्वं तस्य भविष्यति । न वियोनिं व्रजत्यत्र स्नातमात्रो नरो भुवि

Anumang hangarin ang naisin ng tao—lahat ay magiging maaabot niya. Dito, kahit ang taong naligo lamang ay hindi mahuhulog sa masamang sinapupunan, sa daigdig na ito.

Verse 201

स्थानानां परमं स्थानं तीर्थानां तीर्थमुत्तमम् । मया दत्तं मुनिश्रेष्ठ भविष्यति न संशयः

Ito’y magiging pinakadakila sa lahat ng pook, at pinakahigit sa lahat ng tīrtha—isang kaloob na ibinigay ko, O pinakamainam sa mga muni; walang pag-aalinlangan.