Adhyaya 41

Verse 1

। वेन उवाच । पुत्रो भार्या कथं तीर्थं पितामाता कथं वद । गुरुश्चैव कथं तीर्थं तन्मे विस्तरतो वद

Sinabi ni Vena: “Paano nagiging banal na tawiran (tīrtha) ang anak? Paano ang asawa ay tīrtha? Sabihin mo—paano nagiging tīrtha ang ama at ina? At paano, tunay nga, ang guru ay tīrtha? Ipaliwanag mo ito sa akin nang masinsinan.”

Verse 2

श्रीविष्णुरुवाच । अस्ति वाराणसी रम्या गंगायुक्ता महापुरी । तस्यां वसति वैश्यैकः कृकलो नाम नामतः

Sinabi ni Śrī Viṣṇu: May isang kaibig-ibig na dakilang lungsod na Vārāṇasī, na pinagpapala ng Gaṅgā. Sa lungsod na iyon ay naninirahan ang isang mangangalakal, na ang pangalan ay Kṛkala.

Verse 3

तस्य भार्या महासाध्वी पतिव्रतपरायणा । धर्माचारपरा नित्यं सा वै पतिपरायणा

Ang kaniyang asawa ay isang dakilang banal na babae, ganap na nakatuon sa panatang katapatan sa asawa. Laging masigasig sa matuwid na asal, siya’y tunay na lubos na nakatalaga sa kanyang asawa.

Verse 4

सुकला नाम पुण्यांगी सुपुत्रा चारुमंगला । सत्यंवदा सदा शुद्धा प्रियाकारा प्रियप्रिया

May isang babae roon na nagngangalang Sukalā—banal ang katawan at likas, pinagpala ng mabubuting anak, at may kaakit-akit na pagpapala. Laging nagsasabi ng katotohanan, nananatiling dalisay, kaaya-aya sa kilos, at minamahal ng kanyang minamahal.

Verse 5

एवंगुणैः समायुक्ता सुभगा चारुकारिणी । स वैश्य उत्तमो नाना धर्मज्ञो ज्ञानवान्गुणी

Taglay ang gayong mga katangian, siya’y mapalad at kaaya-aya ang pag-uugali. Siya naman ay isang natatanging Vaiśya—marunong sa maraming bagay, nakakikilala sa dharma, may karunungan, at tunay na may kabutihang-asal.

Verse 6

पुराणे श्रौतधर्मे च सदा श्रवणतत्परः । तीर्थयात्राप्रसंगेन बहुपुण्यप्रदायकम्

Lagi siyang masigasig sa pakikinig sa mga Purāṇa at sa mga tungkuling Vedic (śrauta). At sa pagkakataon ng paglalakbay sa mga banal na pook, siya’y nagiging tagapagkaloob ng saganang kabutihang-loob at dakilang puṇya.

Verse 7

श्रद्धया निर्गतो यात्रां तीर्थानां पुण्यमंगलाम् । ब्राह्मणानां प्रसंगेन सार्थवाहेन तेन च

May pananampalataya siyang lumisan sa paglalakbay sa mga tīrtha—banal, mapalad, at nagbibigay ng puṇya—kasama ang samahan ng mga brāhmaṇa, at kasama rin ang pinuno ng karabanang iyon.

Verse 8

प्रस्थितो धर्ममार्गं तु तमुवाच पतिव्रता । पतिस्नेहेन संमुग्धा भर्तारं वाक्यमब्रवीत्

Nang siya’y lumisan sa landas ng dharma, kinausap siya ng tapat na asawang pativrata; nalulunod sa pag-ibig sa asawa, nagsalita siya ng mga salitang ito sa kanyang panginoon.

Verse 9

सुकलोवाच । अहं ते धर्मतः पत्नी सहपुण्यकरा प्रिय । पतिमार्गं प्रतीक्ष्याहं पतिदेवं यजाम्यहम्

Sinabi ni Sukalā: “Ayon sa dharma, ako ang iyong asawa, minamahal—kasama mo sa paglikha ng kabutihang‑loob at punya. Sa paghihintay sa landas ng aking asawa, sinasamba ko ang aking asawang‑panginoon bilang isang diyos.”

Verse 10

कदा नैव मया त्याज्यं सामीप्यं ते द्विजोत्तम । तवच्छायां समाश्रित्य करिष्ये धर्ममुत्तमम्

O pinakamainam sa mga Brahmin, kailanma’y hindi ko iiwan ang iyong piling. Sa pagkanlong sa iyong anino, isasagawa ko ang pinakadakilang dharma.

Verse 11

पतिव्रताख्यं पापघ्नं नारीणां गतिदायकम् । पुण्यस्त्री कथ्यते लोके या स्यात्पतिपरायणा

Ang pativrata—taguriang pumupuksa sa kasalanan at nagbibigay ng wastong landas sa kababaihan—ay yaong babaeng sa mundo’y tinatawag na banal, sapagkat siya’y lubos na nakatuon sa kanyang asawa.

Verse 12

युवतीनां पृथक्तीर्थं विना भर्तुर्न शोभते । सुखदं नास्ति वै लोके स्वर्गमोक्षप्रदायकम्

Para sa mga dalaga, ang hiwalay na paglalakbay‑tirtha na wala ang asawa ay hindi itinuturing na marapat. Sa mundong ito, sinasabi, walang nagbibigay ng ligaya na hihigit sa yaong nagkakaloob ng langit at moksha.

Verse 13

सव्यं पादं च भर्तुश्च प्रयागं विद्धि सत्तम । वामं च पुष्करं तस्य या नारी परिकल्पयेत्

O pinakamarangal sa mga banal, kilalanin ang Prayāga bilang kanang paa ng asawa; at ang kaliwa niyang paa ay Puṣkara—ganyan dapat pagnilayan ng isang babae ang kanyang asawa.

Verse 14

तस्य पादोदकस्नानात्तत्पुण्यं परि जायते । प्रयागपुष्करसमं स्नानं स्त्रीणां न संशयः

Sa pagligo sa tubig na pinagbanlawan ng kanyang mga paa, ganap na sumisilang ang katumbas na kabanalan. Para sa mga babae, ang gayong paliligo ay kapantay ng pagligo sa Prayāga at Puṣkara—walang pag-aalinlangan.

Verse 15

सर्वतीर्थमयो भर्ता सर्वपुण्यमयः पतिः । मखानां यजनात्पुण्यं यद्वै भवति दीक्षिते

Ang asawa ay binubuo ng lahat ng mga banal na tīrtha; ang panginoon ng maybahay ay binubuo ng lahat ng kabutihang-loob. Ang kabanalang tunay na sumisilang sa isang inisyadong tagapaghandog sa pagsasagawa ng mga sakripisyo—yaon ay nasa kanya rin.

Verse 16

तत्फलं समवाप्नोति सेवया भर्तुरेव हि । गयादीनां सुतीर्थानां यात्रां कृत्वा हि यद्भवेत्

Yaong bunga ay kanyang natatamo sa paglilingkod sa asawa lamang. Ito rin ang kabanalang makakamtan sa paglalakbay-dambana sa mga dakilang tīrtha gaya ng Gayā.

Verse 17

तत्फलं समवाप्नोति भर्तुः शुश्रूषणादपि । समासेन प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु

Ang gayong bunga ay natatamo rin sa masidhing pag-aasikaso at paglilingkod sa asawa. Sa maikling sabi ay ipaliliwanag ko—pakinggan mo ako habang nagsasalita.

Verse 18

नास्त्यासां हि पृथग्धर्मः पतिशुश्रूषणं विना । तस्मात्कांतसहायं ते कुर्वाणा सुखदायिनी

Tunay, para sa gayong mga babae ay walang hiwalay na dharma kundi ang tapat na paglilingkod sa asawa. Kaya, sa paggawa sa iyong minamahal bilang kasama at sandigan, ikaw ay nagiging tagapagkaloob ng ligaya.

Verse 19

तवच्छायां समाश्रित्य आगमिष्यामि नान्यथा । विष्णुरुवाच । रूपं शीलं गुणं भक्तिं समालोक्य वयस्तथा

Sa pag-asa sa iyong pag-iingat, darating ako—tiyak, at hindi sa ibang paraan. Si Viṣṇu ay nagsabi: Matapos masdan ang anyo, asal, mga katangian, at debosyon—gayundin ang angkop na gulang—

Verse 20

सौकुमार्यं विचार्यैवं कृकलः स पुनःपुनः । यद्येवं हि नयिष्यामि दुर्गमार्गं सुदुःखदम्

Kaya, sa pagninilay-nilay nang paulit-ulit sa kanyang lambot at kaselan, muling-muli ngang naisip ng kṛkala: “Kung gayon, kailangan kong maghatid sa kanila sa isang landas na mahirap—lubhang masakit.”

Verse 21

रूपनाशो भवेच्चास्याः शीतातपविलोडनात् । पद्मगर्भप्रतीकाशमस्याश्चांगं प्रवर्णकम्

Masasawi ang kanyang ganda dahil sa pagyanig na dulot ng lamig at init; at ang kanyang katawan ay mamumutla, na wari’y loob ng usbong ng lotus.

Verse 22

झंझावातेन शीतेन कृष्णवर्णं भविष्यति । पंथाः कर्कश सुग्रावा पादौचास्याः सुकोमलौ

Dahil sa nagyeyelong bugso ng hangin, iitim ang kanyang kutis. Magaspang at mabato ang daan, subalit ang kanyang mga paa ay mananatiling ubod-lambot.

Verse 23

एष्यते वेदनां तीव्रामथो गंतुं न च क्षमा । क्षुत्तृष्णाभिपरीतांगी कीदृशीयं भविष्यति

Darating sa kaniya ang matinding hapdi, at ni hindi siya makakakilos. Ang katawan niyang nilulunod ng gutom at uhaw—sa anong kalagayan siya mahuhulog?

Verse 24

वामांगी मम च स्थानं सुखस्थानं वरानना । मम प्राणप्रिया नित्यं नित्यं धर्मस्य चाश्रयः

O marikit ang mukha, ikaw ang aking kaliwang panig at aking tahanan—ang aking pook ng ginhawa. Ikaw ay laging higit na mahal sa akin kaysa sa buhay, at lagi kang kanlungan ng dharma.

Verse 25

नाशमेति यदा बाला मम नाशो भवेदिह । इयं मे जीविका नित्यमियं प्राणस्य चेश्वरी

Kapag ang dalagang ito’y mapahamak, dito rin magaganap ang aking kapahamakan. Siya ang aking kabuhayan magpakailanman; siya rin ang reyna ng aking mismong hininga ng buhay.

Verse 26

न नयिष्ये वनं तीर्थमेकश्चैवाप्यहं व्रजे । चिंतयित्वा क्षणं नूनं कृकलेन महात्मना

“Hindi ko kayo dadalhin sa gubat o sa banal na tawiran; ako’y tutungo sa Vraja, kahit mag-isa.” Pagkaraang magnilay sandali, gayon ang pasya/salita ng dakilang-loob na Kṛkala.

Verse 27

तस्य चित्तानुगो भावस्तया ज्ञातो नृपोत्तम । पुनरूचे महाभागा भर्त्तारं प्रस्थितं तदा

O pinakamainam sa mga hari, naunawaan niya ang damdaming sumusunod sa kanyang puso; kaya muling nagsalita ang marangal na ginang sa kanyang asawa habang siya’y papaalis na.

Verse 28

अनघा नैव वै त्याज्या पुरुषैः शृणु सत्तम । मूलमेवं हि धर्मस्य पुरुषस्य महामते

O pinakabanal sa mga matuwid, makinig: ang babaeng walang sala ay hindi kailanman dapat talikdan ng mga lalaki; sapagkat siya ang ugat ng dharma ng isang lalaki, O dakilang-isip.

Verse 29

एवं ज्ञात्वा महाभाग मामेवं नय सांप्रतम् । विष्णुरुवाच । श्रुत्वा सर्वं हि तेनापि प्रियाया भाषितं बहु

“Yamang nalalaman ko na ito, O mapalad, akayin mo ako ngayon sa ganitong paraan.” Wika ni Viṣṇu: “Nang marinig niya ang lahat, at ang maraming salitang binitiwan ng kanyang minamahal…”

Verse 30

प्रहस्यैव वचो ब्रूते तामेवं कृकलः पुनः । नैव त्याज्या भवेद्भार्या प्राप्ता धर्मेण वै प्रिये

Ngumiti habang nagsasalita, muling kinausap ni Kṛkala siya: “Minamahal, ang asawang natamo ayon sa dharma ay hindi kailanman dapat talikdan.”

Verse 31

येन भार्या परित्यक्ता सुनीता धर्मचारिणी । दशांगधर्मस्तेनापि परित्यक्तो वरानने

O marikit ang mukha, ang taong tumalikod sa kanyang asawang si Sunītā—na tapat sa matuwid na pamumuhay—ay tinalikuran din ang sampung-sangay na landas ng dharma.

Verse 32

तस्मात्त्वामेव भद्रं ते नैव त्यक्ष्ये कदा प्रिये । विष्णुरुवाच । एवमाभाष्य तां भार्यां संबोध्य च पुनःपुनः

“Kaya ikaw nga, mapalad na minamahal, ay hindi ko kailanman tatalikdan.” Wika ni Viṣṇu: Pagkasabi nito sa kanyang asawa, muli’t muli niya itong kinausap at pinanatag.

Verse 33

तस्या अज्ञातमात्रेण ससार्थेन समं गतः । गते तस्मिन्महाभागे कृकले पुण्यकर्मणि

Pagkaalam niya, siya’y umalis na kasama ng karaban. Nang makaalis na ang marangal na Kṛkala, na puspos ng banal na gawa,

Verse 34

देवकर्मसुवेलायां काले पुण्ये शुभानना । नैव पश्यति भर्तारं कृकलं निजमंदिरे

Sa mapalad na oras na itinakda para sa mga banal na ritwal, sa sagradong panahong punô ng kabutihan, hindi nakita ng magandang-mukhang babae ang asawa niyang si Kṛkala sa kanilang sariling tahanan.

Verse 35

समुत्थाय त्वरायुक्ता रुदमाना सुदुःखिता । वयस्यान्पृच्छते भर्तुर्दुःखशोकाधिपीडिता

Bumangon siyang nagmamadali, umiiyak at labis na nagdurusa. Tinanong niya ang kanyang mga kaibigan tungkol sa asawa, habang pinahihirapan ng dalamhati at pighati.

Verse 36

युष्माभिर्वा महाभागा दृष्टोऽसौ कृकलो मम । प्राणेश्वरो गतः क्वापि भवंतो मम बांधवाः

O mga mapalad, nakita ba ninyo ang aking Kṛkala? Ang aking prāṇeśvara, ang panginoon ng aking hininga, ay naparoon kung saan—kayo nga ang aking mga kamag-anak.

Verse 37

यदि दृष्टो महाभागाः कृकलो मम सांप्रतम् । भर्तारं पुण्यकर्तारं सर्वज्ञं सत्यपंडितम्

Kung ngayon ay nakita ninyo, O mga mapalad, ang aking Kṛkala—ang aking asawa—na gumagawa ng kabutihang may gantimpala, na marunong sa lahat, at tunay na pantas,

Verse 38

कथयंतु महात्मानं यदि दृष्टो महामतिः । तस्यास्तद्भाषितं श्रुत्वा तामूचुस्ते महामतिम्

“Isalaysay ninyo sa amin ang dakilang-kaluluwang iyon—kung nakita na ang lubhang marunong.” Nang marinig ang kanyang sinabi, ang mga tao’y nagsalita sa mismong marunong na ginang.

Verse 39

धर्मयात्राप्रसंगेन नाथस्ते कृकलः शुभे । तीर्थयात्रां चकारासौ कस्माच्छोचसि सुव्रते

O mapalad na babae, sa pagkakataon ng dharma-yātrā, ang iyong panginoong si Kṛkala ay nagsagawa ng paglalakbay sa mga banal na tīrtha. Bakit ka nagdadalamhati, O marangal na ginang?

Verse 40

साधयित्वा महातीर्थं पुनरेष्यति शोभने । एवमाश्वासिता सा च पुरुषैराप्तकारिभिः

“Matapos maisagawa ang dakilang tīrtha, siya’y muling babalik, O marikit.” Sa gayon siya’y pinalakas-loob ng mga lalaking mapagkakatiwalaan at gumagawa para sa kanyang kabutihan.

Verse 41

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित । एकचत्वारिंशोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos ang ika-apatnapu’t isang kabanata, “Ang mga Gawa ni Sukalā,” sa salaysay ni Vena sa Bhūmi-khaṇḍa ng kagalang-galang na Padma Purāṇa.

Verse 42

यावदायाति मे भर्त्ता भूमौ स्वप्स्यामि संस्तरे । घृतं तैलं न भोक्ष्येऽहं दधिक्षीरं तथैव च

Hanggang sa bumalik ang aking asawa, sa lupa ako hihiga sa payak na banig. Hindi ako kakain ng ghee o langis, ni titikim ng dahi at gatas.

Verse 43

लवणं च परित्यक्तं तथा तांबूलमेव च । मधुरं च तथा राजंस्त्यक्तं गुडादिकं तथा

Tinalikuran din ang asin, gayundin ang nguyang tāmbūla. Pati ang matatamis, O Hari, ay iniwan—kasama ang pulot-arnibal (guḍa) at iba pa.

Verse 44

एकाहारा निराहारा तावत्स्थास्ये न संशयः । यावच्चागमनं भर्तुः पुनरेव भविष्यति

Kahit isang beses lamang ako kumain sa maghapon, o tuluyang mag-ayuno, mananatili akong gayon—walang alinlangan—hanggang sa muling pagbalik ng aking asawa.

Verse 45

एवं दुःखान्विता भूत्वा एकवेणीधरा पुनः । एककंचुकसंवीता मलिना च बभूव सा

Sa gayon, nababalot ng dalamhati, muli niyang itinali ang buhok sa iisang tirintas; isang kasuotan lamang ang suot, siya’y naging marumi at gusot-gusot.

Verse 46

मलिनेनापि वस्त्रेण एकेनैव स्थिता पुनः । हाहाकारं प्रमुंचंती निःश्वसंती सुदुःखिता

Muli siyang nakatayo roon na iisang kasuotan lamang—kahit marumi—sumisigaw sa panaghoy, humihikbi sa malalalim na buntong-hininga, at lubhang nagdurusa.

Verse 47

वियोगानलसंदग्धा कृष्णांगी मलधारिणी । एवं दुःखसमाचारा सुकृशा विह्वला तदा

Sinunog ng apoy ng pagkawalay, nangitim ang kanyang mga sangkap; gusot at nababalutan ng dumi—sa gayong pamumuhay ng pighati—siya’y naging payat na payat at noon ay lubos na nalilito sa dalamhati.

Verse 48

रोदमाना दिवारात्रौ निद्रा लेभे न वै निशि । क्षुधां न विंदते राजन्दुःखेन विदलीकृता

Sa pag-iyak niya araw at gabi, hindi siya nakatagpo ng tulog sa gabi; at, O hari, sa bigat ng dalamhati, ni gutom ay hindi niya maramdaman.

Verse 49

अथ सख्यः समायाताः पप्रच्छुः सुकलां तदा । सुकले चारुसर्वांगि कस्माद्रोदिषि संप्रति

Pagkaraan, nagtipon ang kaniyang mga kaibigan at tinanong si Sukalā: “O Sukalā, ikaw na kaibig-ibig ang bawat sangkap—bakit ka umiiyak ngayon?”

Verse 50

ततस्त्वं कारणं ब्रूहि दुःखस्यास्य वरानने । सुकलोवाच । स मां त्यक्त्वा गतो भर्ता धर्मार्थं धर्मतत्परः

“Kung gayon, sabihin mo, O magandang mukha, ang sanhi ng dalamhating ito.” Sinabi ni Sukalā: “Iniwan ako ng aking asawa, masigasig sa dharma, at lumisan alang-alang sa dharma.”

Verse 51

तीर्थयात्राप्रसंगेन अटते मेदिनीं ततः । मां त्यक्त्वा स गतः स्वामी निर्दोषां पापवर्जिताम्

Sa dahilan ng paglalakbay sa mga banal na tīrtha, gumala siya sa daigdig; ang aking asawa’y lumisan, iniwan akong walang sala at malaya sa kasalanan.

Verse 52

अहं साध्वी समाचारा सदा पुण्या पतिव्रता । मां त्यक्त्वा स गतो भर्ता तीर्थ साधनतत्परः

Ako’y isang tapat at marangal na babae, laging may kabanalan at deboto sa asawa; gayunman, iniwan ako ng aking asawa at lumisan, masigasig sa pagganap ng paglalakbay sa mga banal na tīrtha.

Verse 53

तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनाति पीडिता । जीवनाशो वरं श्रेष्ठो वरं वै विषभक्षणम्

Kaya, O mga kaibigan, ako ay nagdadalamhati—labis na pinahihirapan ng paghihiwalay. Mas mabuti pa ang mawalan ng buhay; mas mabuti pa ang lumunok ng lason.

Verse 54

वरमग्निप्रवेशश्च वरं कायविनाशनम् । नारीं प्रियां परित्यज्य भर्ता याति सुनिष्ठुरः

Mas mabuti pa ang pumasok sa apoy; mas mabuti pa ang pagkasira ng katawan—kaysa sa ang isang asawang napakalupit ay umalis matapos iwanan ang kanyang minamahal na asawa.

Verse 55

भर्तृत्यागो वरं नैव प्राणत्यागो वरं सखि । वियोगं न समर्थाहं सहितुं नित्यदारुणम्

Ang pag-iwan sa aking asawa ay hindi kailanman kanais-nais; sa halip, mas mabuti pang ibigay ko ang aking buhay, kaibigan. Hindi ko kayang tiisin ang paghihiwalay—na laging malupit at walang humpay.

Verse 56

तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनापि नित्यशः । सख्य ऊचुः । तीर्थयात्रां गतो भर्ता पुनरेष्यति ते पतिः

"Dahil diyan, O mga kaibigan, ako ay patuloy na nagdurusa sa paghihiwalay." Sinabi ng mga kaibigan: "Ang iyong asawa ay nagpunta sa isang peregrinasyon; ang iyong panginoon ay babalik muli."

Verse 57

वृथा शोषयसे कायं वृथाशोकं करोषि वै । वृथा त्वं तप्यसे बाले वृथा भोगान्परित्यजेः

Walang saysay mong pinapayat ang iyong katawan; walang saysay kang nagpapakalunod sa lungkot. Walang saysay, O binibini, na pinahihirapan mo ang iyong sarili; at walang saysay na tatalikuran mo ang mga kasiyahan.

Verse 58

पिबस्व पानं भुंक्ष्व त्वं स्वप्रदत्तं हि पूर्वकम् । कस्य भर्ता सुताः कस्य कस्य स्वजनबांधवाः

Inumin mo ang inumin at kainin ang pagkain—yaong minsang ikaw rin ang naghandog. Kanino ang asawa? Kanino ang mga anak? Kanino ang sariling mga tao at mga kamag‑anak?

Verse 59

कः कस्य नास्ति संसारे संबंधः केन चैव हि । भक्ष्यते भुज्यते बाले संसारस्य हि तत्फलम्

Sino ba sa mundong ito ang walang kaugnayan sa kapwa—at sa anong paraan? O bata, may kumakain at may kinakain; tunay, iyan ang bunga ng pag-iral sa sansinukob.

Verse 60

मृते प्राणिनि कोऽश्नाति को हि पश्यति तत्फलम् । पीयते भुज्यते बाले एतत्संसारतः फलम्

Kapag namatay ang nilalang, sino ang kakain para sa kanya, at sino ang makakakita ng bunga ng ginawa? O mahal na bata, sa mundong ito, ang sariling gawa lamang ang ‘iniinom’ at ‘kinakain’—sariling dinaranas ang bunga.

Verse 61

सुकलोवाच । भवतीभिः प्रयुक्तं यत्तन्न स्याद्वेदसंमतम् । यातु भर्तुः पृथग्भूता तिष्ठत्येका सदैव हि

Sinabi ni Sukala: “Ang ginawa ninyo ay hindi sang-ayon sa mga Veda. Hayaan siyang lumisan—hiwalay sa kanyang asawa—at manatiling nag-iisa magpakailanman.”

Verse 62

पापभूता भवेन्नारी तां न मन्यंति सज्जनाः । भर्तुः सार्धं सदा सख्यो दृष्टो वेदेषु सर्वदा

Nagiging makasalanan ang babae, at hindi siya iginagalang ng mga mabubuti. Sapagkat sa mga Veda ay laging nakikita na dapat siyang manatiling kasama ng kanyang asawa bilang katuwang.

Verse 63

संबंधः पुण्यसंसर्गाज्जायते नात्र संशयः । नारीणां च सदा तीर्थं भर्ता शास्त्रेषु पठ्यते

Ang ugnayan ay isinilang mula sa pakikisama sa kabutihang-loob at kabanalan—walang alinlangan dito. At sa mga śāstra’y itinuturo na para sa mga babae, ang asawa ay laging isang banal na tīrtha, pook ng paglalakbay-panrelihiyon.

Verse 64

तमेवावाहयेन्नित्यं वाचा कायेन कर्मभिः । मनसा पूजयेन्नित्यं भावसत्येन तत्परा

Siya lamang ang dapat laging tawagin at anyayahan—sa salita, sa katawan, at sa mga gawa. Siya rin ang dapat laging sambahin sa isip, tapat sa damdaming panloob, at lubos na nakatuon sa Kanya.

Verse 65

भर्तुः पार्श्वं महातीर्थं दक्षिणांगं सदैव हि । तमाश्रित्य यदा नारी गृहस्था परिवर्त्तयेत्

Ang tabi ng asawa ay isang dakilang tīrtha sa lahat ng panahon—lalo na ang kanyang kanang panig. Kapag ang babaeng maybahay, na nakatatag sa buhay-grihastha, ay kumakapit at sumisilong doon at namumuhay ayon dito…

Verse 66

यजते दानपुण्यैश्च तस्य दानस्य यत्फलम् । वाराणस्यां च गंगायां यत्फलं न च पुष्करे

Anumang bunga ang lumilitaw mula sa pagsamba at sa mga mapagkawanggawang handog na may kabutihan (dāna)—yaon ding bunga ang nakakamit sa Vārāṇasī sa pampang ng Gaṅgā, at hindi (man lamang) sa Puṣkara.

Verse 67

द्वारकायां न चावन्त्यां केदारे शशिभूषणे । लभते नैव सा नारी यजमाना सदा किल

Kahit pa siya’y laging nagsasagawa ng mga yajña, ang babaeng iyon ay hindi nakakamit ang (ipinangakong) bunga kung hindi (ito isinasagawa) sa Dvārakā, ni sa Avantī, ni sa Kedāra, ni sa Śaśibhūṣaṇa—gayon ang sinasabi.

Verse 68

तादृशं फलमेवं सा न प्राप्नोति कदा सखि । सुमुखं पुत्रसौभाग्यं स्नानं दानं च भूषणम्

Kaya, kaibigan, kailanman ay hindi niya nakakamit ang gayong bunga—ni ang maaliwalas na mukha, ni ang pagpapala ng mga anak, ni ang bisa ng paliligo at pagkakawanggawa, ni maging ang karangyaan ng palamuti.

Verse 69

वस्त्रालंकारसौभाग्यं रूपं तेजः फलं सदा । यशः कीर्तिमवाप्नोति गुणं च वरवर्णिनी

Lagi niyang tinatamo ang bunga ng mariringal na kasuotan, mga palamuti, magandang kapalaran, kagandahan at ningning; at nakakamit niya ang katanyagan, mabuting pangalan, at mararangal na katangian, O ginang na maputi ang kutis.

Verse 70

भर्तुः प्रसादात्सर्वं च लभते नात्र संशयः । विद्यमाने यदा कांते अन्यं धर्मं करोति या

Sa biyaya ng kanyang asawa, natatamo niya ang lahat—walang alinlangan dito. Ngunit kapag nabubuhay pa ang minamahal na asawa, at ang babae’y sumusunod sa ibang dharma (lumilihis sa katapatan)…

Verse 71

निष्फलं जायते तस्याः पुंश्चली परिकथ्यते । नारीणां यौवनं रूपमवतारं स्मृतं ध्रुवम्

Sa kanya, ang lahat ay nagiging walang bunga; siya’y tinatawag na babaeng mapaglibog. Tunay ngang ang kabataan at kagandahan ng babae ay naaalalang panandalian—gaya ng pagdaan na hindi nagtatagal.

Verse 72

एकस्यापि हि भर्तुश्च तस्यार्थे भूमिमंडले । सुपुत्रा सुयशा नारी परिकथ्येत वै सदा

Kahit para lamang sa iisang asawa, sa ibabaw ng bilog na daigdig na ito, ang babaeng may mabubuting anak at mabuting dangal ay nararapat laging banggitin bilang huwaran.

Verse 73

तुष्टे भर्तरि संसारे दृश्या नारी न संशयः । पतिहीना भवेन्नारी भवेत्सा भूमिमंडले

Kapag nasiyahan ang asawa, sa mundong ito ang babae’y iginagalang—walang alinlangan. Ngunit kung mawalan ng asawa ang babae, siya’y nagiging gaya ng ibinagsak sa ibabaw ng lupa.

Verse 74

कुतस्तस्याः सुखं रूपं यशः कीर्तिः सुता भुवि । सुदौर्भाग्यं महद्दुःखं संसारे परिभुज्यते

Paano pa siya magkakaroon ng ligaya, ganda, mabuting dangal, katanyagan, o anak na babae sa lupa? Sa pag-iral sa sanlibutan, pinapasan niya ang matinding kamalasan at malaking dalamhati.

Verse 75

पापभागा भवेत्सा च दुःखाचारा सदैव हि । तुष्टे भर्तरि तस्यास्तु तुष्टाः सर्वाश्च देवताः

Siya’y nagiging kabahagi sa kasalanan at namumuhay sa gawang puno ng dalamhati. Ngunit kapag nalulugod ang kanyang asawa, nalulugod din sa kanya ang lahat ng mga diyos.

Verse 76

तुष्टे भर्तरि तुष्यंति ऋषयो देवमानवाः । भर्ता नाथो गुरुर्भर्ता देवता दैवतैः सह

Kapag nalulugod ang asawa, nalulugod ang mga rishi, ang mga diyos, at ang mga tao. Ang asawa ang kanlungan at panginoon; ang asawa ang guro; ang asawa ay isang diyos—kasama ng lahat ng mga diyos.

Verse 77

भर्ता तीर्थश्च पुण्यश्च नारीणां नृपनंदन । शृंगारं भूषणं रूपं वर्णं सौगंधमेव च

O prinsipe, para sa mga babae ang asawa ang kanilang banal na paglalakbay at kabutihang-loob; siya ang kanilang kabanalan. Siya rin ang palamuti, hiyas, ganda, kulay ng balat, at maging ang kanilang halimuyak.

Verse 78

कृत्वा सा तिष्ठते नित्यं वर्जयित्वा सुपर्वसु । शृंगारैर्भूषणैः सा तु शुशुभे सा यदा पतिः

Matapos gawin iyon, siya’y nanatiling tapat araw-araw, umiwas sa mga mapalad na araw ng pagdiriwang. Gayunman, siya’y nagningning sa mga palamuti at alahas tuwing naroroon ang kanyang asawa.

Verse 79

पत्याविना भवत्येवं क्षीरं सर्पमुखे यथा । भर्तुरर्थे महाभागा सुव्रता चारुमंगला

Kung wala ang asawa, ang kalagayan ng babae’y gaya ng gatas na inilagay sa bibig ng ahas. Para sa kapakanan ng kanyang asawa, ang marangal na ginang—matapat sa panata at may mapalad na kagandahan—ay kumikilos nang gayon.

Verse 80

गते भर्तरि या नारी शृंगारं कुरुते यदि । रूपं वर्णं च तत्सर्वं शवरूपेण जायते

Kung ang isang babae’y mag-ayos at magpalamuti matapos pumanaw ang kanyang asawa, ang lahat ng kanyang ganda at kutis ay nagiging anyo ng bangkay.

Verse 81

वदंति भूतले लोकाः पुंश्चलीयं न संशयः । तस्माद्भर्तुर्वियुक्ता या नार्याः शृणुत भूतले

Sinasabi ng mga tao sa lupa—walang pag-aalinlangan—na siya’y mapusok at walang dangal. Kaya pakinggan ninyo ang tungkol sa mga babaeng nasa lupa na nahiwalay sa kanilang mga asawa.

Verse 82

इच्छंत्या वै महासौख्यं भवितव्यं कदाचन । सुजायायाः परो धर्मो भर्ता शास्त्रेषु गीयते

Kung ang isang babae’y tunay na nagnanais ng dakilang kaligayahan kailanman, itinatanyag ng mga kasulatan na para sa mabuting maybahay, ang pinakamataas na dharma ay ang kanyang asawa.

Verse 83

तस्माद्वै शाश्वतो धर्मो न त्याज्यो भार्यया किल । एवं धर्मं विजानामि कथं भर्ता परित्यजेत्

Kaya nga, ang walang-hanggang dharma na ito ay tunay na hindi dapat talikdan ng isang asawa. Yamang ganito ang pagkaunawa ko sa dharma, paano magagawa ng isang asawa na iwan ang kanyang maybahay?

Verse 84

इत्यर्थे श्रूयते सख्य इतिहासः पुरातनः । सुदेवायाश्च चरितं सुपुण्यं पापनाशनम्

Sa ganitong diwa, kaibigan, naririnig ang isang sinaunang salaysay—ang lubhang banal na kasaysayan ng buhay ni Sudevā, na pumupuksa sa mga kasalanan.