Padma Purana — Bhumi Khanda, Shloka 85

The Account of King Yayāti: Kāmasaras, Rati’s Tears, and the Birth of Aśrubindumatī

within the Mātā–Pitṛ Tīrtha Narrative

Devanagari script

तेजस्विनं महाप्राज्ञं दातारं यज्विनां वरम् । गुणानां धर्मभावस्य ज्ञातारं पुण्यभाजनम्

Transliteration

tejasvinaṃ mahāprājñaṃ dātāraṃ yajvināṃ varam | guṇānāṃ dharmabhāvasya jñātāraṃ puṇyabhājanam

Translation

Nagniningning, lubhang marunong, mapagkaloob na tagapagbigay, pinakamainam sa mga nagsasagawa ng yajña—nakauunawa sa mga kabutihan at sa diwa ng dharma, karapat-dapat na sisidlan ng punya.

Word by Word

• तेजस्विनम्: splendid, radiant
• तेजस्विनम्: Visheshana (of पुरुषम् understood)
• Type: Adjective
• Root: तेजस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन ; Masculine, Accusative singular

• महाप्राज्ञम्: greatly wise
• महाप्राज्ञम्: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन ; कर्मधारय (महान् प्राज्ञः) ; Masculine, Accusative singular

• दातारम्: giver, donor
• दातारम्: Visheshana/Upapada (as epithet)
• Type: Noun
• Root: दातृ (कृदन्त; दा (धातु) तृच्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन ; Agent noun (giver)

• यज्विनाम्: of sacrificers
• यज्विनाम्: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: यज्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन ; Masculine, Genitive plural

• वरम्: the best
• वरम्: Visheshana (superlative epithet)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन ; Masculine, Accusative singular (used predicatively: ‘best among’)

• गुणानाम्: of virtues
• गुणानाम्: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन ; Masculine, Genitive plural

• धर्मभावस्य: of the nature/essence of dharma
• धर्मभावस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन ; तत्पुरुष (धर्मस्य भावः) ; Masculine, Genitive singular

• ज्ञातारम्: knower
• ज्ञातारम्: Visheshana (epithet)
• Type: Noun
• Root: ज्ञातृ (कृदन्त; ज्ञा (धातु) तृच्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन ; Agent noun (knower)

• पुण्यभाजनम्: a vessel/receptacle of merit
• पुण्यभाजनम्: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + भाजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन ; तत्पुरुष (पुण्यस्य भाजनम् = पात्रम्) ; used adjectivally

Speaker

Unspecified in the provided excerpt (context needed from surrounding verses to identify the dialogue pair).

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: महाप्राज्ञम् = महा + प्राज्ञम्; पुण्यभाजनम् = पुण्य + भाजनम्

FAQs

What qualities are praised in this Padma Purana verse?

It praises radiance (tejas), great wisdom, generosity (dāna), excellence in sacrifice (yajña), and a deep understanding of virtues and the inner intent of dharma.

What does “dharma-bhāva” mean here?

It refers to the inner disposition, intention, or lived spirit of dharma—not merely external rule-following, but the ethical mindset behind righteous conduct.

What is the ethical lesson emphasized by the verse?

True excellence is a combination of inner virtue and outward action: wisdom and understanding of dharma should express themselves through generosity and righteous religious practice.