
The Teaching on Śiva-Dharma and the Supremacy of Food-Giving (within the Pitṛtīrtha–Yayāti Episode)
Itinatakda ng Kabanata 69 ang Śiva-dharma bilang isang tradisyong maraming sangay na nakaugat kay Śiva at isinasabuhay sa karma-yoga. Itinuturo nito ang ahiṃsā (di-panliligalig), kalinisan, at kabutihang para sa lahat, at inililista ang mahahalagang birtud bilang sampung saligan ng dharma. Sinasabi na ang mga deboto ay umaabot sa Śivapura/Rudraloka, kung saan ang mga kaluguran ay nag-iiba ayon sa kabutihang naipon—lalo na sa pagiging karapat-dapat ng tumatanggap at sa pananampalataya ng nagbibigay. Ipinag-iiba ang paglaya sa pamamagitan ng jñāna-yoga mula sa muling pagsilang na dulot ng paghahangad sa pag-enjoy, kaya hinihikayat ang paglayo sa pagnanasa at ang tunay na pagkakilala kay Śiva. Pagkatapos, itinataas ang anna-dāna: ang pagkain ang nagpapanatili sa katawan, na siyang kasangkapan ng lahat ng puruṣārtha, at kinikilala itong kaugnay nina Prajāpati, Viṣṇu, at Śiva. Ipinapaliwanag ang mga handog para sa mga yumao at ang mga bunga ng kalupitan, at nagtatapos sa paghahambing ng mga hantungan: lungsod ni Śiva, Vaikuṇṭha, Brahmaloka, at Indraloka.
Verse 1
मातलिरुवाच । अथ धर्माः शिवेनोक्ताः शिवधर्मागमोत्तमाः । ज्ञेया बहुविधास्ते च कर्मयोगप्रभेदतः
Sinabi ni Mātali: Ngayon, ang mga dharma na itinuro ni Śiva—ang pinakadakila sa marangal na tradisyon ng Śiva-dharma—ay dapat maunawaan na sari-sari, ayon sa iba’t ibang pagkakahati ng karma-yoga.
Verse 2
हिंसादिदोषनिर्मुक्ताः क्लेशायासविवर्जिताः । सर्वभूतहिताः शुद्धाः सूक्ष्मायासा महत्फलाः
Malaya sa mga kapintasan gaya ng karahasan, walang pighati at pagod; nakatuon sa kapakanan ng lahat ng nilalang at dalisay—ang mga gawang ito’y nangangailangan lamang ng banayad na pagsisikap, ngunit nagbubunga ng dakilang bunga.
Verse 3
अनंतशाखाकलिताः शिवमूलैकसंश्रिताः । ज्ञानध्यानसुपुष्पाढ्याः शिवधर्माः सनातनाः
Ang walang-hanggang mga dharma ni Śiva ay tulad ng punong may di-mabilang na sanga, na sa Śiva lamang nakaugat; hitik sila sa maririkit na bulaklak ng kaalaman at pagninilay.
Verse 4
धारयंति शिवं यस्माद्धार्यते शिवभाषितैः । शिवधर्माः स्मृतास्तस्मात्संसारार्णवतारकाः
Sapagkat itinataguyod nila si Śiva, at sapagkat si Śiva’y itinataguyod ng mga aral na binigkas ni Śiva, kaya sila’y inaalala bilang Śiva-dharmas—mga turo na tumatawid sa karagatan ng pag-iral sa sansāra.
Verse 5
तथाऽहि सा क्षमा सत्यं ह्रीः श्रद्धेन्द्रियसंयमः । दानमिज्यातपोदानं दशकं धर्मसाधनम्
Tunay nga, ito ang: pagpapatawad, katotohanan, kahinhinan, pananampalataya, at pagpipigil sa mga pandama; pagkakawanggawa, pagsamba (handog na debosyon), pag-aayuno at pagninilay na may pagtitika, at muling pagbibigay—ang sampung ito ang kasangkapan sa pagtatatag ng dharma.
Verse 6
अथ व्यस्तैः समस्तैर्वा शिवधर्मैरनुष्ठितैः । शिवैकरस्य संप्राप्तैर्गतिरेकैव कल्पिता
Ngayon, maging hiwa-hiwalay man o sabay-sabay isinasagawa ang mga tungkuling ukol kay Śiva, para sa debotong umabot sa tanging pagtalima kay Śiva, iisa—yaon ding iisa—ang ipinahayag na pinakamataas na hantungan.
Verse 7
यथा भूः सर्वभूतानां स्थानं साधारणं स्मृतम् । तत्तथा शिवभक्तानां तुल्यं शिवपुरंस्मृतम्
Kung paanong ang lupa ay inaalala bilang pangkalahatang tahanan ng lahat ng nilalang, gayundin ang Śivapura ay inaalala bilang iisang tahanang pinagsasaluhan ng mga deboto ni Śiva.
Verse 8
यथेह सर्वभूतानां भोगाः सातिशयाः स्मृताः । नानापुण्यविशेषेण भोगाः शिवपुरे तथा
Kung paanong sa mundong ito ang mga kaligayahan ng lahat ng nilalang ay sinasabing may iba’t ibang antas ng kagalingan, gayundin sa lungsod ni Śiva ang mga tamasa ay nagkakaiba ayon sa sari-saring uri ng naipong kabutihang-loob (puṇya).
Verse 9
शुभाशुभफलं चापि भुज्यते सर्वदेहिभिः । शिवधर्मस्य चैकस्य फलं तत्रोपभुज्यते
Ang lahat ng may katawan ay tumatamasa ng bunga ng mabuti at masamang gawa; datapwat doon, ang bunga ng iisang landas—ang dharma ni Śiva—ang siyang tinatamasa bilang natatanging kinalabasan.
Verse 10
यस्य यादृग्भवेत्पुण्यं श्रद्धापात्रविशेषतः । भोगाः शिवपुरे तस्य ज्ञेयाः सातिशयाः शुभाः
Ayon sa antas ng puṇya na natatamo ng tao—lalo na batay sa kadakilaan ng pinagkakalooban at sa pananampalataya ng nagbibigay—gayundin dapat maunawaan na ang kanyang mapalad na tamasa sa lungsod ni Śiva ay lubhang sagana at dakila.
Verse 11
स्थानप्राप्तिः परं तुल्या भोगाः शांतिमयाः स्थिताः । कुर्यात्पुण्यं महत्तस्मान्महाभोगजिगीषया
Ang pag-abot sa sukdulang kalagayan ay katulad na gantimpala sa mga matuwid, at ang mga kaluguran doon ay nananatiling payapa. Kaya magsagawa ng dakilang kabutihan, na nagnanais magwagi sa pinakamataas na kaluguran.
Verse 12
सर्वातिशयमेवैकं भावितं च सुरोत्तमैः । आत्मभोगाधिपत्यं स्याच्छिवः सर्वजगत्पतिः
Ito lamang ang lubhang dakila, at pinagtitibay ng pinakamahuhusay sa mga diyos: si Śiva ang Panginoon ng lahat ng daigdig, na may ganap na paghahari sa sariling kaluguran.
Verse 13
केचित्तत्रैव मुच्यंते ज्ञानयोगरता नराः । आवर्तंते पुनश्चान्ये संसारे भोगतत्पराः
May ilan na roon din ay napapalaya, ang mga taong nakatuon sa yoga ng kaalaman; ngunit ang iba, na nahuhumaling sa kaluguran, ay muling bumabalik sa pag-iral sa saṃsāra.
Verse 14
तस्माद्विमुक्तिमिच्छंस्तु भोगासक्तिं च वर्जयेत् । विरक्तः शांतचित्तात्मा शिवज्ञानमवाप्नुयात्
Kaya ang nagnanais ng paglaya ay dapat talikdan ang pagkakapit sa mga kalugurang pandama; kapag walang pagkapit at payapa ang isip at sarili, matatamo ang kaalaman kay Śiva.
Verse 15
ये चापीशान्यहृदया यजंतीशं प्रसंगतः । तेषामपि ददातीशः स्थानं भावानुरूपतः
At maging yaong ang puso’y hindi nakatuon kay Īśa, ngunit sumasamba sa Panginoon nang di-sinasadya lamang—ipinagkakaloob pa rin ni Īśa sa kanila ang kalagayang angkop sa anyo ng kanilang damdamin.
Verse 16
तत्रार्चयंति ये रुद्रं सकृदुच्छिन्नकल्मषाः । तेषां पिशाचलोकेषु भोगानीशः प्रयच्छति
Yaong sumasamba kay Rudra roon, kahit minsan lamang, napuputol ang kanilang mga kasalanan; sa kanila’y ipinagkakaloob ng Panginoon ang mga kaluguran sa mga daigdig ng mga Piśāca.
Verse 17
संतप्ता दुःखभारेण म्रियंते सर्वदेहिनः । अन्नदः पुण्यदः प्रोक्तः प्राणदश्चापि सर्वदः
Lahat ng may katawan, nililiyab sa bigat ng pagdurusa, ay namamatay. Kaya ang nagbibigay ng pagkain ay tinatawag na nagbibigay ng kabutihang-loob; tunay, ang nagbibigay ng pagkain ay nagbibigay rin ng buhay—ang nagbibigay ng lahat.
Verse 18
तस्मादन्नप्रदानेन सर्वदानफलं लभेत् । त्रैलोक्ये यानि रत्नानि भोगस्त्रीवाहनानि च
Kaya sa pagbibigay ng pagkain, natatamo ang bunga ng lahat ng pagbibigay; pati ang anumang hiyas sa tatlong daigdig, at mga kaluguran, mga babae, at mga sasakyan din.
Verse 19
अन्नदानप्रदः सर्वमिहामुत्र फलं लभेत् । यस्यान्नपानपुष्टांगः कुरुते पुण्यसंचयम्
Ang nagbibigay ng pagkain ay nakakamit ang lahat ng bunga, sa mundong ito at sa susunod; sapagkat yaong ang mga sangkap ay napalalakas ng pagkain at inumin ay nagpapatuloy sa pag-iipon ng kabutihan.
Verse 20
अन्नप्रदातुस्तस्यार्धं कर्तुश्चार्धं न संशयः । धर्मार्थकाममोक्षाणां देहः परमसाधनम्
Ang kalahati ng kabutihan ay sa nagbibigay ng pagkain, at kalahati sa nag-uutos o nagpapagawang maibigay ito—walang pag-aalinlangan. Ang katawan ang pinakamataas na kasangkapan sa pag-abot ng dharma, artha, kāma, at mokṣa.
Verse 21
स्थितिस्तस्यान्नपानाभ्यामतस्तत्सर्वसाधनम् । अन्नं प्रजापतिः साक्षादन्नं विष्णुः शिवः स्वयम्
Ang pag-iral nito’y nakasalalay sa pagkain at inumin; kaya ang pagkain ang kasangkapan sa pagtupad ng lahat. Ang pagkain ay si Prajāpati mismo; ang pagkain ay si Viṣṇu; at ang pagkain ay si Śiva sa sariling katauhan.
Verse 22
तस्मादन्नसमं दानं न भूतं न भविष्यति । त्रयाणामपि लोकानामुदकं जीवनं स्मृतम्
Kaya’t walang handog na naging, ni magiging, kapantay ng handog na pagkain. Sa tatlong daigdig, ang tubig ay inaalala bilang mismong buhay.
Verse 23
पवित्रमुदकं दिव्यं शुद्धं सर्वरसायनम् । अन्नपानाश्व गो वस्त्र शय्या सूत्रासनानि च
Ang banal na tubig—makalangit at dalisay, lunas na nagpapasigla sa lahat—ay (ihandog), gayundin ang pagkain at inumin, mga kabayo, mga baka, mga kasuotan, mga higaan, at mga upuang hinabi sa lubid.
Verse 24
प्रेतलोके प्रशस्तानि दानान्यष्टौ विशेषतः । एवं दानविशेषेण धर्मराजपुरं नरः
Sa daigdig ng mga yumao (Preta-loka), walong uri ng handog ang lalo’t higit na pinupuri. Sa gayong natatanging pagkakawanggawa, nararating ng tao ang lungsod ni Dharmarāja (Yama).
Verse 25
यस्माद्याति सुखेनैव तस्माद्धर्मं समाचरेत् । ये पुनः क्रूरकर्माणः पापादानविवर्जिताः
Sapagkat sa pamamagitan nito’y madaling nakakamit ang kaginhawahan, kaya dapat isagawa ang dharma. Ngunit yaong malulupit ang gawa—walang pagbibigay at lubog sa kasalanan—ay hindi tumatahak sa landas na ito.
Verse 26
भुंजते दारुणं दुःखं नरके नृपनंदन । तथा सुखं प्रभुंजंति दानकर्तार एव तु
O prinsipe, dumanas sila ng kakila-kilabot na pagdurusa sa impiyerno; gayon din, ang mga nagbibigay ng kawanggawa lamang ang ganap na nagtatamasa ng kaligayahan.
Verse 27
तेषां तु संभवेत्सौख्यं कर्मयोगरतात्मनाम् । अप्रमेयगुणैर्दिव्यैर्विमानैः सर्वकामकैः
Tunay na sumisibol ang kaligayahan sa mga ang isip ay nakatuon sa karma-yoga, sa pamamagitan ng mga banal na sasakyang panghimpapawid na may di-masukat na kagandahan at nakatutugon sa bawat minimithi.
Verse 28
असंख्यैस्तत्पुरं व्याप्तं प्राणिनामुपकारकैः । सहस्रसोमदिव्यं वा सूर्यतेजः समप्रभम्
Ang lunsod na yaon ay napuno ng di-mabilang na mga nilalang na tagapagkalinga sa lahat ng may buhay; nagningning ito na kasingliwanag ng araw—banal, na wari’y sinisinagan ng sanlibong buwan.
Verse 29
रुद्रलोकमिति प्रोक्तमशेषगुणसंयुतम् । सर्वेषां शिवभक्तानां तत्पुरं परिकीर्तितम्
Ito’y tinatawag na Rudraloka, na puspos ng lahat ng kagalingan; ipinupuri ito bilang lunsod—tahanan—ng lahat ng deboto ni Śiva.
Verse 30
रुद्रक्षेत्रे मृतानां च जंगमस्थावरात्मनाम् । अप्येकदिवसं भक्त्या यः पूजयति शंकरम्
Sa Rudra-kṣetra, maging yaong mga namatay—mga gumagalaw man o di-gumagalaw na nilalang—sinumang sumamba kay Śaṅkara nang may debosyon, kahit isang araw lamang, ay nagkakamit ng dakilang gantimpala.
Verse 31
सोपि याति शिवस्थानं किं पुनर्बहुशोर्चयन् । वैष्णवा विष्णुभक्ताश्च विष्णुध्यानपरायणाः
Maging siya man ay nakararating sa tahanan ni Śiva—gaano pa kaya ang palagiang sumasamba! Gayundin ang mga Vaiṣṇava, ang mga deboto ni Viṣṇu, na lubos na nakatuon sa pagninilay kay Viṣṇu, tiyak na umaabot sa pinakamataas na layon.
Verse 32
तेपि गच्छंति वैकुंठे समीपं देवचक्रिणः । ब्रह्मवादी च धर्मात्मा ब्रह्मलोकं प्रयाति सः
Sila man ay nagtutungo rin sa Vaikuṇṭha, sa mismong harapan ng Panginoong may banal na cakra. At ang matuwid, tagapagturo ng kaalaman sa Brahman at nakatuon sa Brahman, ay nakararating sa daigdig ni Brahmā.
Verse 33
पुण्यकर्ता सुपुण्येन पुण्यलोकं प्रयाति च । तस्मादीशे सदा भक्तिं भावयेदात्मनात्मनि
Ang gumagawa ng kabutihang may bisa, sa pamamagitan ng dakilang kabutihan, ay nakararating sa daigdig ng mga banal. Kaya nga, dapat laging linangin ang debosyon sa Panginoon—sa loob ng sariling sarili, sa pamamagitan ng sariling sarili.
Verse 34
हरौ वापि महाराज युक्तात्मा ज्ञानवान्स्वयम् । तस्मात्सर्वविचारेण भावदोषविचारतः
Kahit tungkol kay Hari, O dakilang hari, nararapat na ang tao’y may pagpipigil-sa-sarili at tunay na marunong. Kaya, matapos siyasatin ang lahat nang maingat—lalo na sa pagtingin sa mga kapintasan ng sariling kalooban—(dapat siyang kumilos nang wasto).
Verse 35
एवं विष्णुप्रभावेण विशिष्टेनापि कर्मणा । नरः स्थानमवाप्येतदेशभावानुरूपतः
Sa gayon, sa kapangyarihan ni Viṣṇu—at maging sa pamamagitan ng natatanging mabubuting gawa—ang tao’y nakakamit ang itinakdang kalagayan, ayon sa likas at ugaling hinubog ng pook na iyon.
Verse 36
इत्येतदपरं प्रोक्तं श्रीमच्छिवपुरं महत् । देहिनां कर्मनिष्ठानां पुनरावर्त्तकं स्मृतम्
Ganito ipinahayag ang isa pang aral: ang dakila at maluwalhating Śivapura. Inaalaala itong pook na nagbabalik sa mga may katawan—yaong matatag sa gawaing ritwal—sa muling pag-ikot ng kapanganakan.
Verse 37
ऊर्ध्वं शिवपुराज्ज्ञेयं वैष्णवं लोकमुत्तमम् । वैष्णवा मानवा यांति विष्णुध्यानपरायणाः
Sa itaas ng lungsod ni Śiva ay dapat makilala ang kataas-taasang daigdig ni Viṣṇu. Doon napaparoon ang mga Vaiṣṇava—mga taong nakatuon sa pagninilay kay Viṣṇu.
Verse 38
ब्राह्मणा ब्रह्मलोकं तु सदाचारा नरोत्तमाः । प्रयांति यज्विनः सर्वे पुरीं तां तत्त्वकोविदाः
Ang mga Brāhmaṇa—mga mararangal na tao na may mabuting asal at huwarang pamumuhay—lahat ng nagsasagawa ng mga yajña at mga nakaaalam ng katotohanan, tunay na napaparoon sa Brahmaloka, sa lungsod na iyon.
Verse 39
ऐंद्रं लोकं तथा यांति क्षत्रिया युद्धशालिनः । अन्ये च पुण्यकर्त्तारः पुण्यलोकान्प्रयांति ते
Gayundin, ang matatapang na Kṣatriya na bihasa sa digmaan ay napaparoon sa daigdig ni Indra; at ang iba pang gumagawa ng kabutihang may bisa ay napaparoon sa mga banal na daigdig ng kabutihan.
Verse 69
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने पितृतीर्थे ययाति । चरिते एकोनसप्ततितमोऽध्यायः
Sa gayon, sa Śrī Padma Purāṇa, sa Bhūmikhaṇḍa, sa salaysay tungkol kay Vena—sa bahagi hinggil sa Pitṛtīrtha at sa kasaysayan ni Haring Yayāti—nagtatapos ang ika-animnapu’t siyam na kabanata.