Adhyaya 24
The Deception of Vṛtra
Matapos tangisan ni Diti ang pagkamatay ng kaniyang mga anak, sumiklab ang galit ni Kaśyapa at nagbunga ng isang naglalagablab at kakila-kilabot na nilalang—si Vṛtra—na isinilang upang puksain si Indra. Nangamba si Indra sa lakas at paghahanda ni Vṛtra, kaya isinugo niya ang Saptaṛṣayaḥ upang makipagkasundo at magmungkahi ng paghahating pamamahala. Tinanggap ni Vṛtra ang pakikipagkaibigan batay sa katotohanan, subalit binibigyang-diin ng salaysay ang ugali ni Indra na maghanap ng kapintasan at sumamantala sa mga lusot. Pagkaraan, lihim na binalak ni Indra ang pagbagsak ni Vṛtra sa pamamagitan ng pagpapadala kay Rambhā upang iligaw siya. Lumipat ang tagpo sa isang maringal na makalangit na hardin ng kaligayahan, at si Vṛtra, ginagalaw ng panahon at pagnanasa, ay lumalapit—inihahanda ang tensiyon sa pagitan ng ipinahayag na pagkakaibigan at nakatagong pagtataksil.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । हतं श्रुत्वा दितिः पुत्रं सुबलं बलमेव च । रुदितं करुणं कृत्वा हा हा कष्टं भृशं मम
Sinabi ni Sūta: Nang marinig ni Diti na napatay ang kanyang mga anak na sina Subala at Bala, siya’y napahagulhol sa kaawa-awang pag-iyak, sumisigaw, “Ay, ay! Kay bigat ng aking kapalaran!”
Verse 2
एवं सुकरुणं कृत्वा बहुकालं तपस्विनी । सा गता कश्यपं कांतं तमुवाच यशस्विनी
Sa gayon, sa mahabang panahon ay nanatili siya sa matinding habag; ang mapagtapás na babae’y nagtungo sa minamahal niyang si Kaśyapa, at ang marangal na iyon ay nagsalita sa kanya.
Verse 3
तव पुत्रो महापाप इंद्रः सुरगणेश्वरः । सागरोपगतं दृष्ट्वा बलं मे ब्रह्मलक्षणम्
Ang iyong anak—si Indra, panginoon ng mga pangkat ng mga deva—ay isang dakilang makasalanan. Nang makita niyang ang aking lakas, na may ningning na tulad ng Brahman, ay lumulusong sa karagatan, siya’y kumilos ayon doon.
Verse 4
वज्रेण घातयामास संध्यामास्यंतमेव हि । एवं श्रुत्वा ततः क्रुद्धो मरीचितनयस्तदा
Tunay ngang hinampas niya (siya) ng vajra sa mismong sandali ng takipsilim. Nang marinig ito, ang anak ni Marīci ay nag-alab sa galit noon.
Verse 5
क्रोधेन महताविष्टः प्रजज्वालेव वह्निना । अवलुंच्य जटामेकां शुच्यग्नौ स द्विजोत्तमः
Dahil sa matinding poot, siya’y nagningas na wari’y sinilaban; at yaong pinakadakilang Brahmana, binunot ang isang hibla ng gusot na buhok at inihagis sa dalisay na apoy ng handog.
Verse 6
इंद्रस्यैव वधार्थाय पुत्रमुत्पादयाम्यहम् । तस्मात्कुंडात्समुत्पन्नो हुताशनमुखादपि
“Tanging para sa pagpaslang kay Indra ako lilikha ng isang anak. Mula sa hukay ng apoy siya’y sisilang—oo, mula pa sa mismong bibig ng Diyos-Apoy.”
Verse 7
कृष्णांजनचयोपेतः पिंगाक्षो भीषणाकृतिः । दंष्ट्राकरालवक्त्रांतो जगतां भयदायकः
Pinahiran ng makapal na itim na anjana, mapusyaw ang mga mata at kakila-kilabot ang anyo; ang bibig na nakapangil at nakasisindak—siya’y naging sanhi ng takot ng mga daigdig.
Verse 8
महाचर्वरिको घोरः खड्गचर्मधरस्तथा । सर्वांगतेजसा दीप्तो महामेघोपमो बली
Ang kakila-kilabot na Mahācarvarika, may tangan na tabak at kalasag, ay nagliyab sa ningning sa bawat bahagi ng katawan—makapangyarihan, at kahawig ng dambuhalang ulap ng bagyo.
Verse 9
उवाच कश्यपं विप्रमादेशो मम दीयताम् । कस्मादुत्पादितो विप्र भवता कारणं वद
Sinabi niya sa Brahmanang si Kaśyapa: “Ibigay mo sa akin ang iyong utos at turo. O Brahmana, sa anong dahilan mo ako iniluwal? Ipaalam mo sa akin ang sanhi.”
Verse 10
तमहं साधयिष्यामि प्रसादात्तव सुव्रत । कश्यप उवाच । अस्या मनोरथं पुत्र पूरयस्व ममैव हि
“Aking isasakatuparan ito sa iyong mapagpalang biyaya, O ikaw na may dakilang panata.” Wika ni Kaśyapa: “Anak ko, tuparin mo ang kanyang ninanais—tunay, alang-alang sa akin.”
Verse 11
अदित्यास्त्वं महाप्राज्ञ जहि इंद्रं दुरात्मकम् । निहते देवराजे हि ऐंद्रं पदं प्रभुंक्ष्व च
O lubhang marunong, ikaw ay kabilang sa mga Āditya—patayin mo si Indra, yaong masamang-loob. Kapag napatay ang hari ng mga deva, tamasahin mo rin ang makapangyarihang luklukan ni Indra.
Verse 12
एवं तेन समादिष्टः कश्यपेन महात्मना । वृत्रस्तु उद्यमं चक्रे तस्येंद्रस्य वधाय च
Sa gayon, nang siya’y utusan ng dakilang-loob na si Kaśyapa, si Vṛtra ay nagsimulang magsikap at maghanda upang patayin din si Indra.
Verse 13
धनुर्वेदस्य चाभ्यासं स चक्रे पौरुषान्वितः । बलं वीर्यं तथा क्षात्रं तेजो धैर्यसमन्वितम्
Taglay ang panlalaking lakas, nagsanay siya sa agham ng pana; taglay ang lakas at sigla, ang diwang mandirigma, ningning, at matatag na tapang.
Verse 14
दृष्ट्वा हि तस्य दैत्यस्य सहस्राक्षो भयातुरः । उपायं चिंतितं तस्य वृत्रस्यापि दुरात्मनः
Nang makita ni Sahasrākṣa (Indra) ang daityang iyon, siya’y nabagabag sa takot; at nag-isip siya ng paraan laban kay Vṛtra, yaong masamang-loob.
Verse 15
वधार्थं देवदेवेन समाहूय महामुनीन् । सप्तर्षीन्प्रेषयामास वृत्रं दैत्येश्वरं प्रति
Upang mapuksa si Vṛtra, tinipon ng Panginoon ng mga deva ang dakilang mga muni at isinugo ang Pitong Ṛṣi laban kay Vṛtra, ang panginoon ng mga Daitya.
Verse 16
भवंतस्तत्र गच्छंतु यत्र वृत्रः स तिष्ठति । संधिं कुर्वंतु वै तेन सार्द्धं मम मुनीश्वराः
“Magtungo kayo roon, sa pook na kinaroroonan ni Vṛtra; at kayo, aking iginagalang na mga muni, ay makipagkasundo nga sa kanya.”
Verse 17
एवं तेन समादिष्टा मुनयः सप्त ते तदा । वृत्रासुरं ततः प्रोचुः सहस्राक्ष प्रचालिताः
Sa gayong utos niya, ang pitong muni noon ay lumapit at nagsalita kay Vṛtrāsura, na pinakilos ni Sahasrākṣa (Indra).
Verse 18
सख्यं कर्तुं प्रयच्छेत्स क्रियतां दैत्यसत्तम । ऋषयः सप्ततत्त्वज्ञा ऊचुर्वृत्रं महाबलम्
“Ihandog ang pakikipagkaibigan—mangyari nawa ito, O pinakadakila sa mga Daitya.” Gayon nagsalita ang pitong ṛṣi, mga nakakabatid ng katotohanan, kay Vṛtra na makapangyarihan.
Verse 19
सहस्राक्षो महाप्राज्ञो भवता सह सत्तम । मैत्रमिच्छति वै कर्तुं तत्कथं न करोषि किम्
O pinakadakila, ang libong-mata at lubhang marunong (Indra) ay tunay na nagnanais makipagkaibigan sa iyo; bakit nga hindi mo ito gawin?
Verse 20
अर्धमैंद्रं पदं वीर सत्वं भुंक्ष्व सुखेन वै । वर्तंत्वर्द्धेन इंद्रस्तु असुरा देवतास्तथा
O bayani, tamasahin nang payapa ang bahaging kalahati ng luklukan ni Indra. Hayaan si Indra na mamuhay sa natitirang kalahati—gayundin ang mga Asura at ang mga Deva.
Verse 21
सुखं वर्तंतु ते सर्वे वैरं चैव विसृज्य वै । वृत्र उवाच । यदि सत्येन देवेंद्रो मैत्रमिच्छति सत्तमः
“Nawa’y mamuhay kayong lahat sa ligaya, tunay na itinatakwil ang alitan.” Wika ni Vṛtra: “Kung si Indra, panginoon ng mga diyos, ang pinakamabuti sa mga tao, ay tunay na nagnanais ng pagkakaibigan sa katotohanan…”
Verse 22
सत्यमाश्रित्य चैवाहं करिष्ये नात्र संशयः । छद्म चैवं पुरस्कृत्य इंद्रो द्रोहं समाचरेत्
Sa pag-asa sa katotohanan, gagawin ko nga ito—walang alinlangan dito. Ngunit si Indra, na ginawang dahilan ang pagbabalatkayo, ay nagsagawa ng pagtataksil.
Verse 23
तदा किं क्रियते विप्रा इत्यर्थे प्रत्ययं हि किम् । ऋषयस्त्विंद्रमाचख्युरित्यर्थं प्रत्ययं वद
“O mga brāhmaṇa, ano ang dapat gawin noon?”—dito ang salitang ‘kim’ ay nagpapahiwatig ng diwang tanong. At yamang binanggit ng mga ṛṣi si Indra, ipaliwanag din ang nilalayong diwa ng pahayag na iyon.
Verse 24
इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे वृत्र । वंचनंनाम चतुर्विंशोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-dalawampu’t apat na kabanata, na tinatawag na “Ang Paglilinlang kay Vṛtra,” sa Bhūmi-khaṇḍa ng kagalang-galang na Padma Purāṇa, sa kalipunang may limampu’t limang libong taludtod.
Verse 25
ब्रह्महत्यादिकैः पापैर्लिप्येहं नात्र संशयः । छद्म चैवं पुरस्कृत्य इंद्रो द्रोहं समाचरेत्
“Tunay na madudungisan ako rito ng mga kasalanang gaya ng pagpatay sa brāhmaṇa—walang alinlangan. Kaya, sa paglalatag ng isang dahilan bilang tabing, si Indra ay magpapatuloy sa pagtataksil.”
Verse 26
ब्रह्महत्यादिकैः पापैर्लिप्येहं नात्र संशयः । इत्युवाच महाप्राज्ञ त्वामेवं स पुरंदरः
“Ako’y nadudungisan dito ng mga kasalanang gaya ng brahma-hatyā, ang pagpatay sa brāhmaṇa—walang alinlangan.” Gayon nagsalita si Purandara (Indra) sa iyo, O lubhang marunong.
Verse 27
एतेन प्रत्ययेनापि सख्यं कुरु महामते । वृत्र उवाच । भवतां शिष्टमार्गेण सत्येनानेन तस्य च
“Kahit sa katiyakang ito, O dakilang-loob, makipagkaibigan ka.” Wika ni Vṛtra: “Sa inyong tapat na asal—sa landas ng mga mararangal—at sa katotohanang ito rin niya…”
Verse 28
मैत्रमेवं करिष्यामि तेन सार्द्धं द्विजोत्तमाः । वृत्रमिंद्रस्यसंस्थानं नीतं ब्राह्मणपुङ्गवैः
“Sa gayon, itatatag ko ang pakikipagkaibigan sa kanya, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak.” Si Vṛtra—katapat ni Indra sa lakas at katayuan—ay inakay ng mga dakilang brāhmaṇa.
Verse 29
इन्द्रस्तमागतं दृष्ट्वा वृत्रं मित्रार्थमुद्यतः । सिंहासनात्समुत्थाय अर्घमादाय सत्वरः
Nang makita ni Indra si Vṛtra na dumarating, na may layuning pakikipagkaibigan, agad siyang tumindig mula sa trono at nagmadaling kunin ang handog na arghya upang parangalan siya.
Verse 30
ददौ तस्मै स धर्मात्मा वृत्राय द्विजसत्तम । अर्धं भुंक्ष्व महाप्राज्ञ ऐंद्रमेतन्महत्पदम्
O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ibinigay iyon ng matuwid na may banal na diwa kay Vṛtra, na nagsabi: “O dakilang pantas, tamasahin mo ang kalahati nito—ang makapangyarihang luklukang tulad ni Indra.”
Verse 31
वर्तितव्यं सुखेनापि आवाभ्यां दैत्यसत्तम । एवं विश्वासयन्दैत्यं वृत्र मैत्रेण वै तदा
“O pinakamainam sa mga Daitya, tayo ring dalawa ay dapat mamuhay nang maginhawa.” Sa gayon, noon, si Vṛtra—sa pamamagitan ng pagkakaibigan—ay patuloy na nagpapapanatag at umaakit sa Daitya.
Verse 32
गतेषु तेषु विप्रेषु स्वस्थानं द्विजसत्तम । छिद्रं पश्यति दुष्टात्मा वृत्रस्यापि सदैव हि
Nang makaalis na ang mga brāhmaṇa, o pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang masamang-loob ay patuloy na nagmamasid sa isang kahinaan—laging naghahanap ng siwang, maging laban kay Vṛtra.
Verse 33
सावधानत्वमिंद्रोपि दिवारात्रौ प्रचिंतयेत् । तस्यच्छिद्रं न पश्येत वृत्रस्यापि महात्मनः
Maging si Indra ay dapat magmuni-muni, araw at gabi, tungkol sa pagiging mapagmatyag; sapagkat wala siyang makikitang kapintasan—walang siwang—sa dakilang-loob na si Vṛtra.
Verse 34
उपायं चिंतयामास तस्यैव वधहेतवे । रंभा संप्रेषिता तेन मोहयस्व महासुरम्
Nag-isip siya ng isang paraan, tanging para sa dahilan ng pagpatay sa kanya; at sa utos niya, ipinadala si Rambhā: “Linlangin mo ang dakilang asura.”
Verse 35
येनकेनाप्युपायेन यथा हत्वा लभे सुखम् । तथा कुरुष्व कल्याणि संमोहाय सुरद्विषः
Sa anumang paraan, upang—kapag napatay siya—makamtan ko ang ligaya, gawin mo iyon, O mapalad na babae, upang malinlang ang mga kaaway ng mga diyos.
Verse 36
वनं पुण्यं महादिव्यं पुण्यपादपसेवितम् । बहुवृक्षफलोपेतं मृगपक्षिसमाकुलम्
Isang banal na gubat—dakila at kamangha-mangha—na dinadalaw ng mga mapagpalang punò; sagana sa bunga ng sari-saring punò, at punô ng mga usa at mga ibon.
Verse 37
विमानमंदिरैर्दिव्यैः सर्वत्र परिशोभितम् । दिव्यगंधर्वसंगीतं भ्रमराकुलितं सदा
Sa lahat ng dako’y pinalamutian ng mga makalangit na palasyong panghimpapawid at mariringal na tahanan; umuugong ang musikang Gandharva at laging dinadagsa ng mga kuyog ng bubuyog.
Verse 38
कोकिलानां रुतैः पुण्यैः सर्वत्र मधुरायतैः । शिखिसारंगनादैश्च सर्वत्र सुसमाकुलम्
Sa lahat ng dako’y napupuno ng mapalad na huni ng mga kokila, matamis na umaalingawngaw sa bawat panig; at sa lahat ng dako’y masiglang naririnig ang sigaw ng mga pabo-real at mga usa.
Verse 39
दिव्यैस्तु चंदनैर्वृक्षैः सर्वत्र समलंकृतम् । वापीकुंडतडागैश्च जलपूर्णैर्मनोहरैः
Sa lahat ng dako’y pinalamutian ng makalangit na mga punòng sandal; at ng kaaya-ayang mga balon-hakbang, mga lawa at mga tangke, na pawang hitik sa tubig.
Verse 40
कमलैः शतपत्रैश्च पुष्पितैः समलंकृतम् । देवगंधर्वसंसिद्धैश्चारणैश्चैव किन्नरैः
Marikit itong pinalamutian ng namumulaklak na mga lotus at mga bulaklak na may sandaang talulot; at napuno ng mga banal na Gandharva, Siddha, Cāraṇa, at Kinnara.
Verse 41
मुनिभिः शुशुभे दिव्यैर्दिव्योद्यानवरेण च । अप्सरोगणसंकीर्णं नानाकौतुकमंगलैः
Nagniningning iyon sa piling ng mga banal na muni at sa isang napakahusay na harding makalangit; napuno ng mga pangkat ng apsarā at pinalamutian ng sari-saring pagdiriwang at mapalad na ritwal.
Verse 42
हेमप्रासादसंबाधं दंडच्छत्रैश्च चामरैः । कलशैश्च पताकाभिः सर्वत्रसमलंकृतम्
Siksik iyon sa mga gintong palasyo, at sa lahat ng dako’y marikit na pinalamutian ng mga tungkod at payong, ng mga pamaypay na yak-tail, ng mga kalasha, at ng mga watawat.
Verse 43
वेदध्वनिसमाकीर्णं गीतध्वनिसमाकुलम् । एवं नंदनमासाद्य सा रंभा चारुहासिनी
Napupuno ito ng umuugong na tunog ng pagbigkas ng Veda at nagkakagulo sa himig ng awit; sa gayon, nang marating ang Nandana, si Rambhā na may kaakit-akit na ngiti ay pumasok doon.
Verse 44
अप्सरोभिः समं तत्र क्रीडत्येवं विलासिनी । सूत उवाच । एकदा तु स वृत्रो वै कालाकृष्टो गतो वनम्
Doon, kasama ng mga apsarā, naglaro at naglibang sa gayong paraan ang marikit at mapaglarong dilag. Sabi ni Sūta: Minsan, yaong si Vṛtra—hinila ng Panahon—ay nagtungo sa gubat.
Verse 45
कतिभिर्दानवैः सार्द्धं मुदया परया युतः । अलक्ष्ये भ्रमते पार्श्वं तस्यैव च महात्मनः
Kasama ang ilang Dānava at puspos ng sukdulang galak, siya’y gumala—di-nakikita—na umiikot sa tabi mismo ng dakilang kaluluwang iyon.
Verse 46
देवराजोपि विप्रेंद्रश्छिद्रान्वेषी द्विषां किल । स हि वृत्रो महाप्राज्ञो विश्वस्तः सर्वकर्मसु
O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, maging ang hari ng mga deva’y sinasabing naghahanap ng kapintasan ng kanyang mga kaaway; datapwat si Vṛtra ay tunay na lubhang marunong at mapagkakatiwalaan sa lahat ng gawain.
Verse 47
इंद्रं मित्रं परं जानन्भयं चक्रे न तस्य सः । भ्रममाणो वनं पश्येत्सर्वत्र परमं शुभम्
Yamang si Indra’y batid niyang kataas-taasang kaibigan, hindi siya nagpasibol ng takot. Kahit gumagala sa gubat, nasisilayan niya ang sukdulang pagpapala sa lahat ng dako.
Verse 48
सुरम्यं कौतुकवनं वनितागणसंकुलम् । चंदनस्यापि वृक्षस्य छायां शीतां सुपुण्यदाम्
Yaon ay isang kaaya-ayang gubat ng aliw at pagtataka, siksik sa mga pangkat ng mga babae; at naroon din ang malamig na lilim ng mga punong sandalwood—lubhang mapalad at nagkakaloob ng kabutihang-diwa.
Verse 49
समाश्रित्य विशालाक्षी रंभा तत्र प्रदीव्यति । सखीभिस्तु महाभागा दोलारूढा यशस्विनी
Doon, ang malalaking-matang si Rambhā, na sumilong doon, ay nagniningning; ang marangal at mapalad na tanyag ay nakaupo sa duyan, kasama ang kanyang mga kaibigan.
Verse 50
गायते सुस्वरं गीतं सर्वविश्वप्रमोहनम् । तत्र वृत्रः समायातः कामाकुलितमानसः
Isang awit na may matamis na himig, na umaakit sa buong daigdig, ang inaawit. Doon dumating si Vṛtra, ang isip ay nababagabag at nilulunod ng pagnanasa.
Verse 51
दोलारूढां समालोक्य रंभां चारुसुलोचनाम्
Nang makita niya si Rambhā, ang kaibig-ibig na malalapad ang mga mata, na nakaupo sa isang duyan,