
Episode of Vena: The Power of Association and Revā (Narmadā) Tīrtha
Nagsisimula ang kabanata sa pagtatanong ng mga ṛṣi kung paano bumagsak ang makasalanang haring Vena at ano ang kinahinatnan niya. Bilang tugon, isinasalaysay ni Sūta ang isang mas naunang pag-uusap nina Pulastya at Bhīṣma, kaya’t nagiging salaysay-sa-loob-ng-salaysay ang paglalatag ng aral. Itinatampok ng teksto ang saṅga (pakikisama/ugnayan): ang kabutihan ay kumakalat sa pakikisalamuha sa mabubuti, at ang kasalanan ay dumarami sa pakikihalubilo sa masasama—sa pagtingin, pakikipag-usap, paghipo, pag-upo, at pagsalo-salo sa pagkain. Ipinakikita rin ang tīrtha-prabhāva sa isang pangyayari sa Revā (Narmadā): mga mararahas na mangangaso at maging mga hayop na nahulog sa banal na tubig, lalo na sa pagsasanib ng Amāvāsyā, ay nalinis at nagkamit ng mas mataas na hantungan. Pagbalik sa usapin ni Vena, inilalarawan ang dungis ng kanyang karma at ang pamamahala ng katarungan sa ilalim ni Yama/Mṛtyu. Ipinakikilala si Sunīthā, anak ni Mṛtyu, na dahil sa masamang asal niya sa ascetic na si Suśaṅkha ay nasumpa—isang sumpang nagbabadya ng pagsilang ng anak na lalapastangan sa mga diyos at sa mga brāhmaṇa, at dito itinatayo ang moral na pinagmulan ni Vena.
Verse 1
ऋषय ऊचुः । योऽसौ वेनस्त्वयाख्यातः पापाचारेण वर्तितः । तस्य पापस्य का वृत्तिः किं फलं प्राप्तवान्द्विज
Sinabi ng mga ṛṣi: “Yaong si Vena na iyong inilarawan na namuhay sa makasalanang asal—ano ang naging takbo ng kanyang kasalanan, at anong bunga ang kanyang tinamo, O dalawang-ulit na isinilang?”
Verse 2
चरित्रं तस्य वेनस्य समाख्याहि यथा पुरा । विस्तरेण विदां श्रेष्ठ त्वं न एतन्महामते
O pinakamainam sa mga marurunong, O dakilang-isip—isalaysay mo, gaya noong unang panahon, ang buong kasaysayan ni Haring Vena nang masinsinan.
Verse 3
सूत उवाच । चरित्रं तस्य वेनस्य वैन्यस्यापि महात्मनः । प्रवक्ष्यामि सुपुण्यं च यथान्यायं श्रुतं पुरा
Sinabi ni Sūta: Isasalaysay ko, ayon sa nararapat, ang lubhang mapagpalang kasaysayan ni Vena—at gayundin ng dakilang-loob na si Vainya—gaya ng narinig noong unang panahon.
Verse 4
जाते पुत्रे महाभागस्तस्मिन्पृथौ महात्मनि । विमलत्वं गतो राजा धर्मत्वं गतवान्पुनः
Nang ipanganak ang dakilang anak na si Pṛthu, ang hari ay naging tunay na mapalad; nakamtan niya ang kadalisayan at muling nagbalik sa dharma, sa landas ng katuwiran.
Verse 5
महापापानि सर्वाणि अर्जितानि नराधमैः । तीर्थसंगप्रसंगेन तेषां पापं प्रयाति च
Ang lahat ng malalaking kasalanang naipon ng pinakamasamang tao ay napapawi; sa simpleng pagdikit at pakikisama man lamang sa isang banal na tīrtha, lumalayo ang kanilang kasalanan.
Verse 6
सतां संगात्प्रजायेत पुण्यमेव न संशयः । पापानां तु प्रसंगेन पापमेव प्रजायते
Sa pakikisama sa mga banal at mabubuti, tanging kabutihang-loob at puṇya ang isinisilang—walang pag-aalinlangan. Ngunit sa pakikisama sa makasalanan, kasalanan lamang ang umuusbong.
Verse 7
संभाषाद्दर्शनात्स्पर्शादासनाद्भोजनात्किल । पापिनां संगमाच्चैव किल्बिषं परिसंचरेत्
Tunay nga, sa pakikipag-usap, pagtingin, paghipo, pagsalo sa upuan, at pagsasalo sa pagkain, kumakalat din ang kasalanan; lalo na sa pakikisama sa mga makasalanan.
Verse 8
तथा पुण्यात्मकानां च पुण्यमेव प्रसंचरेत् । महातीर्थप्रसंगेन पापाः शुध्यंति नान्यथा
Gayon din, sa mga likás na banal, ang kabutihan lamang ang lumalaganap at umiikot. Sa pakikisama sa dakilang tīrtha, nalilinis ang mga kasalanan—hindi sa iba pang paraan.
Verse 9
पुण्यां गतिं प्रयान्त्येते निर्द्धूताशेष कल्मषाः । ऋषय ऊचुः । तत्कथं यांति ते पापाः परां सिद्धिं द्विजोत्तम
Nararatnan nila ang mapalad na kalagayan, matapos iwaksi ang lahat ng natitirang dungis. Sinabi ng mga ṛṣi: “Ngunit paano makararating ang mga makasalanan sa sukdulang kasakdalan, O pinakamainam sa mga dvija?”
Verse 10
तन्नो विस्तरतो ब्रूहि श्रोतुं श्रद्धा प्रवर्तते
Kaya ipaliwanag mo sa amin nang masinsinan; nagising na ang aming pananampalatayang makinig.
Verse 11
सूत उवाच । लुब्धकाश्च महापापाः संजाता दासधीवराः । रेवा च यमुना गंगास्तासामंभसि संस्थिताः
Sinabi ni Sūta: “Ang mga sakim at lubhang makasalanan ay naging mga alipin at mangingisdang-dhīvara, na naninirahan sa mga tubig ng Revā, Yamunā, at Gaṅgā.”
Verse 12
ज्ञानतोऽज्ञानतः स्नात्वा संक्रीडंति च वै जले । महानद्याः प्रसंगेन ते यांति परमां गतिम्
May malay man o wala, yaong naliligo at naglalaro sa tubig—sa bisa ng pakikipag-ugnay sa dakilang banal na ilog—ay nakaaabot sa pinakamataas na hantungan.
Verse 13
दासत्वं पापसंघातं परित्यज्य व्रजंति ते । पुण्यतोयप्रसंगाच्च ह्याप्लुताः सर्व एव ते
Tinalikdan nila ang pagkaalipin—isang bunton ng kasalanan—at sila’y lumisan; at sa pagdikit sa banal na tubig, silang lahat ay nalilinis, na wari’y naligo.
Verse 14
महानद्याः प्रसंगाच्च अन्यासां नैव सत्तमाः । महापुण्यजनस्यापि पापं नश्यति पापिनाम्
Sa pakikisama sa dakilang banal na ilog, maging ang ibang (mas mababang) tubig ay nagiging marangal; at sa pagdikit sa taong may dakilang kabutihan, napapawi maging ang kasalanan ng mga makasalanan.
Verse 15
प्रसंगाद्दर्शनात्स्पर्शान्नात्र कार्या विचारणा । अत्रार्थे श्रूयते विप्रा इतिहासोऽघनाशनः
Sa pakikisama, sa pagtanaw, at sa paghipo pa lamang—wala nang dapat pag-isipan dito. Sa bagay na ito, O mga brāhmaṇa, may naririnig na sinaunang salaysay na pumupuksa ng kasalanan.
Verse 16
तं वो अद्य प्रवक्ष्यामि बहुपुण्यप्रदायकम् । कश्चिदस्ति मृगव्याधः सुलोभाख्यो महावने
Ngayon ay isasalaysay ko sa inyo ang kuwentong nagkakaloob ng saganang kabutihang-dangal. Sa isang malawak na gubat ay may isang mangangaso ng usa, na ang pangalan ay Sulobha.
Verse 17
श्वभिर्वागुरिजालैश्च धनुर्बाणैस्तथैव च । मृगान्घातयते नित्यं पिशितास्वादलंपटः
Kasama ang mga aso, mga silo at lambat, at gayundin ang busog at mga palaso, araw-araw niyang pinapatay ang mga usa—sakim na alipin ng lasa ng laman.
Verse 18
एकदा तु सुदुष्टात्मा बाणपाणिर्धनुर्धरः । श्वभिः परिवृतो दुर्गं वनं विंध्यस्य वै गतः
Minsan, isang lubhang masamang-loob na mamamana, may mga palaso sa kamay, na napaliligiran ng mga aso, ay nagtungo sa mapanganib na gubat sa lupain ng Vindhya.
Verse 19
मृगान्रुरून्वराहांश्च भीतान्सूदितवान्बहून् । रेवातीरं समासाद्य कश्चिच्छफरघातकः
Matapos pumatay ng marami—mga takot na usa, ruru (antelope), at mga baboy-ramo—isang mamamatay ng isda ang dumating sa pampang ng Revā (Narmadā).
Verse 20
शफरान्सूदयित्वा स निर्जगाम बहिर्जलात् । मृगव्याधस्य लोभस्य भयत्रस्ता ततो मृगी
Pagkapatay sa mga isdang śaphara, siya’y lumabas mula sa tubig. Pagkaraan, ang inahing usa, takot sa kasakiman ng mangangaso, ay tumakas sa pangamba.
Verse 21
जीवत्राणपरा सार्ता भीता चलितचेतना । त्वरमाणा पलायंती रेवातीरं समाश्रिता
Nagnanais na iligtas ang kanilang buhay, ang karaban—takot at nayayanig ang diwa—ay nagmadaling tumakas at sumilong sa pampang ng Revā.
Verse 22
श्वभिश्च चालिता सा तु बाणघातक्षतातुरा । श्वसनस्यापि वेगेन सुलभो मृगघातकः
Hinabol at itinaboy ng mga aso, siya—naghihirap at sugatan sa tama ng palaso—ay madaling naabutan ng mamamatay-usa, na tila sa bilis ng mismong paghinga nito.
Verse 23
पृष्ठ एव समायाति पुरतो याति सा मृगी । दृष्टवांस्तां शफरहा बाणपाणिः समुद्यतः
Ngayon ang usa—ang inahing mailap—ay lumalapit sa likuran at saka nauuna sa harap. Pagkakita sa kanya, si Śapharahā, may palaso sa kamay, ay tumindig na handang tumira.
Verse 24
धनुरानम्य वेगेन अनुरुध्य च तां मृगीम् । तावल्लुब्धक लोभाख्यः श्वभिः सार्द्धं समागतः
Mabilis niyang iniyuko ang busog at hinabol nang dikit ang usa; noon din dumating ang mangangaso na si Lobha, kasama ang kanyang mga aso.
Verse 25
न हंतव्या मदीयेयं मृगयां मे समागता । तस्य वाक्यं समाकर्ण्य मीनहा मांसलंपटः
“Huwag patayin; ang pangangaso kong ito na dumating dito ay hindi dapat isagawa.” Nang marinig ang mga salitang iyon, ang mamamatay-isda—sakim sa laman—ay tumugon.
Verse 26
बाणं मुमोच दुष्टात्मा तामुद्दिश्य महाबलः । निहता मृगलुब्धेन बाणेन निशितेन च
Ang masamang-loob na makapangyarihan ay nagpakawala ng palaso, itinudla sa kanya; at siya’y napatay ng mangangaso sa matalim at matulis na palaso.
Verse 27
प्रमृता सा मृगी तत्र बाणाभ्यां पापचेतसोः । श्वभिर्दंतैः समाक्रांता त्वरमाणा पपात सा
Doon, ang usa ay malubhang nasugatan ng mga palaso ng dalawang makasalanang-isip; sinakmal ng mga aso sa kanilang mga pangil, siya’y bumagsak, nagmamadaling nagpupumiglas sa takot.
Verse 28
शिखराच्च ह्रदे पुण्ये रेवायाः पापनाशने । श्वानश्च त्वरमाणास्ते पतिता विमले ह्रदे
Mula sa tuktok, sa banal na lawa—tagapuksa ng kasalanan ng Revā—pati ang mga aso, nagmamadaling sumugod, ay nahulog sa dalisay na lawa.
Verse 29
मृगव्याधो वदत्येव धीवरं क्रोधमूर्च्छितः । मदीयेयं मृगी दुष्ट कस्माद्बाणैर्हता त्वया
Ang mangangaso, nalulunod sa poot, ay nagsalita sa mangingisda: “Hamak! Akin ang usang-babae; bakit mo siya pinatay sa pamamagitan ng mga palaso?”
Verse 30
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने त्रिंशोऽध्यायः
Sa gayon nagwakas ang ikatatlumpung kabanata, “Ang Salaysay ni Vena,” sa Bhūmi-khaṇḍa ng Śrī Padma Purāṇa.
Verse 31
युध्यमानौ ततस्तौ तु द्वावेतौ तु परस्परम् । क्रोधलोभान्महाभागौ पतितौ विमले जले
Pagkaraan, ang dalawang iyon, naglalaban sa isa’t isa, ay nahulog—bagaman mararangal—sa malinaw at dalisay na tubig, dahil sa poot at kasakiman.
Verse 32
तस्मिन्काले महापर्व वर्तते गतिदायकम् । अमावास्या समायोगं महापुण्यफलप्रदम्
Sa panahong iyon, dumarating ang dakilang banal na pagtalima na nagbibigay ng pinakamataas na hantungan; ito ang pagsasanib ng araw ng Amāvāsyā, na nagkakaloob ng bunga ng napakalaking kabutihan.
Verse 33
वेलायां पतिताः सर्वे पर्वणस्तस्य सत्तम । जपध्यानविहीनास्ते भावसत्यविवर्जिताः
O pinakamabuting banal, gumuho na ang lahat niyang mga banal na pagtalima; wala silang japa at pagninilay, at salat sa tapat na damdamin at katotohanan.
Verse 34
तीर्थस्नानप्रसंगेन मृगी श्वा च स लुब्धकः । सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते गताः परमां गतिम्
Sa pagkakataon ng pagligo sa banal na tīrtha, ang usa, ang aso, at yaong mangangaso—napalaya sa lahat ng kasalanan—ay nakaabot sa sukdulang hantungan.
Verse 35
तीर्थानां च प्रभावेण सतां संगाद्द्विजोत्तमाः । नाशयेत्पापिनां पापं दहेदग्निरिवेंधनम्
Sa bisa ng mga banal na tīrtha at sa pakikisama sa mga banal, O pinakamabuting dvija, napapawi ang kasalanan ng mga makasalanan—gaya ng apoy na tumutupok sa panggatong.
Verse 36
सूत उवाच । तेषामेवं हि संसर्गादृषीणां च महात्मनाम् । संभाषाद्दर्शनान्नष्टं स्पर्शाच्चैव नृपस्य च
Sinabi ni Sūta: Tunay, sa gayong pakikisama sa mga dakilang pantas na mahātmā—sa pakikipag-usap, sa pagtanaw, at maging sa paghipo—napawi ang dumi at pighati ng hari.
Verse 37
वेनस्य कल्मषं नष्टं सतां संगात्पुरा किल । अत्युग्रपुण्यसंसर्गात्पापं नश्यति पापिनाम्
Tunay, ang dungis ni Vena ay minsang napawi sa pakikisama sa mga banal; sapagkat sa pagdikit sa napakalakas na puṇya, nalilipol ang kasalanan ng mga makasalanan.
Verse 38
अत्युग्रपापिनां संगात्पापमेव प्रसंचरेत् । मातामहस्य दोषेण संलिप्तो वेन एव सः
Sa pakikisama sa lubhang masasamang makasalanan, ang kasalanan lamang ang kumakalat. Dahil sa kapintasan ng kanyang lolo sa ina, siya’y nadungisan—tunay ngang siya si Vena.
Verse 39
ऋषय ऊचुः । मातामहस्य को दोषस्तं नो विस्तरतो वद । स मृत्युः स च वै कालः स यमो धर्म एव च
Sinabi ng mga ṛṣi: “Ano ang kapintasan ng lolo sa ina? Ipaliwanag mo sa amin nang lubos. Siya ang Kamatayan; siya nga ang Panahon; siya si Yama; at siya rin ang mismong Dharma.”
Verse 40
न हिंसको हि कस्यापि पदे तस्मिन्प्रतिष्ठितः । चराचराश्च ये लोकाः स्वकर्मवशवर्तिनः
Walang marahas na tao ang kailanman naitatatag sa gayong kalagayan (tunay na espirituwal na katayuan). Lahat ng daigdig—ng mga gumagalaw at di-gumagalaw—ay pinamamahalaan ng kapangyarihan ng sariling karma.
Verse 41
जीवंति च म्रियंते च भुंजंत्येवं स्वकर्मभिः । पापाः पश्यंति तं घोरं तेषां कर्मविपाकतः
Nabubuhay sila at namamatay, at gayon din nila tinatamasa ang bunga sa sariling mga gawa. Ang mga makasalanan ay nakakakita ng yaong kakila-kilabot, bilang hinog na bunga ng kanilang karma.
Verse 42
निरयेषु च सर्वेषु कर्मणैवं सुपुण्यवान् । योजयेत्ताडयेत्सूत यम एष दिनेदिने
Sa lahat ng mga naraka (impiyerno), ayon sa sariling gawa, si Yama—O Sūta—ang nagtatakda sa mga nilalang at nagpaparusa sa kanila, araw-araw.
Verse 43
सर्वेष्वेव सुपुण्येषु कर्मस्वेवं सपुण्यवान् । योजयत्येव धर्मात्मा तस्य दोषो न दृश्यते
Kaya ang taong banal, na taimtim na iniuukol ang sarili sa lahat ng lubhang mapagpala at marangal na gawain—ang gayong matuwid ang loob ay hindi nakikitang nagkakamit ng anumang kapintasan.
Verse 44
स मृत्योः केन दोषेण पापी वेनस्त्वजायत । सूत उवाच । स मृत्युः शासको नित्यं पापानां दुष्टचेतसाम्
“Sa anong kapintasan ni Mṛtyu (Kamatayan) isinilang ang makasalanang si Vena?” wika ni Sūta: “Yaong Mṛtyu ay laging tagapagparusa at tagapamahala ng mga makasalanang may masamang pag-iisip.”
Verse 45
वर्तते कालरूपेण तेषां कर्म विमृश्यति । दुष्कृतं कर्म यस्यापि कर्मणा तेन घातयेत्
Si Kāla, sa anyong panahon, ay nagpapatuloy at sinusuri ang kanilang mga gawa. Kahit ang sinumang nakagawa ng masama, ang masamang gawa ay dapat mapawi sa pamamagitan ng gawa rin—sa paggawa ng kabutihan na tumutuwid.
Verse 46
तस्य पापं विदित्वाऽसौ नयत्येवं हि तं यमः । सुकृतात्मा लभेत्स्वर्गं कर्मणा सुकृतेन वै
Nalalaman ang kanyang kasalanan, sa ganitong paraan siya dinadala ni Yama. Ngunit ang may pusong puno ng kabutihan ay tunay na nakakamit ang langit, sa pamamagitan ng matuwid na mga gawa.
Verse 47
योजयत्येष तान्सर्वान्मृत्युरेव सुदूतकैः । महता सौख्यभावेन गीतमंगलकारिणा
Tunay na si Mṛtyu mismo ang nagtitipon at nag-aayos sa kanilang lahat sa pamamagitan ng kanyang mahuhusay na sugo; at ginagawa niya ito na wari’y may dakilang kagaanan, umaawit at bumibigkas ng mga salitang mapalad pakinggan.
Verse 48
दानभोगादिभिश्चैव योजयेच्च कृतात्मकान् । पीडाभिर्विविधाभिश्च क्लेशैः काष्ठैश्च दारुणैः
At dapat din niyang pasukuin ang masasamang-loob sa mga parusang gaya ng multa, pagsamsam, at iba pa—pinapasan sila ng sari-saring pahirap, hirap, at mabibigat na parusang dumudurog.
Verse 49
त्रासयेत्ताडयेद्विप्रान्स क्रोधो मृत्युरेव तान् । कर्मण्येवं हि तस्यापि व्यापारः परिवर्तते
Ang sinumang manakot o manakit sa mga brāhmaṇa, ang galit na yaon ay nagiging kamatayan niya. Sapagkat sa gayong asal, pati ang kakayahan niya sa matuwid na gawa ay nababaligtad at nagiging kabaligtaran.
Verse 50
मृत्योश्चापि महाभाग लोभात्पुण्यात्प्रजायते । सुनीथा नाम वै कन्या संजातैषा महात्मनः
O mapalad na ginoo, mula rin kay Mṛtyu—dahil sa kanyang sakim na pagkakapit sa kabutihan—isinilang ang isang anak na babae na ang pangalan ay Sunīthā; sa gayon siya’y nagmula sa dakilang kaluluwang iyon.
Verse 51
पितुःकर्म विमृश्यैव क्रीडमाना सदैव सा । प्रजानां शास्ति कर्तारं पुण्यपापनिरीक्षणम्
Pinagninilayan ang mga gawa ng kanyang ama, siya’y laging naglalaro; gayunman, siya ang tagapagsaway ng mga nilalang, tagapagpatupad ng disiplina, at tagasuri ng kabutihan at kasalanan.
Verse 52
सा तु कन्या महाभागा सुनीथा नाम तस्य सा । रममाणा वनं प्राप्ता सखीभिः परिवारिता
Ang mapalad na dalagang iyon—na ang pangalan ay Sunīthā—ay nagtungo sa gubat, nagagalak sa sarili, at napalilibutan ng kanyang mga kaibigan.
Verse 53
तत्रापश्यन्महाभागं गंधर्वतनयं वरम् । गीतकोलाहलस्यापि सुशंखं नाम सा तदा
Doon ay nakita niya ang marangal at dakilang anak ng Gandharva—si Suśaṅkha ang pangalan—sa gitna ng ingay at alingawngaw ng mga awit.
Verse 54
ददर्श चारुसर्वांगं तप्यंतं सुमहत्तपः । गीतविद्यासु सिद्ध्यर्थं ध्यायमानं सरस्वतीम्
Nakita niya ang isang may kaaya-aya at maayos na mga sangkap, nagsasagawa ng napakadakilang pagtitika, at nagmumuni kay Sarasvatī upang makamit ang ganap na kasakdalan sa sining ng awit at kaalaman.
Verse 55
तस्योपघातमेवासौ सा चकार दिने दिने । सुशंखः क्षमते नित्यं गच्छगच्छेति सोऽब्रवीत्
Araw-araw ay siya’y patuloy na nananakit sa kanya. Ngunit si Suśaṅkha ay laging nagtitiis, at sinabi niya sa kanya, “Sige—magpatuloy ka.”
Verse 56
प्रेषिता नैव गच्छेत्सा विघ्नमेव समाचरेत् । तेनाप्युक्ता सा हि क्रुद्धा ताडयत्तपसि स्थितम्
Kahit siya’y inutusan, hindi siya umaalis; sa halip ay sadyang gumagawa ng mga hadlang. At kahit siya’y pagsabihan niya, siya—sa tindi ng galit—ay hinampas ang nakalubog sa pagtitika.
Verse 57
तामुवाच ततः क्रुद्धः सुशंखः क्रोधमूर्च्छितः । दुष्टे पापसमाचारे कस्माद्विघ्नस्त्वया कृतः
Pagkaraan, si Suśaṅkha, nagngangalit at nilamon ng poot, ay nagsalita sa kanya: “Masama ka, mapagkasala ang asal—bakit mo ginawa ang hadlang na ito?”
Verse 58
ताडनात्ताडनं दुष्टे न कुर्वंति महाजनाः । आक्रुष्टा नैव कुप्यंति इति धर्मस्य संस्थितिः
Ang mararangal ay hindi gumaganti ng hampas kapag hinampas ng masama; kahit alipustain, hindi sila nagagalit—ito ang matatag na landas ng dharma.
Verse 59
त्वयाहं घातितः पापे निर्दोषस्तपसान्वितः । एवमुक्त्वा स धर्मात्मा सुनीथां पापचारिणीम्
“Sa iyo ako napatay, O makasalanan—gayong ako’y walang sala at may taglay na tapas (mahigpit na pag-aayuno).” Pagkasabi nito, kinausap ng matuwid na lalaki si Sunīthā, ang gumagawa ng kasamaan.
Verse 60
विरराम महाक्रोधाज्ज्ञात्वा नारीं निवर्तितः । ततः सा पापमोहाद्वा बाल्याद्वा तमिहैव च
Humupa siya mula sa matinding galit, nang maunawaang babae iyon, at umurong. Pagkaraan, siya—dahil sa makasalanang pagkalito o dahil sa kabataan—ginawa roon din ang bagay na iyon sa kanya.
Verse 61
समुवाच महात्मानं सुशंखं तपसि स्थितम् । त्रैलोक्यवासिनां तातो ममैव परिघातकः
Kinausap niya ang dakilang kaluluwang si Suśaṅkha, na nakatindig sa tapas: “Mahal kong ama, siya ang mananalakay—oo, ang siyang pumupuksa—sa mga nananahan sa tatlong daigdig.”
Verse 62
असतो घातयेन्नित्यं सत्यान्स परिपालयेत् । नैव दोषो भवेत्तस्य महापुण्येन वर्तयेत्
Laging dapat supilin ang masasama at pangalagaan ang mga tapat sa katotohanan. Wala siyang magiging kasalanan; siya’y kumikilos ayon sa dakilang kabutihang-loob (puṇya).
Verse 63
एवमुक्त्वा गता सा तु पितरं वाक्यमब्रवीत् । मया हि ताडितस्तात गंधर्वतनयो वने
Pagkasabi nito, siya’y lumapit at nagsalita sa kanyang ama: “Ama, sa gubat ay aking hinampas ang anak ng isang Gandharva.”
Verse 64
तपस्तपन्सदैकांते कामक्रोधविवर्जितः । स मामुवाच धर्मात्मा क्रोधरागसमन्वितः
Habang nagsasagawa siya ng matinding tapasya, laging nag-iisa at malaya sa pagnanasa at poot, kinausap niya ako—ang matuwid na loob na iyon, subalit noon ay sinabayan ng galit at pagnanasa.
Verse 65
ताडयेन्नैव ताडंतं क्रोशंतं नैव क्रोशयेत् । इत्युवाच स मां तात तन्मे त्वं कारणं वद
“Huwag gantihan ng hampas ang nananakit, ni huwag sumigaw pabalik sa sumisigaw.” Pagkasabi nito, sinabi niya sa akin: “Anak, sabihin mo sa akin ang dahilan niyon.”
Verse 66
एवमुक्तः स वै मृत्युः सुनीथां द्विजसत्तमाः । किंचिन्नोवाच धर्मात्मा प्रश्नप्रत्युत्तरं ततः
Nang gayon ang pagkakasabi, si Kamatayan—O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang—ay walang sinabi kay Sunīthā; ang matuwid ay tumahimik, at naputol ang tanong at sagot.
Verse 67
वनं प्राप्ता पुनः सा हि सुशंखो यत्र संस्थितः । कराघातैस्ततो दौष्ट्याद्घातितस्तपतां वरः
Muli siyang nagtungo sa gubat kung saan nananatili si Suśaṅkha; at dahil sa lubos na kasamaan, ang pinakamainam sa mga asceta ay pinabagsak sa mga hampas ng kamay.
Verse 68
सुशंखस्ताडितो विप्रा मृत्योश्चैव हि कन्यया । ततः क्रुद्धो महातेजाः शशाप तनुमध्यमाम्
O mga brāhmaṇa, si Suśaṅkha ay hinampas ng dalagang tunay na si Kamatayan. Pagkaraan, ang makapangyarihan at maningning na iyon, sa galit, ay isinumpa ang dalagang may payat na baywang.
Verse 69
निर्दोषो हि यतो दुष्टे त्वयैव परिताडितः । अहमत्र वने संस्थस्तस्माच्छापं ददाम्यहम्
Sapagkat isang walang-salang tao ang iyong hinampas, O masama, at ako’y nananahan dito sa gubat—kaya ngayo’y ipinahahayag ko ang sumpa.
Verse 70
गार्हस्थ्यं च समास्थाय सह भर्त्रा यदा शृणु । पापाचारमयः पुत्रो देवब्राह्मणनिंदकः
Makinig: kapag tinanggap niya ang gṛhastha-dharma kasama ang asawa, at lumihis sa tama, isisilang ang isang anak na punô ng makasalanang asal at manlalait sa mga deva at sa mga brāhmaṇa.
Verse 71
सर्वपापरतो दुष्टे तव गर्भे भविष्यति । एवं शप्त्वा गतः सोपि तप एव समाश्रितः
O masamang babae, sa iyong sinapupunan ay isisilang ang isang lubos na nakatuon sa lahat ng kasalanan. Pagkasabi ng sumpang ito, siya man ay lumisan, kumapit lamang sa tapasya.
Verse 72
गते तस्मिन्महाभागे सा सुनीथा गृहं गता । समाचष्ट महात्मानं पितरं तप्तमानसा
Nang makaalis na ang mapalad na dakilang iyon, si Sunīthā ay umuwi. Sa pusong nag-aapoy sa dalamhati, ipinaalam niya sa kanyang dakilang-amang ama ang nangyari.
Verse 73
यथा शप्ता तदा तेन गंधर्वतनयेन सा । तत्सर्वं संश्रुतं तेन मृत्युना परिभाषितम्
Gaya ng pagkakasumpa sa kanya noon ng anak ng Gandharva, gayon din ang lahat ay narinig niya—ni Kamatayan—at saka niya siya kinausap ayon doon.
Verse 74
कस्मात्कृतस्त्वयाघातस्तपति दोषवर्जिते । युक्तं नैव कृतं पुत्रि सत्यस्यैव हि ताडनम्
Bakit mo siya sinaktan, O walang bahid ng kasalanan? Masakit ito sa akin. Hindi nararapat, anak ko—sapagkat ang mismong Katotohanan ang siyang hinampas.
Verse 75
एवमाभाष्य धर्मात्मा मृत्युः परमदुःखितः । बभूव स हि तत्तस्यादिष्टमेवं विचिंतयन्
Sa gayong pananalita, ang Kamatayan—na likas na matuwid—ay labis na nalungkot, habang iniisip niyang ito nga ang ipinag-utos sa kanya.
Verse 76
सूत उवाच । अत्रिपुत्रो महातेजा अंगो नाम प्रतापवान् । एकदा तु गतो विप्रा नंदनं प्रति स द्विजः
Sinabi ni Sūta: Ang anak ni Atri, ang dakila at maningning na brahmin na nagngangalang Aṅga, ay bantog sa tapang. Minsan, O mga brāhmaṇa, ang dalawang-beses-isinilang na iyon ay nagtungo sa Nandana, ang makalangit na hardin ng ligaya.
Verse 77
तत्र दृष्ट्वा देवराजं तमिंद्रं पाकशासनम् । अप्सरसां गणैर्युक्तं गंधर्वैः किन्नरैस्तथा
Doon, nakita niya ang hari ng mga deva—si Indra, ang tagapagparusa kay Pāka—na kasama ang mga pangkat ng mga Apsaras, at gayundin ang mga Gandharva at mga Kinnara.
Verse 78
गीयमानं गीतगैश्च सुस्वरैः सप्तकैस्तथा । वीज्यमानं सुगंधैश्च व्यजनैः सर्व एव सः
Inaawit siya ng mga mang-aawit na may malilinis na tinig, sa pitong himig; at sa lahat ng panig ay pinapaypayan siya ng mababangong pamaypay.
Verse 79
योषिद्भी रूपयुक्ताभिश्चामरैर्हंसगामिभिः । छत्रेण हंसवर्णेन चंद्रबिंबानुकारिणा
Pinaglilingkuran siya ng magagandang babae na may dalang chamara, na kumikilos na tila lakad ng mga gansa; at nililiman ng payong na kaputian ng gansa, na wari’y bilog ng buwan.
Verse 80
राजमानं सहस्राक्षं सर्वाभरणभूषितम् । कामक्रीडागतं देवं दृष्टवानमितौजसम्
Namataan niya ang diyos na may sanlibong mata, si Indra—nagniningning at nababalutan ng lahat ng hiyas—dumating doon para sa pag-ibig na paglalaro, taglay ang di-masukat na karilagan.
Verse 81
तस्य पार्श्वे महाभागां पौलोमीं चारुमंगलाम् । रूपेण तेजसा चैव तपसा च यशस्विनीम्
Sa kanyang tabi ay naroon si Paulomī, dakilang mapalad at mapagpala; tanyag sa ganda at ningning, at pinararangalan din dahil sa kanyang mga pag-aayuno at pagtalima sa tapa.
Verse 82
सौभाग्येन विराजंतीं पातिव्रत्येन तां सतीम् । तया सह सहस्राक्षः स रेमे नंदने वने
Ang banal na asawa, nagniningning sa kagandahang-palad at sa lakas ng kanyang pativratya, ay kumislap nang marilag. Kasama niya, si Sahasrākṣa (Indra) ay nagalak sa gubat ng Nandana.
Verse 83
तस्य लीलां समालोक्य अंगश्चैव द्विजोत्तमः । धन्यो वै देवराजोऽयमीदृशैः परिवारितः
Nang mamasdan niya ang banal na paglalaro, si Aṅga—pinakamainam sa mga dvija—ay nagsabi: “Tunay na pinagpala ang haring ito ng mga deva, sapagkat napalilibutan siya ng gayong mararangal na kasama.”
Verse 84
अहोऽस्य तपसो वीर्यं येन प्राप्तं महत्पदम् । यदा ममेदृशः पुत्रः सर्वलोकप्रधारकः
Ah, kay dakila ng lakas ng kanyang tapasya; dahil dito’y natamo niya ang pinakamataas na kalagayan. Kailan kaya ako magkakaroon ng anak na tulad niya, na tagapagtaguyod ng lahat ng mga daigdig?
Verse 85
भवेत्तदा महत्सौख्यं प्राप्स्यामीह न संशयः । इति चिंतापरो भूत्वा त्वरमाणो गृहागतः
“Kung gayon, lilitaw ang dakilang kaligayahan; walang pag-aalinlangan, matatamo ko ito rito.” Sa gayong pagninilay, lubos na nag-iisip, dali-dali siyang nagbalik sa tahanan.