Adhyaya 120

Verse 1

कुंजल उवाच । कामोदाख्यं पुरं दिव्यं सर्वदेवसमाकुलम् । सर्वकामसमृद्ध्यर्थमपश्यन्नारदस्ततः

Sinabi ni Kuñjala: Pagkaraan, namasdan ni Nārada ang banal at makalangit na lungsod na tinatawag na Kāmoda, siksik sa lahat ng mga diyos, na naglilitaw para sa ganap na katuparan at kasaganaan ng bawat hangarin.

Verse 2

कामोदाया गृहं प्राप्य प्रविवेश द्विजोत्तमः । कामोदां तु ततो दृष्ट्वा सर्वकामसमाकुलाम्

Nang marating ang tahanan ni Kāmodā, pumasok ang dakilang brāhmaṇa. Pagkakita niya kay Kāmodā, natagpuan niyang siya’y nababalot ng sari-saring pagnanasa.

Verse 3

तया संपूजितो विप्रः सुवाक्यैः स्वागतादिभिः । दिव्यासने समारूढस्तां पप्रच्छ द्विजोत्तमः

Pinarangalan ng babae ang brāhmaṇa sa pagsamba at magiliw na mga salitang pagbati. Umupo siya sa isang maringal na upuan; at ang pinakamahusay sa mga dalawang-ulit na isinilang ay nagtanong sa kanya.

Verse 4

सुखेन स्थीयते भद्रे विष्णुतेजः समुद्भवे । अनामयं च पप्रच्छ आशीर्भिरभिनंद्य ताम्

Tinanong niya siya—na isinilang mula sa banal na liwanag ni Viṣṇu—kung siya’y namumuhay nang maginhawa at nasa mabuting kalusugan; tinawag niya itong “O pinagpala,” at pinarangalan ng mga basbas.

Verse 5

कामोदोवाच । प्रसादाद्भवतां विष्णोः सुखेन वर्तयाम्यहम् । कथयस्व महाप्राज्ञ त्वं प्रश्नोत्तरकारणम्

Sinabi ni Kāmada: “Sa biyaya ng inyong Viṣṇu, namumuhay akong magaan at payapa. O lubhang marunong, ipaliwanag mo—ikaw na pinagmumulan ng mga tanong at mga sagot.”

Verse 6

महामोहः समुत्पन्नो ममांगे मुनिपुंगव । व्यापकः सर्वलोकानां ममांगे मतिनाशकः

O pinakadakila sa mga muni, isang malaking pagkalito ang sumibol sa aking sariling pagkatao—lumalaganap sa lahat ng mga daigdig, at sa loob ko’y winawasak ang wastong pag-unawa.

Verse 7

तस्मान्निद्रा समुत्पन्ना यथा मर्त्येषु वर्तते । सुप्तया तु मया दृष्टः स्वप्नो वै दारुणो मुने

Mula roon ay sumibol ang antok, gaya ng pag-iral nito sa mga mortal. At habang ako’y natutulog, O muni, tunay ngang nakita ko ang isang kakila-kilabot na panaginip.

Verse 8

केनाप्युक्तं समेत्यैव पुरतो द्विजसत्तम । अव्यक्तोऽसौ हृषीकेशः संसारं स गमिष्यति

O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, matapos masabihan ng kung sino, siya’y lumapit at tumindig sa aking harapan; ang di-nahahalatang Hṛṣīkeśa ay papasok noon sa pag-ikot ng sanlibutan (saṃsāra).

Verse 9

तदा प्रभृति दुःखेन व्यापिताहं महामते । तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि भवाञ्ज्ञानवतां वरः

Mula noon, ako’y nabalot ng dalamhati, O dakilang may isip. Kaya ipahayag mo sa akin ang sanhi—ikaw ang pinakadakila sa mga marurunong.

Verse 10

नारद उवाच । वातिकः पैत्तिकश्चैव कफजः सान्निपातिकः । स्वप्नः प्रवर्तते भद्रे मानवेषु न संशयः

Sinabi ni Nārada: “O mapalad na ginang, sa mga tao’y tunay na lumilitaw ang mga panaginip—yaong mula sa vāta, mula sa pitta, mula sa kapha, at yaong bunga ng sabayang pag-iral ng lahat ng doṣa; walang pag-aalinlangan dito.”

Verse 11

न जायते च देवेषु स्वप्नो निद्रा च सुंदरि । आदित्योदयवेलायां दृश्यते स्वप्न उत्तमः

At sa mga diyos, O marikit, hindi sumisibol ang panaginip ni ang pagtulog. Sa oras ng pagsikat ng araw nakikita ang pinakamainam na panaginip (na nagkakatotoo).

Verse 12

सत्स्वप्नो मानवानां हि पुण्यस्य फलदायकः । अन्यदेवं प्रवक्ष्यामि स्वप्नस्य कारणं शुभे

Ang tunay na mabuting panaginip sa mga tao ay nagbibigay ng bunga ng kabutihang-loob (puṇya). Ngayon, O mapalad, ipaliliwanag ko sa ibang paraan ang sanhi ng mga panaginip.

Verse 13

महावातांदोलनैश्च चलंत्यापो वरानने । त्रुटंत्यंबुकणाः सूक्ष्मास्तस्मादुदकसंचयात्

O marikit ang mukha, kapag ang mga tubig ay niyayanig ng pag-uga ng malalakas na hangin, napuputol ang mumunting patak; mula roon ay nabubuo ang pag-iipon ng tubig.

Verse 14

बहिरेव पतंत्येते निर्मलांबुकणाः शुभे । पुनर्लयं प्रयांत्येते दृश्यादृश्या भवंति वै

O mapalad, ang mga dalisay na patak ng tubig ay sa labas lamang bumabagsak; saka muling nalulusaw—minsan nakikita, minsan di-nakikita.

Verse 15

तद्वत्स्वप्नस्य वै भावः कथ्यते शृणु भामिनि । आत्मा शुद्धो विरक्तस्तु रागद्वेषविवर्जितः

Gayon din ang tunay na kalikasan ng panaginip ay ipaliliwanag ko—makinig, O marikit. Ang Sarili ay dalisay at walang pagkapit, walang pagnanasa at pag-ayaw.

Verse 16

पंचभूतात्मकानां च मुषित्वैव सुनिश्चलः । षड्विंशतिसु तत्वानां मध्ये चैष विराजते

Nalampasan niya ang katawang binubuo ng limang dakilang elemento, at nananatiling lubos na di-natitinag; at sa gitna ng dalawampu’t anim na tattva, ito ang nagniningning bilang ubod na katotohanan.

Verse 17

शुद्धात्मा केवलो नित्यः प्रकृतेः संगतिं गतः । तद्भावैर्वायुरूपैश्च चलते स्थानतो यदा

Kapag ang dalisay na Sarili—nag-iisa at walang hanggan—ay nakipag-ugnay sa Prakṛti, kung gayon, dahil sa mga kalagayan nito at sa mga anyo ng mga hininga-buhay, waring gumagalaw ito mula sa pook tungo sa pook.

Verse 18

आत्मनस्तेजसश्चैव प्रतितेजः प्रजायते । अंतरात्मा शुभं नाम तस्य एव प्रकथ्यते

Mula sa Sarili at sa ningning nito, isang katugong liwanag ang sumisilang; at yaong panloob na Sarili ay ipinahahayag na may mapalad na Pangalan.

Verse 19

पयसश्च यथा भिन्ना भवंत्यंबुकणाः शुभे । आत्मनस्तु तथा तेज अंतरात्मा प्रकथ्यते

O mapalad, kung paanong ang mga patak ng tubig ay wari’y hiwalay sa gatas, gayon din inilalarawan ang antarātmā—ang liwanag sa loob—na naiiba sa sariling-ako.

Verse 20

स हि पृथ्वी स वै वायुः स चाप्याकाश एव हि । स वै तोयं स दीप्येत एते पंच पुरा कृताः

Siya nga ang lupa, Siya ang hangin, at Siya rin ang kalangitan. Siya ang tubig, at Siya ang nagliliyab na apoy—ang limang ito’y nilikha noong pasimula.

Verse 21

आत्मनस्तेजसो भूता मलरूपा महात्मनः । तस्यापि संगतिं प्राप्ता एकत्वं हि प्रयांति ते

Mula sa liwanag ng Sarili ng dakilang kaluluwa, isinilang ang mga nilalang na ito—bagama’t wari’y karumihan; kapag nakipag-ugnay sa Kanya, tunay silang tumutungo sa pagkakaisa (sa Kanya).

Verse 22

स्वात्मभावप्रदोषेण नाशयंति वरानने । तत्पिंडमन्यमिच्छंति वारं वारं वरानने

O marikit ang mukha, dahil sa pagkasira ng sarili nilang likas na gawi, sila’y napapahamak; at pagkatapos, paulit-ulit nilang ninanais ang panibagong katawaning pag-iral.

Verse 23

तेषां क्रीडाविहारोयं सृष्टिसंबंधकारणम् । उदकस्य तरंगस्तु जायते च विलीयते

Ang kanilang mapaglarong paglilibang na ito ang sanhi ng ugnay sa paglikha; tulad ng alon sa tubig, ito’y sumisilang at saka rin naglalaho.

Verse 24

पुनर्भूतिः पुनर्हानिस्तादृशस्य पुनः पुनः । अपां रूपस्य दृष्टांतं तद्वदेषां न संशयः

Sa gayong bagay, may paulit-ulit na paglitaw at paulit-ulit na paglalaho, muli’t muli. Ang nagbabagong anyo ng tubig ang halimbawa; gayon din sa kanila—walang alinlangan.

Verse 25

आत्मा न नश्यते देवि तेजो वायुर्न नश्यति । न नश्यतो धराकाशौ न नश्यंत्याप एव च

O Diyosa, ang Sarili (Ātman) ay hindi napaparam. Ang apoy at ang hangin ay hindi napaparam. Hindi napaparam ang lupa at ang kalawakan, at hindi rin napaparam ang mga tubig.

Verse 26

पंचैव आत्मना सार्द्धं प्रभवंति प्रयांति च । आत्मादयो ह्यमी भद्रे नित्यरूपा न संशयः

Ang limang ito, kasama ng Sarili, ay lumilitaw at lumilipas. Gayunman, O mapalad na giliw, ang Sarili at ang iba pa ay may likas na walang hanggan—walang alinlangan dito.

Verse 27

पिंड एव प्रणश्येत तेषां संजात एव च । विषयाणां सुदोषैः स रागद्वेषादिभिर्हतः

Ang mismong katawan—ang pinagsama-samang anyo—ay nasisira pagkapanganak pa lamang, sapagkat tinatamaan ito ng mabibigat na kapintasan ng mga bagay na pandama: pagnanasa, pag-ayaw, at iba pa.

Verse 28

प्राणाः प्रयांति वै पिंडात्पंचपंचात्मका द्विज । पिंडांते वसते आत्मा प्रतिरूपस्तु तस्य च

O dalawang-ulit na ipinanganak, ang mga hiningang-buhay—limahan ang kanilang kalikasan—ay tunay na umaalis mula sa katawan. Sa wakas ng katawan, nananatili ang Sarili, at kasama nito ang katugmang banayad na anyo nito.

Verse 29

अंतरात्मा यथा चाग्नेः स्फुलिंगस्तु प्रकाशते । तथा प्रकाशमायाति दृश्यादृश्यः प्रजायते

Kung paanong ang kislap mula sa apoy ay nahahayag at nagliliwanag, gayon din ang Panloob na Sarili ay sumisilang sa pagpapakita—na lumilikha ng nakikita at di-nakikita.

Verse 30

शुद्धात्मा च परं ब्रह्म सदा जागर्ति नित्यशः । अंतरात्मा प्रबद्धस्तु प्रकृतेश्च महागुणैः

Ang dalisay na Sarili ay ang Kataas-taasang Brahman—laging gising, walang hanggan. Ngunit ang panloob na sarili, na nakabigkis, ay napapailalim sa Prakṛti at sa kanyang dakilang mga guṇa.

Verse 31

अन्नाहारेण संपुष्टैरंतरात्मा सुखं व्रजेत् । सुसुखाज्जायते मोहस्तस्मान्मनः प्रमुह्यति

Kapag ang panloob na Sarili ay napalakas ng pagkain, ito’y tumutungo sa kaginhawahan; subalit mula sa labis na ginhawa ay sumisilang ang pagkalito, kaya ang isip ay naliligaw.

Verse 32

पश्चात्संजायते निद्रा तामसी लयवर्द्धिनी । नाडीमार्गेण यः सूर्यो मेरुमुल्लंघ्य गच्छति

Pagkaraan nito, sumisilang ang tamasikong antok na nagpapalago ng pagkalusaw at katamaran. Sa landas na tila mga daluyan, ang Araw ay lumalampas sa Bundok Meru at nagpapatuloy.

Verse 33

तदा रात्रिः प्रजायेत यावन्नोदयते रविः । विषयांधकारैर्मुक्तस्तु अंतरात्मा प्रकाशते

Kung magkagayon, nagiging ‘gabi’ hangga’t hindi sumisikat ang araw; datapwat kapag napalaya sa dilim ng mga bagay na pandama, ang Panloob na Sarili ay nagliliwanag.

Verse 34

भावैस्तत्त्वात्मकानां तु पंचतत्त्वैः प्रपोषितैः । पूर्वजन्मस्थितैः पिंडैरंतरात्मा प्रगृह्यते

Ngunit ang panloob na Sarili ay nagagapos at nadadala ng mga anyong-buklod (pinda) na hinubog ng mga bhāva na likas sa mga tattva, pinagyayabong ng limang elemento, at inanyuan ng mga latak na naitatag sa naunang kapanganakan.

Verse 35

स यास्यति च वै स्थानमुच्चावचं महामते । संसार अंतरात्मा वै दोषैर्बद्धः प्रणीयते

O dakilang may isip, tunay ngang napapasa siya sa kalagayang minsang mataas, minsang mababa; sapagkat ang panloob na Sarili, nalulubog sa saṃsāra, ay itinutulak pasulong na nakagapos sa sariling mga dungis.

Verse 36

कायं रक्षति जीवात्मा पश्चात्तिष्ठति मध्यगः । उदानः स्फुरते तीव्रस्तस्माच्छब्दः प्रजायते

Iniingatan ng jīvātman ang katawan at, nasa loob, nananatiling tagasuporta. Kapag ang udāna na hiningang-buhay ay masidhing nanginginig, mula sa panginginig na iyon ay sumisilang ang tunog.

Verse 37

शुष्का भस्त्रा यथा श्वासं कुरुते वायुपूरिता । तद्वच्छब्दवशाच्छ्वासमुदानः कुरुते बलात्

Gaya ng tuyong bellow na kapag napuno ng hangin ay nagbubuga ng hininga, gayon din—sa puwersa ng tunog—pinapakilos ng udāna ang hininga nang buong lakas.

Verse 38

आत्मनस्तु प्रभावेण उदानो बलवान्भवेत् । एवं कायः प्रमुग्धस्तु मृतकल्पः प्रजायते

Sa bisa ng Sarili, nagiging makapangyarihan ang udāna; kaya ang katawan ay lubhang nalulunod sa pagkamanhid at nagiging wari’y bangkay.

Verse 39

ततो निद्रा महामाया तस्यांगेषु प्रयाति सा । हृदि कंठे तथा चास्ये नासिकाग्रे प्रतिष्ठति

Pagkaraan, ang Antok—si Mahāmāyā—ay dumadaloy sa kaniyang mga sangkap; nananahan siya sa puso, sa lalamunan, sa bibig, at sa dulo ng ilong.

Verse 40

बाहू संकुच्य संतिष्ठेद्धृद्गतो नाभिमंडले । आत्मनस्तु प्रभावाच्च उदानो नाम मारुतः

Ipinipinid ang dalawang bisig at nananatiling matatag—kapag ito’y nasa puso at sa pook ng pusod—kung gayon, sa kapangyarihan ng Sarili, ang hanging-buhay na yaon ay tinatawag na Udāna.

Verse 41

प्रजायते महातीव्रा बलरोधं करोति सः । यथा रज्ज्वा प्रबद्धस्तु दारु कीलधरः स्थितः

Ito’y sumisilang na lubhang matindi at nagdudulot ng paghadlang sa lakas; gaya ng tulos na kahoy na mahigpit na tinalian ng lubid, nananatiling matatag sa kinalalagyan.

Verse 42

तथा चात्मासु संलग्नः प्राणवायुर्न संशयः । अंतरात्मप्रसक्तस्तु प्राणवायुः शुभानने

Gayon din, ang prāṇa-vāyu ay tunay na nakaugnay sa mga sarili—walang pag-aalinlangan. Datapwat kapag ang hiningang-buhay ay nakatuon sa panloob na Sarili, O magandang mukha, ito’y nananatiling matatag sa loob.

Verse 43

बुद्धिवद्रोहितो भद्रे अंतरात्मा प्रधावति । पूर्वजन्मार्जितान्वासान्स्मृत्वा तत्र प्रधावति

O pinagpalang ginang, kapag ang buddhi ay naliligaw, ang panloob na sarili ay nagtatakbo-takbo. Inaalaala ang mga bakas na naipon sa mga naunang kapanganakan, muli’t muli itong sumusuong sa gayunding mga hilig.

Verse 44

तत्र संस्थो महाप्राज्ञः स्वेच्छया रमते पुनः । एवं नानाविधान्स्वप्नानंतरात्मा प्रपश्यति

Nananahan doon, ang lubhang marunong ay muling nagagalak ayon sa sariling kalooban. Sa gayon, ang Panloob na Sarili ay nakakakita ng sari-saring panaginip.

Verse 45

उत्तमांश्च विरुद्धांश्च कर्मयुक्तान्प्रपश्यति । गिरींस्तथा सुदुर्गांश्च उच्चावचान्प्रपश्यति

Nakikita niya ang mga mararangal at ang mga salungat, at namamasdan ang mga nilalang na nakagapos sa kanilang mga gawa. Nakikita rin niya ang mga bundok—may lubhang di-marating—at ang lupang mataas at mababa.

Verse 46

तदेव वातिकं विद्धि कफवत्तद्वदाम्यहम् । जलं नदीं तडागं च पयः स्थानानि पश्यति

Alamin na ito’y yaong kalagayang mula sa vāta; gayundin, sinasabi kong kahawig din ito ng kapha. Pagkaraan, nakikita niya ang tubig—mga ilog, mga lawa, at mga pook na may maiinom na tubig.

Verse 47

अग्निं च पश्यते देवि बहुकांचनमुत्तमम् । तदेव पैत्तिकं विद्धि भाव्यं चैव वदाम्यहम्

O Diyosa, kapag nakakita ang isa ng apoy at saganang napakainam na ginto, alamin na ang gayong pangitain ay tanda ng kalagayang may kaugnayan sa pitta; at sasabihin ko rin ang darating na bunga nito.

Verse 48

प्रभाते दृश्यते स्वप्नो भव्यो वाभव्य एव च । कर्मयुक्तो वरारोहे लाभालाभप्रकाशकः

Ang panaginip na nakikita sa bukang-liwayway, O marikit ang balakang, ay maaaring mapalad o di-mapalad; yamang kaugnay ng mga gawa, inihahayag nito ang pakinabang o pagkalugi.

Verse 49

स्वप्नस्यापि अवस्था मे कथिता वरवर्णिनि । तद्भाव्यंचवरारोहेविष्णोश्चैवभविष्यति

O ginang na may magandang kutis, ipinaliwanag ko sa iyo maging ang kalagayan ng panaginip; at, O marangal, ang darating ay tunay na mangyayari ayon sa kalooban ni Viṣṇu.

Verse 50

तन्निमित्तं त्वया दृष्टो दुःस्वप्नः स तु प्रेक्षितः

Dahil sa mismong sanhi na iyon, nakita mo—at tunay na nasaksihan—ang masamang pangitain na panaginip na yaon.