Adhyaya 76
The Story of Yayāti: Indra and Dharmarāja on Vaiṣṇava Dharma and the ‘Heavenizing’ of Earth
Dumating si Sauri kasama ang mga sugo sa langit at hinarap si Indra. Iginawad ni Indra kay Dharmarāja ang arghya at nagtanong kung paano naganap ang kaguluhan. Isinalaysay ni Dharmarāja ang pambihirang kabutihang-loob ni Yayāti at sinabi na ang “anak ni Nahuṣa,” sa pamamagitan ng Vaiṣṇava dharma, ay ginawang tila mga walang-kamatayan ang mga tao sa lupa—malaya sa sakit, kasinungalingan, pagnanasa, at kasalanan—kaya ang Bhūrloka ay naging parang Vaikuṇṭha. May nagsalita ring naghinagpis sa pagbagsak ng katayuan dahil sa pagkawasak ng karma at hinimok si Indra na kumilos para sa kapakanan ng daigdig. Ipinaliwanag ni Indra na dati na niyang ipinatawag ang dakilang hari, ngunit tumanggi ito sa mga kaligayahan ng langit at nanumpang gawing tulad ng langit ang lupa sa pamamagitan ng matuwid na pag-iingat at pamamahala. Dahil sa pangamba sa lakas ng dharma ni Yayāti, pinilit ni Dharmarāja si Indra na dalhin siya sa langit. Kaya ipinatawag ni Indra si Kāma-deva at ang mga Gandharva. Nagsagawa sila ng maringal na pagtatanghal—may mga awit tungkol kay Vāmana at ang pagpasok ni Jarā (Katandaan)—upang akitin at iligaw ang hari, at sa gayon ay mahikayat siyang pumunta sa langit.
Shlokas
Verse 1
सुकर्मोवाच । सौरिर्दूतैस्तथा सर्वैः सह स्वर्गं जगाम सः । द्रष्टुं तत्र सहस्राक्षं देववृंदैः समावृतम्
Sinabi ni Sukarma: Noon si Sauri, kasama ang lahat ng mga sugong iyon, ay nagtungo sa langit upang makita roon ang libong-matang si Indra, na napalilibutan ng mga pangkat ng mga deva.
Verse 2
धर्मराजं समायांतं ददर्श सुरराट्तदा । समुत्थाय त्वरायुक्तो दत्वा चार्घमनुत्तमम्
Noon nakita ng hari ng mga deva si Dharmarāja na papalapit. Agad siyang tumindig nang may pagmamadali at naghandog sa kaniya ng napakahusay na arghya, handog ng paggalang.
Verse 3
पप्रच्छागमनं तस्य कथयस्व ममाग्रतः । समाकर्ण्य महद्वाक्यं देवराजस्य भाषितम्
“Isalaysay mo sa harap ko ang kaniyang pagdating.” Nang marinig ang dakilang pananalita ng hari ng mga deva, siya’y nagtanong tungkol sa pagdating na iyon.
Verse 4
धर्मराजोऽब्रवीत्सर्वं ययातेश्चरितं महत् । धर्मराज उवाच । श्रूयतां देवदेवेश यस्मादागमनं मम
Isinalaysay ni Dharmarāja nang lubos ang dakilang mga gawa ni Haring Yayāti. Wika ni Dharmarāja: “O Panginoon ng mga diyos, dinggin ang dahilan ng aking pagparito.”
Verse 5
कथयाम्यहमत्रापि येनाहमागतस्तव । नहुषस्यात्मजेनापि वैष्णवेन महात्मना
Dito rin ay sasabihin ko kung paano ako nakarating sa iyo—dinala ako ng dakilang-loob na Vaiṣṇava, ang anak ni Nahuṣa.
Verse 6
वैष्णवाश्च कृता मर्त्या ये वसंति महीतले । वैकुंठस्य समं रूपं मर्त्यलोकस्य वै कृतम्
Yaong mga mortal na naging mga Vaiṣṇava at nananahan sa lupa, ginagawang ang daigdig ng tao ay magtaglay ng anyong kapantay ng Vaikuṇṭha.
Verse 7
अमरा मानवा जाता जरारोगविवर्जिताः । पापमेव न कुर्वंति असत्यं न वदंति ते
Ang mga taong iyon ay isinilang na tila mga walang-kamatayan—malaya sa katandaan at karamdaman. Wala silang ginagawang kasalanan, at hindi sila nagsasalita ng kasinungalingan.
Verse 8
कामक्रोधविहीनास्ते लोभमोहविवर्जिताः । दानशीला महात्मानः सर्वे धर्मपरायणाः
Wala sa kanila ang pagnanasa at poot, at salat sa kasakiman at pagkalito. Mapagkawanggawa ang mga dakilang-loob; silang lahat ay nakatuon sa dharma.
Verse 9
सर्वधर्मैः समर्चंति नारायणमनामयम् । तेन वैष्णवधर्मेण मानवा जगतीतले
Sa lahat ng anyo ng dharma, marapat nilang sinasamba si Nārāyaṇa, ang Panginoong walang karamdaman; at sa Vaiṣṇava-dharma na iyon, ang mga tao’y namumuhay at ginagabayan sa ibabaw ng daigdig.
Verse 10
निरामया वीतशोकाः सर्वे च स्थिरयौवनाः । दूर्वा वटा यथा देव विस्तारं यांति भूतले
Lahat ay nagiging walang sakit at walang dalamhati, at lahat ay nananatili sa matatag na kabataan; gaya ng damong dūrvā at ng punong balete, O Panginoon, sila’y lumalaganap sa lupa.
Verse 11
तथा ते विस्तरं प्राप्ताः पुत्रपौत्रैः प्रपौत्रकैः । तेषां पुत्रैः प्रपौत्रैश्च वंशाद्वंशांतरं गताः
Sa gayon, sila’y lumago at dumami sa pamamagitan ng mga anak, apo, at mga apo-sa-tuhod; at sa mga anak at apo-sa-tuhod ng mga supling na iyon, ang kanilang angkan ay lumipat mula sanga tungo sa ibang sanga.
Verse 12
एवं हि वैष्णवः सर्वो जरामृत्युविवर्जितः । मर्त्यलोकः कृतस्तेन नहुषस्यात्मजेन वै
Kaya nga, ang bawat Vaiṣṇava ay tunay na malaya sa katandaan at kamatayan. Ang mundong mortal na ito ay ginawang gayon ng anak ni Nahuṣa.
Verse 13
पदभ्रष्टोस्मि संजातो व्यापारेण विवर्जितः । एतत्सर्वं समाख्यातं मम कर्मविनाशनम्
Ako’y nahulog sa aking katayuan at napariwara, at nawalan ng kabuhayan. Isinalaysay ko na sa iyo ang lahat—kung paanong ang aking mga karma ay napawi at naglaho.
Verse 14
एवं ज्ञात्वा सहस्राक्ष लोकस्यास्य हितं कुरु । एतत्ते सर्वमाख्यातं यथापृष्टोस्मि वै त्वया
Sa pagkaalam nito, O Libong-mata, gawin mo ang ikabubuti ng sanlibutang ito. Lahat ng ito’y naipahayag ko sa iyo, ayon sa iyong mga tanong sa akin.
Verse 15
एतस्मात्कारणादिंद्र आगतस्तव सन्निधौ । इंद्र उवाच । पूर्वमेव मया दूत आगमाय महात्मनः
Dahil dito, si Indra ay dumating sa iyong harapan. Sinabi ni Indra: “Noon pa man, nagsugo na ako ng mensahero upang anyayahan ang dakilang-loob na dumating.”
Verse 16
प्रेषितो धर्मराजेंद्र दूतेनास्यापि भाषितम् । नाहं स्वर्गसुखस्यार्थी नागमिष्ये दिवं पुनः
Isinugo mo, O Hari ng Dharma, at sa pamamagitan ng iyong mensahero’y ipinahayag din ito: “Hindi ko hinahangad ang ligaya ng langit; hindi na ako muling tutungo sa makalangit na daigdig.”
Verse 17
स्वर्गरूपं करिष्यामि सर्वं तद्भूमिमंडलम् । इत्याचचक्षे भूपालः प्रजापाल्यं करोति सः
“Gagawin kong tulad ng langit ang buong lupain ng daigdig.” Gayon ang pahayag ng hari; at sinimulan niyang gampanan ang tungkuling ingatan at arugain ang kanyang mga nasasakupan.
Verse 18
तस्य धर्मप्रभावेण भीतस्तिष्ठामि सर्वदा । धर्म उवाच । येनकेनाप्युपायेन तमानय सुभूपतिम्
“Dahil sa kapangyarihan ng kanyang dharma, ako’y laging nananatiling nagbabantay sa takot.” Sinabi ni Dharma: “Sa anumang paraan na magagawa mo, dalhin mo rito ang marangal na haring iyon.”
Verse 19
देवराज महाभाग यदीच्छसि मम प्रियम् । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य धर्मस्यापि सुराधिपः
“O hari ng mga deva, O lubhang mapalad—kung ibig mong gawin ang nakalulugod sa akin …” Pagkarinig sa mga salitang yaon ni Dharma, ang panginoon ng mga sura (Indra) …
Verse 20
चिंतयामास मेधावी सर्वतत्वेन भूपते । कामदेवं समाहूय गंधर्वांश्च पुरंदरः
O hari, ang marunong na Purandara (Indra) ay nagmuni-muni sa buong katotohanan ng bagay; saka tinawag si Kāma-deva at ipinatawag din ang mga Gandharva.
Verse 21
मकरंदं रतिं देव आनिनाय महामनाः । तथा कुरुत वै यूयं यथाऽगच्छति भूपतिः
O Panginoon, dinala ng dakilang-loob ang Makaranda at si Rati. Kaya nga, kumilos kayo nang gayon upang ang hari ay makarating dito.
Verse 22
यूयं गच्छन्तु भूर्लोकं मयादिष्टा न संशयः । काम उवाच । युवयोस्तु प्रियं पुण्यं करिष्यामि न संशयः
“Kayo’y magsitungo sa Bhūrloka, sa daigdig ng mga mortal, ayon sa aking utos—walang alinlangan.” Wika ni Kāma: “At para sa inyong dalawa, tiyak kong gagawa ng minamahal at mapagpalang gawa—walang duda.”
Verse 23
राजानं पश्य मां चैव स्थितं चैव समा युधि । तथेत्युक्त्वा गताः सर्वे यत्र राजा स नाहुषिः
“Tingnan mo ang hari—at ako rin—na nakatayo rito, kapantay sa digmaan.” Pagkasabing, “Gayon nga,” silang lahat ay nagtungo sa kinaroroonan ng haring si Nāhuṣa.
Verse 24
नटरूपेण ते सर्वे कामाद्याः कर्मणा द्विज । आशीर्भिरभिनंद्यैव ते च ऊचुः सुनाटकम्
O dalawang-ulit-isinilang, silang lahat—si Pagnanasa at ang iba pa—sa anyong mga manlalaro dahil sa kanilang gawa, ay nagpuri sa kanya sa mga pagpapala at saka nagsabi: “Tunay na marikit na dula ito.”
Verse 25
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ययातिः पृथिवीपतिः । सभां चकार मेधावी देवरूपां सुपंडितैः
Nang marinig ang kanilang mga salita, si Haring Yayāti—panginoon ng lupa—na marunong at matalino, ay nagpagawa ng isang bulwagang kapulungan, na tila makalangit sa ningning, sa pamamagitan ng mahuhusay na pantas na dalubhasa.
Verse 26
समायातः स्वयं भूपो ज्ञानविज्ञानकोविदः । तेषां तु नाटकं राजा पश्यमानः स नाहुषिः
Dumating ang hari mismo, bihasa sa kaalaman at pag-unawa. Ang haring iyon, si Nahusha, ay nanood ng kanilang pagtatanghal na dula.
Verse 27
चरितं वामनस्यापि उत्पत्तिं विप्ररूपिणः । रूपेणाप्रतिमा लोके सुस्वरं गीतमुत्तमम्
Inaawit din ang buhay ni Vāmana, at ang pinagmulan niya na nag-anyong brāhmaṇa—walang kapantay ang anyo sa daigdig—isang dakilang awit na matamis at malinaw ang himig.
Verse 28
गायमाना जरा राजन्नार्यारूपेण वै तदा । तस्या गीतविलासेन हास्येन ललितेन च
O Hari, noon si Jarā (Katandaan), sa anyo ng marangal na babae, ay nagsimulang umawit; at sa kanyang mapaglarong awit, sa kanyang halakhak, at sa kanyang marikit na kilos, ay nabighani ang mga naroon.
Verse 29
मधुरालापतस्तस्य कंदर्पस्य च मायया । मोहितस्तेन भावेन दिव्येन चरितेन च
Nabighani sa kaniyang matatamis na pananalita, at sa mahika ni Kāma, ang diyos ng pag-ibig, siya’y nalito; dinaig ng gayong damdamin at ng banal na asal at kilos.
Verse 30
बलेश्चैव यथारूपं विंध्यावल्या यथा पुरा । वामनस्य यथारूपं चक्रे मारोथ तादृशम्
At gaya ng anyo ni Bali na nakita noon—gaya ng pagkakakilala ni Vindhyāvalī—gayundin noon ay kinuha ni Māra ang anyong kahawig ni Vāmana.
Verse 31
सूत्रधारः स्वयं कामो वसंतः पारिपार्श्वकः । नटीवेषधरा जाता सा रतिर्हृष्टवल्लभा
Si Kāma mismo ang naging tagapamahala ng tanghalan, at si Vasantā (Tagsibol) ang naging kasama sa kaniyang tabi; si Rati, na nagpapasaya sa minamahal, ay nag-anyong isang aktres.
Verse 32
नेपथ्यांतश्चरी राजन्सा तस्मिन्नृत्यकर्मणि । मकरंदो महाप्राज्ञः क्षोभयामास भूपतिम्
O hari, habang nagpapatuloy ang sayaw na pagtatanghal na iyon, si Makaranda—na gumagalaw sa likod ng tanghalan at lubhang marunong—ay gumulo sa loob ng pinuno.
Verse 33
यथायथा पश्यति नृत्यमुत्तमं गीतं समाकर्णति स क्षितीशः । तथातथा मोहितवान्स भूपतिं नटीप्रणीतेन महानुभावः
Habang minamasdan ng panginoon ng lupa ang marilag na sayaw at pinakikinggan ang awit, lalo’t lalo—sa bawat sandali—siya’y inakit at nilito ng dakilang nilalang, sa paggabay ng babaeng mananayaw.
Verse 76
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थे ययातिचरित्रे षट्सप्ततितमोऽध्यायः
Sa gayon nagwawakas ang ikapitumpu’t anim na kabanata sa Bhūmi-khaṇḍa ng Śrī Padma Purāṇa, sa salaysay ni Vena, sa banal na tawiran ng Ina-at-Ama, hinggil sa kasaysayan ni Yayāti.