Adhyaya 9
Instruction on Dharma and Truth as Viṣṇu’s Own Nature (with Teaching on Impermanence and Detachment)
Nagsisimula ang kabanata sa pagtuturo ni Kaśyapa tungkol sa pag-urong ng marunong na sarili mula sa limang-uring galaw ng mga elemento sa pamamagitan ng pagninilay. Ipinapakita niyang iniiwan ng katawan ang prāṇa at walang pangmatagalang ugnayan ang hininga-buhay at katawan; kaya’t ang pagkakapit sa yaman, asawa, at mga anak ay dapat kilalaning pansamantala. Pagkaraan, lumilipat ang aral sa pananampalataya at etika: ang Kataas-taasang Brahman ay si Viṣṇu rin, na tinatawag ding Brahmā at Rudra—tagapaglikha, tagapangalaga, at tagapagwasak. Ang anyo ni Viṣṇu ay Dharma mismo; ang dharma at satya (katotohanan) ang saligan ng mga diyos. Ang biyaya ni Viṣṇu ay sumasaatin sa nagsasagawa at nagtatanggol ng dharma at katotohanan, samantalang ang paglapastangan sa mga ito ay nagbubunga ng kasalanan at kapahamakan. Sa wakas, tinanggap ni Diti ang payo na talikuran ang pagkalito at sumilong sa dharma. Inaliw siya ni Kaśyapa at muling nagbalik ang kanyang kapanatagan.
Shlokas
Verse 1
कश्यप उवाच । एवं संबोधितस्तत्र आत्मा ध्यानादिकैस्तदा । त्यक्तुकामः स तत्कार्यं पंचात्मकं स बुद्धिमान्
Sinabi ni Kaśyapa: Sa gayong pagtuturo roon, ang sarili—sa pamamagitan ng pagninilay at kaugnay na mga disiplina—ay, sa karunungan, nagnasang talikdan ang limang-anyo nitong gawain.
Verse 2
निमित्तान्येव पश्यैव प्राप्य तांस्तान्प्रयाति सः । विहाय कायं निर्लक्ष्यं पतितं नैव पश्यति
Tanging mga palatandaan ang kanyang minamasdan; nararating niya ang mga iyon at umaalis. Iniwan ang katawan—bagsak at di na makilala—hindi na niya ito nililingon kailanman.
Verse 3
सहवर्द्धितयोर्नास्ति संबंधः प्राण देहयोः । धनपुत्रकलत्रैश्च संबंधः केन हेतुना
Kahit sabay silang lumalaki, walang tunay na ugnayang nananatili sa pagitan ng hininga-buhay at ng katawan. Kung gayon, sa anong dahilan magkakaroon ng tunay na bigkis sa yaman, mga anak, o kabiyak?
Verse 4
एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ क्लैब्यं मा भज सुप्रिये । अयमेव परं ब्रह्म अयमेव सनातनः
Pagkaalam ito, pumasok ka sa kapayapaan; huwag kang dumaig sa kahinaan, O minamahal. Siya lamang ang Kataas-taasang Brahman; Siya lamang ang Walang-hanggan.
Verse 5
अयमात्मस्वरूपेण दैत्य देवेषु संस्थितः । अयं ब्रह्मा अयं रुद्रो ह्ययं विष्णुः सनातनः
Sa sariling tunay na kalikasan, nananahan Siya sa mga Daitya at sa mga Deva. Siya ang Brahmā; Siya ang Rudra; tunay, Siya ang Viṣṇu—ang Walang-hanggan.
Verse 6
अयं सृजति विश्वानि अयं पालयते प्रजाः । संहरत्येष धर्मात्मा धर्मरूपी जनार्दनः
Siya ang lumilikha ng mga daigdig; Siya ang nag-iingat sa mga nilalang. Siya rin ang naglulusaw—ang matuwid na Janārdana, na ang anyo mismo ay Dharma.
Verse 7
अनेनोत्पादिता देवा दानवाश्चैव सुप्रिय । देवाश्चाधर्मनिर्मुक्ता धर्महीनाः सुतास्तव
Sa pamamagitan nito, O minamahal, nalikha kapwa ang mga Deva at ang mga Dānava. Ngunit ang mga Deva’y napalaya sa adharma, samantalang ang iyong mga anak ay salat sa dharma.
Verse 8
धर्मोयं माधवस्यांगं सर्वदैवैश्च पालितम् । धर्मं च चिंतयेद्देवि धर्मं चैव तु पालयेत्
Ang dharmang ito ay isang sangkap ng katawan ni Mādhava (Viṣṇu) at pinanghawakan ng lahat ng mga Deva. Kaya, O Diyosa, pagnilayan ang dharma—at tunay ding isabuhay at ingatan ang dharma.
Verse 9
तस्य विष्णुः स धर्मात्मा सर्वदैव प्रसादवान् । धर्मेण वर्तिता देवाः सत्येन तपसा किल
Para sa kanya, si Viṣṇu—may matuwid na kaluluwa at laging mapagpala—ay naroon. Tunay ngang ang mga diyos ay pinananatili ng dharma, ng katotohanan, at ng mahigpit na tapasya.
Verse 10
येषां विष्णुः प्रसन्नो वै धर्मस्तैरिह पालितः । विष्णोः कायमिदं धर्मं सत्यं हृदयमेव च
Yaong mga tunay na kinalulugdan ni Viṣṇu, sa mundong ito’y isinasagawa at iniingatan ang dharma. Ang dharma ang mismong katawan ni Viṣṇu—ang katotohanan ang Kanyang puso.
Verse 11
यस्तौ पालयते नित्यं तस्य विष्णुः प्रसीदति । दूषयेद्यः सत्यधर्मौ पापमेव प्रपालयेत्
Ang patuloy na nagtataguyod sa dalawang ito—katotohanan at katuwiran—ay tumatamo ng biyaya ni Viṣṇu. Ngunit ang sumisira sa katotohanan at dharma ay sinasandigan lamang ang kasalanan.
Verse 12
तस्य विष्णुः प्रकुप्येत नाशयेदतिवीर्यवान् । वैष्णवैः पालितं धर्मं तपः सत्येन संस्थितैः
Si Viṣṇu, sukdulang makapangyarihan, ay magagalit sa kanya at wawasakin siya—sapagkat ito ang dharmang iniingatan ng mga Vaiṣṇava, na itinatag sa tapasya at nakaugat sa katotohanan.
Verse 13
तेषां प्रसन्नो धर्मात्मा रक्षामेवं करोति च । तव पुत्रा दनोः पुत्राः सैंहिकेयास्तथैव च
Nalulugod sa kanila, ang may matuwid na kaluluwa ay nagkakaloob ng pag-iingat sa ganitong paraan. (Kanyang pinangangalagaan) ang iyong mga anak, ang mga anak ni Danu, at gayundin ang mga Saiṁhikeya.
Verse 14
अधर्मेणापि पापेन वर्तिताः पापचेतसः । सूदिता वासुदेवेन समरे चक्रपाणिना
Yaong may masamang isip, namuhay sa adharmā at kasalanan, ay pinaslang sa digmaan ni Vāsudeva, ang may hawak ng Sudarśana-cakra.
Verse 15
योसावात्मा मयोक्तः पूर्वमेव तवाग्रतः । सोयं विष्णुर्न संदेहो धर्मात्मा सर्वपालकः
Ang yaong Kataas-taasang Sarili na aking inilarawan noon sa harap mo—narito mismo—siya nga si Viṣṇu; walang pag-aalinlangan. Siya’y likas na dharmika at tagapangalaga ng lahat.
Verse 16
दैत्यकायेषु यः स्वस्थः पापमेव समास्थितः । जघ्निवान्दानवान्देवि स च क्रुद्धो महामतिः
Siya na, bagaman nananahan sa mga katawan ng mga Daitya, ay nanatiling di-nayanig at matatag sa kasalanan—O Diyosa—yaong dakilang may isip, sa galit, ay pumatay sa mga Dānava.
Verse 17
स बाह्याभ्यंतरे भूत्वा तव पुत्रा निपातिताः । येन चोत्पादिता देवि तेनैव विनिपातिताः
Naging panlabas at panloob siya, at sa gayon ay bumagsak ang iyong mga anak; at yaong mismong pinagmulan nila, O Diyosa, siya ring nagbagsak sa kanila.
Verse 18
नैषां मोहस्तु कर्तव्यो भवत्या वचनं शृणु । पापेन वर्तते योसौ स एव निधनं व्रजेत्
Huwag kang malinlang tungkol sa kanila; dinggin mo ang aking salita. Sinumang namumuhay sa kasalanan—siya lamang ang tutungo sa kapahamakan at kamatayan.
Verse 19
तस्मान्मोहं परित्यज्य सदाधर्मं समाश्रय । दितिरुवाच । एवमस्तु महाभाग करिष्ये वचनं तव
“Kaya’t iwan mo ang pagkalito, at laging kumupkop sa dharma.” Wika ni Diti: “Mangyari nawa, O marangal; susundin ko ang iyong salita.”
Verse 20
कश्यपं च मुनिश्रेष्ठमेवमाभाष्य दुःखिता । संबोधिता सा मुनिना दुःखं संत्यज्य संस्थिता
Sa matinding dalamhati, gayon niya kinausap si Kaśyapa, ang pinakadakila sa mga muni. Nang siya’y mapayuhan at maaliw ng pantas, iniwan niya ang pighati at tumatag ang loob.