
The Birth and Preservation of Nahuṣa (Guru-tīrtha Greatness within the Vena Episode)
Ipinahahayag ng isang hula ang pagsilang ng isang bayani na nakatakdang magwakas sa kapangyarihan ni Huṇḍa, at ito’y nagdudulot ng pangamba at dalamhati sa mga sangkot. Ang pagdadalang-tao ni Indumatī ay pinangangalagaan ng ningning ni Viṣṇu, kaya nabibigo ang nakatatakot na mahika ni Huṇḍa. Pagkaraan ng sandaang taon, isinilang niya ang isang maningning na sanggol. Ngunit nakapasok si Huṇḍa sa palasyo sa tulong ng masamang alilang babae at dinukot ang sanggol, inutusan ang asawang si Vipulā na ipaluto ito. Naantig ang puso ng kusinero at ng aliping si Sairandhrī; palihim silang nagpalit ng karne at iniligtas ang bata, dinala sa āśrama ni Vasiṣṭha. Nakita ng mga ṛṣi ang mga tanda ng pagka-maharlika, tinanggap ang bata, at pinangalanan ni Vasiṣṭha na Nahuṣa, isinagawa ang mga saṃskāra at pinalaki siya sa Veda, dharma, nīti, at pana—pagpapakita ng bisa ng karma, ng landas ng dharma, at ng pag-iingat ng guru.
Verse 1
कुंजल उवाच । गता सा नंदनवनं सखीभिः सह क्रीडितुम् । तत्राकर्ण्य महद्वाक्यमप्रियं तु तदा पितुः
Sinabi ni Kuṃjala: Siya’y nagtungo sa Nandana-gubat upang maglaro roon kasama ang kanyang mga kaibigan. Ngunit doon niya narinig ang mabibigat na salita ng kanyang ama—na noon ay di-kalugud-lugod sa kanya.
Verse 2
चारणानां सुसिद्धानां भाषतां हर्षणेन तु । आयोर्गेहे महावीर्यो विष्णुतुल्यपराक्रमः
Habang ang mga Cāraṇa at mga ganap na Siddha ay nagsasalita nang may galak, sa bahay ni Ayor ay isinilang ang isang dakilang bayani, na ang tapang ay kasingtulad ng kay Viṣṇu.
Verse 3
भविष्यति सुतश्रेष्ठो हुंडस्यांतं करिष्यति । एवंविधं महद्वाक्यमप्रियं दुःखदायकम्
“Babangon ang dakilang anak at wawakasan ang Huṇḍa.” Datapwat ang gayong mabigat na pahayag ay di-kalugod-lugod at sanhi ng dalamhati.
Verse 4
समाकर्ण्य समायाता पितुरग्रे निवेदितम् । समासेन तया तस्य पुरतो दुःखदायकम्
Nang marinig niya iyon, siya’y lumapit at iniharap sa kanyang ama; at sa maikling sabi, isinalaysay niya sa harap nito ang bagay na masakit at nagdadala ng pighati.
Verse 5
पितुरग्रे जगादाथ पिता श्रुत्वा स विस्मितः । शापमशोकसुंदर्याः सस्मार च पुराकृतम्
Pagkaraan, nagsalita siya sa harap ng kanyang ama. Nang marinig iyon, namangha ang ama at naalaala ang sumpa ni Aśokasundarī na binigkas noong unang panahon.
Verse 6
एतस्यार्थे तपस्तेपे सेयं चाशोकसुंदरी । गर्भस्य नाशनायैव इंदुमत्याः स दानवः
Dahil sa layuning ito, si Aśokasundarī ay nagsagawa ng matitinding tapas; at ang asurang iyon nama’y kumilos upang wasakin ang pagdadalang-tao ni Indumatī.
Verse 7
विचक्रे उद्यमं दुष्टः कालाकृष्टो दुरात्मवान् । छिद्रान्वेषी ततो भूत्वा इंदुमत्यास्तु नित्यशः
Itinulak ng Panahon, ang masamang-loob na iyon ay nagsimulang kumilos; at pagkaraan, bilang mapaghanap ng butas, araw-araw niyang siniyasat ang kahinaan ni Indumatī.
Verse 8
यदा पश्यति तां राज्ञीं रूपौदार्यगुणान्विताम् । दिव्यतेजः समायुक्तां रक्षितां विष्णुतेजसा
Nang masdan niya ang reynang yaon—puspos ng kagandahan, dangal, at mga kabutihan—nagniningning sa banal na liwanag, at iniingatan ng kapangyarihan ni Viṣṇu.
Verse 9
दिव्येन तेजसा युक्तां सूर्यबिंबोपमां तु ताम् । तस्याः पार्श्वे महाभाग रक्षणार्थं स्थितः सदा
Taglay ang banal na ningning, siya’y kumikislap na wari’y bilog ng araw. At sa kanyang tabi, O mapalad na dakila, siya’y laging nakatindig, nakatalaga sa kanyang pag-iingat.
Verse 10
दूरात्स दानवो दुष्टस्तस्याश्च बहुदर्शयन् । नानाविद्यां महोग्रां च भीषिकां सुविभीषिकाम्
Mula sa malayo, ang masamang Dānava na yaon, na nagpapakita sa kanya ng sari-saring bagay, ay gumamit ng iba’t ibang mabagsik na sining—nakakatakot at lubhang kakila-kilabot—upang maghasik ng pangamba.
Verse 11
गर्भस्य तेजसा युक्ता रक्षिता विष्णुतेजसा । भयं न जायते तस्या मनस्येव कदापुनः
Nakaugnay sa ningning ng kanyang sinapupunan at iniingatan ng ningning ni Viṣṇu, kailanma’y hindi sumisilang ang takot sa kanya—kahit sa loob ng kanyang isipan; lalo pa kaya sa iba pang pagkakataon?
Verse 12
विफलो दानवो जात उद्यमश्च निरर्थकः । मनीप्सितं नैव जातं हुंडस्यापि दुरात्मनः
Nauwi sa wala ang Dānava, at ang kanyang pagsisikap ay naging walang saysay; ni ang masamang-loob na Huṁḍa man ay hindi nakamtan ang minimithi niya.
Verse 13
एवं वर्षशतं पूर्णं पश्यमानस्य तस्य च । प्रसूता सा हि पुत्रं च स्वर्भानोस्तनया तदा
Kaya, nang maganap ang ganap na sandaang taon—habang siya’y nakamasid—noon ay nagsilang ng isang anak na lalaki ang anak na babae ni Svarbhānu.
Verse 14
रात्रावेव सुतश्रेष्ठ तस्याः पुत्रो व्यजायत । तेजसातीव भात्येष यथा सूर्यो नभस्तले
Sa gabing yaon din, O pinakamainam sa mga anak, isinilang ang kanyang anak; at siya’y nagliliwanag sa pambihirang ningning, gaya ng araw sa kalangitan.
Verse 15
सूत उवाच । अथ दासी महादुष्टा काचित्सूतिगृहागता । अशौचाचारसंयुक्ता महामंगलवादिनी
Sinabi ni Sūta: Pagkaraan, isang aliping babae—lubhang masama—ang pumasok sa silid-panganganak; taglay ang gawi ng karumihan, ngunit bumibigkas ng mga salitang lubhang mapalad.
Verse 16
तस्याः सर्वं समाज्ञाय स हुंडो दानवाधमः । दास्या अंगं प्रविश्यैव प्रविष्टश्चायुमन्दिरे
Nang malaman niya ang lahat tungkol sa kanya, si Huṇḍa—ang pinakamasahol sa mga Dānava—ay pumasok sa katawan ng aliping babae at, sa pamamagitan nito, nakapasok sa mga panloob na silid ni Āyu.
Verse 17
महाजने प्रसुप्ते च निद्रयातीवमोहिते । तं पुत्रं देवगर्भाभमपहृत्य बहिर्गतः
Nang ang buong sambahayan ay nakatulog, lubhang nalinlang ng antok, dinukot niya ang sanggol na yaon—kumikinang na tila banal na sinapupunan—at lumabas.
Verse 18
कांचनाख्यपुरे प्राप्तः स्वकीये दानवाधमः । समाहूय प्रियां भार्यां विपुलां वाक्यमब्रवीत्
Pagdating niya sa sariling lungsod na tinatawag na Kāñcanākhya, ang hamak na asura ay ipinatawag ang minamahal niyang asawa na si Vipulā at nagsalita ng ganito.
Verse 19
वधस्वैनं महापापं बालरूपं रिपुं मम । पश्चात्सूदस्य वै हस्ते भोजनार्थं प्रदीयताम्
Patayin mo ang dakilang makasalanang ito—ang kaaway ko na nag-anyong bata. Pagkaraan, ibigay siya sa kamay ng kusinero upang maging pagkain.
Verse 20
नानाभेदैर्विभेदैश्च पाचयस्व हि निर्घृणम् । सूदहस्तान्महाभागे पश्चाद्भोक्ष्ये न संशयः
Lutuin mo siya sa sari-saring paraan at iba’t ibang timpla, ikaw na walang-awa. O marangal na ginang, mula sa kamay ng kusinero ay kakainin ko siya pagkatapos—walang alinlangan.
Verse 21
वाक्यमाकर्ण्य तद्भर्तुर्विपुला विस्मिताभवत् । कस्मान्निर्घृणतां याति भर्त्ता मम सुनिष्ठुरः
Nang marinig ni Vipulā ang salita ng kanyang asawa, siya’y namangha: “Bakit naging gayon kawalang-awa ang aking asawa—na napakahigpit?”
Verse 22
सर्वलक्षणसंपन्नं देवगर्भोपमं सुतम् । कस्य कस्मात्प्रभक्ष्येत क्षमाहीनः सुनिर्घृणः
Sino, na walang pagtitimpi at lubhang walang-awa, ang lalamon sa gayong anak—puspos ng lahat ng mapalad na palatandaan, na wari’y banal na sanggol sa sinapupunan? Kaninong anak ang kakainin niya, at sa anong dahilan?
Verse 23
इत्येवं चिंतयामास कारुण्येन समन्विता । पुनः पप्रच्छ भर्तारं कस्माद्भक्ष्यसि बालकम्
Sa gayon ay nagmuni-muni siya, puspos ng habag; muling tinanong ang asawa: “Bakit mo lalamunin ang sanggol?”
Verse 24
कस्माद्भवसि संक्रुद्धो अतीव निरपत्रपः । सर्वं मे कारणं ब्रूहि तत्त्वेन दनुजेश्वर
“Bakit ka nagngangalit nang gayon, at lubhang walang hiya? Sabihin mo sa akin ang buong dahilan, nang tapat, O panginoon ng mga Dānava.”
Verse 25
आत्मदोषं च वृत्तांतं समासेन निवेदितम् । शापमशोकसुंदर्या हुंडेनापि दुरात्मना
At maikli rin niyang isinalaysay ang sariling pagkukulang at ang buong pangyayari—kung paanong ang masamang si Huṇḍa ay nagdala ng sumpa kay Aśokasundarī.
Verse 26
तया ज्ञातं तु तत्सर्वं कारणं दानवस्य वै । वध्योऽयं बालकः सत्यं नो वा भर्त्ता मरिष्यति
Nang magkagayon ay naunawaan niya ang buong sanhi ng kilos ng Dānava: “Tunay na nakatakdang mapatay ang batang ito—kung hindi, mamamatay ang aking asawa.”
Verse 27
इत्येवं प्रविचार्यैव विपुला क्रोधमूर्च्छिता । मेकलां तु समाहूय सैरंध्रीं वाक्यमब्रवीत्
Sa gayong pagninilay, si Vipulā—nalugmok sa pagkahimatay ng galit—ay ipinatawag si Mekalā, ang aliping babae, at nagsalita ng ganito.
Verse 28
जह्येनं बालकं दुष्टं मेकलेऽद्य महानसे । सूदहस्ते प्रदेहि त्वं हुण्डभोजनहेतवे
“Itakwil mo ngayon ang masamang batang ito sa Mekalā, sa dakilang kusina; iabot mo siya sa kamay ng tagaluto, upang maging pagkain ng mga Huṇḍa.”
Verse 29
मेकला बालकं गृह्य सूदमाहूय चाब्रवीत् । राजादेशं कुरुष्वाद्य पचस्वैनं हि बालकम्
Kinuha ni Mekalā ang bata, ipinatawag ang tagaluto at sinabi: “Isagawa mo ngayon ang utos ng hari—lutuin mo nga ang batang ito.”
Verse 30
एवमाकर्णितं तेन सूदेनापि महात्मना । आदाय बालकं हस्ताच्छस्त्रमुद्यम्य चोद्यतः
Nang marinig ito, ang marangal na tagaluto, hinawakan ang bata sa kamay; itinaas ang sandata at naghanda nang manugod.
Verse 31
एष वै देवदेवस्य दत्तात्रेयस्य तेजसा । रक्षितस्त्वायुपुत्रश्च स जहास पुनः पुनः
“Tunay, sa ningning ni Dattātreya—ang Diyos ng mga diyos—ang anak ni Vāyu ay iniingatan; kaya siya’y tumawa nang paulit-ulit.”
Verse 32
हसंतं तं समालोक्य स सूदः कृपयान्वितः । सैरंध्री च कृपायुक्ता सूदं तं प्रत्यभाषत
Nang makita siyang nakangiti, ang tagaluto ay naantig sa habag at nagsalita. At ang aliping si Sairandhrī, puno rin ng awa, ay kumausap sa tagalutong iyon.
Verse 33
नैष वध्यस्त्वया सूद शिशुरेव महामते । दिव्यलक्षणसंपन्नः कस्य जातः सुसत्कुले
O mamamatay-tao, huwag mo siyang patayin—siya ay isang bata lamang, O dakilang isip. Pinagkalooban ng mga banal na tanda, saang marangal at tunay na banal na pamilya siya isinilang?
Verse 34
सूद उवाच । सत्यमुक्तं त्वया भद्रे वाक्यं वै कृपयान्वितम् । राजलक्षणसंपन्नो रूपवान्कस्य बालकः
Sinabi ni Sūta: 'O marangal na ginang, ang iyong sinabi ay totoo—tunay na mga salitang puno ng habag. Ang guwapong batang ito, na pinagkalooban ng mga tanda ng pagkahari—kaninong anak siya?'
Verse 35
कस्माद्भोक्ष्यति दुष्टात्मा हुंडोऽयं दानवाधमः । येन वै रक्षितो वंशः पूर्वमेव सुकर्मणा
Bakit dapat pahintulutang magtamasa ang masamang-kaluluwang si Huṇḍa—ang pinakahamak sa mga Dānava—gayong ang angkan ay dating pinangalagaan ng mga matuwid na gawa?
Verse 36
आपत्स्वपि स जीवेत दुर्गेषु नान्यथा भवेत् । सिंधुवेगेन नीतस्तु वह्निमध्ये गतोऽथवा
Kahit sa panahon ng kalamidad, dapat siyang magsikap na mabuhay; sa mga mapanganib na sitwasyon ay hindi siya dapat kumilos ng iba—kahit siya ay tangayin ng agos ng ilog o mahulog sa gitna ng apoy.
Verse 37
जीवतेनात्र संदेहो यश्च कर्मसहायवान् । तस्माद्धि क्रियते कर्म धर्मपुण्यसमन्वितम्
Para sa isang nabubuhay ay walang pag-aalinlangan—lalo na sa isang tinutulungan ng matuwid na gawa. Samakatuwid, dapat talagang gumawa ng mga gawaing may kasamang dharma at kabutihan.
Verse 38
आयुष्मंतो नरास्तेन प्रवदंति सुखं ततः । तारकं पालकं कर्म रक्षते जाग्रते हि तत्
Sa gayong matuwid na pagsasagawa, ang mga tao’y nagiging mahahaba ang buhay at pagkaraan ay nagsasalita nang magaan at may ligaya. Ang mapagbantay na karma—tagapagligtas at tagapagtaguyod—tunay na nag-iingat sa kanila.
Verse 39
मुक्तिदं जायते नित्यं मैत्रस्थानप्रदायकम् । दानपुण्यान्वितं कर्म प्रियवाक्यसमन्वितम्
Ang gawang iyon ay laging sumisilang bilang tagapagkaloob ng moksha, na nagkakaloob ng kalagayan ng pagkakaibigan; ito’y gawaing may bisa ng kabutihang-loob sa pag-aalay at sinasamahan ng kaaya-ayang pananalita.
Verse 40
उपकारयुतं यश्च करोति शुभकृत्तदा । तमेव रक्षते कर्म सर्वदैव न संशयः
Sinumang gumagawa ng matuwid na gawa na may kasamang pagtulong sa kapwa—ang mismong karma na iyon ang nag-iingat sa kanya sa lahat ng panahon; walang pag-aalinlangan dito.
Verse 41
अन्ययोनिं प्रयाति स्म प्रेरितः स्वेन कर्मणा । किं करोति पिता माता अन्ये स्वजनबान्धवाः
Udyok ng sariling karma, ang tao’y tunay na napapasa sa ibang sinapupunan, sa ibang kapanganakan. Ano ang magagawa ng ama o ina—o ng iba pang kamag-anak at kaanak?
Verse 42
कर्मणा निहतो यस्तु न स्युस्तस्य च रक्षणे । सूत उवाच । येनैव कर्मणा चैव रक्षितश्चायुनंदनः
Ang sinumang pinabagsak ng sariling karma—wala ni isa mang makapagtatanggol sa kanya. Sūta ang nagsabi: Gayunman, sa mismong karma ring iyon, ang inapo ni Ayu ay napangalagaan.
Verse 43
तस्मात्कृपान्वितो जातः सूदः कर्मवशानुगः । सैरंध्री च तथा जाता प्रेरिता तस्य कर्मणा
Kaya, sa bisa ng karma, isinilang ang kusinerong puspos ng habag at sumusunod sa tadhana; at gayundin, isinilang ang isang alilang babae (sairaṃdhrī), na itinulak ng lakas ng gayong karma.
Verse 44
द्वाभ्यामेव सुतश्चायो रक्षितश्चारुलक्षणः । रात्रावेव प्रणीतोऽसौ तस्माद्गेहान्महाश्रमे
Ang anak na iyon—marikit at may mabubuting palatandaan—ay iningatan ng dalawa lamang; at sa mismong gabi, inakay siya mula sa bahay patungo sa dakilang ermitanyo.
Verse 45
वशिष्ठस्याश्रमे पुण्ये सैरंध्र्या पुण्यकर्मणा । शुभे पर्णकुटीद्वारे तस्मिन्नेव महाश्रमे
Sa banal na āśrama ni Vasiṣṭha, sa pamamagitan ni Sairaṃdhrī na may mga gawaing mapagpala, sa mapalad na pintuan ng kubong-dahon, sa mismong dakilang ermitanyong iyon...
Verse 46
गता सा स्वगृहं पश्चान्निक्षिप्य बालकोत्तमम् । एणं निपात्य सूदेन पाचितं मांसमेव हि
Pagkaraan, bumalik siya sa sarili niyang bahay; matapos mailapag ang pinakamainam na sanggol, ipinabagsak niya ang isang usa, at sa kusinero ito’y niluto nga bilang karne.
Verse 47
भोजयित्वा सुदैत्येंद्रो हुंडो हृष्टोभवत्तदा । शापमशोकसुंदर्या मोघं मेने तदासुरः
Matapos silang pakainin, si Huṇḍa—ang dakilang panginoon sa mga Daitya—ay nagalak noon. At sa sandaling iyon, inakala ng asurang yaon na walang saysay ang sumpa ni Aśokasundarī.
Verse 48
हर्षेण महताविष्टः स हुंडो दानवेश्वरः । कुंजल उवाच । प्रभाते विमले जाते वशिष्ठो मुनिसत्तमः
Napuspos ng dakilang galak, si Huṇḍa—ang panginoon ng mga Dānava—ay nagalak. Wika ni Kuñjala: “Nang sumikat ang dalisay na umaga, dumating si Vasiṣṭha, ang pinakadakila sa mga muni…”
Verse 49
बहिर्गतो हि धर्मात्मा कुटीद्वारात्प्रपश्यति । संपूर्णं बालकं दृष्ट्वा दिव्यलक्षणसंयुतम्
Lumabas ang matuwid na lalaki at tumingin mula sa pintuan ng kubo. Nang makita niya ang ganap na sanggol na lalaki, na may mga banal na palatandaan, siya’y namangha.
Verse 50
संपूर्णेंदुप्रतीकाशं सुंदरं चारुलोचनम् । वशिष्ठ उवाच । पश्यंतु मुनयः सर्वे यूयमागत्य बालकम्
Kumikinang na tila kabilugan ng buwan, marikit at may kaaya-ayang mga mata—wika ni Vasiṣṭha: “Magsiparito kayong lahat na mga muni at pagmasdan ang batang ito.”
Verse 51
कस्य केन समानीतं रात्रौ द्वारांगणे मम । देवगंधर्वगर्भाभं राजलक्षणसंयुतम्
Kaninong anak ito, at sino ang nagdala—sa gabi—sa looban ng aking pintuan? Isang nagniningning na nilalang, wari’y diwa ng mga deva at gandharva, na may mga palatandaang pang-hari.
Verse 52
कंदर्पकोटिसंकाशं पश्यंतु मुनयोऽमलम् । महाकौतुकसंयुक्ता हृष्टा द्विजवरास्ततः
Pagmasdan nawa ng mga muni ang walang dungis na ito, na kumikislap na tila sampung milyong Kāma. Sa matinding pagtataka, nagalak ang pinakamahuhusay na dvija.
Verse 53
समपश्यन्सुतं ते तु आयोश्चैव महात्मनः । वशिष्ठः स तु धर्मात्मा ज्ञानेनालोक्य बालकम्
Nang magkagayo’y minasdan ni Vasiṣṭha—ang matuwid at puspos ng dharma—ang anak ng dakilang si Āyu; at sa pagtanaw niya sa bata sa liwanag ng kanyang kaalamang espirituwal, natanto niya ang tunay na kalagayan nito.
Verse 54
आयुपुत्रं समाज्ञातं चरित्रेण समन्वितम् । वृत्तांतं तस्य दुष्टस्य हुण्डस्यापि दुरात्मनः
Nang makilala nila ang anak ni Āyu, kalakip ang kanyang asal at pagkatao, nalaman din nila ang buong salaysay tungkol sa masama at hamak ang loob na si Huṇḍa.
Verse 55
कृपया ब्रह्मपुत्रस्तु समुत्थाय सुबालकम् । कराभ्यामथ गृह्णाति यावद्द्विजो वरोत्तमः
Pagkatapos, dahil sa habag, tumindig ang anak ni Brahmā at hinawakan ng dalawang kamay ang mabuting bata—samantalang naroon pa ang dakilang brāhmaṇa.
Verse 56
तावत्पुष्पसुवृष्टिं च चक्रुर्देवाः सुतोपरि । ललितं सुस्वरं गीतं जगुर्गंधर्वकिन्नराः
Noon ay nagpaulan ang mga deva ng marikit na pagbuhos ng mga bulaklak sa ibabaw ng anak; at ang mga Gandharva at Kinnara ay umawit ng banayad na awit sa matatamis na tinig.
Verse 57
ऋषयो वेदमंत्रैस्तु स्तुवंति नृपनंदनम् । वशिष्ठस्तं समालोक्य वरं वै दत्तवांस्तदा
Pinuri ng mga ṛṣi ang prinsipe sa pamamagitan ng mga mantrang Veda. Pagkaraan, minasdan siya ni Vasiṣṭha at noon din ay pinagkalooban siya ng isang biyaya.
Verse 58
नहुषेत्येव ते नाम ख्यातं लोके भविष्यति । हुषितो नैव तेनापि बालभावैर्नराधिप
“Nahuṣa”—ganyan nga ang iyong pangalan ay sasikat sa daigdig. Ngunit, O hari ng mga tao, kahit doon ay hindi ka tunay na masisiyahan, sapagkat mananatili pa rin ang ugaling-bata.
Verse 59
तस्मान्नहुष ते नाम देवपूज्यो भविष्यसि । जातकर्मादिकं कर्म तस्य चक्रे द्विजोत्तमः
Kaya nga, Nahuṣa ang iyong pangalan, at magiging karapat-dapat kang sambahin maging ng mga diyos. Pagkaraan, isinagawa ng pinakadakilang brāhmaṇa ang mga ritwal mula sa jātakarma at iba pa.
Verse 60
व्रतदानं विसर्गं च गुरुशिष्यादिलक्षणम् । वेदं चाधीत्य संपूर्णं षडंगं सपदक्रमम्
Natutuhan niya ang mga panata at mga handog-kawanggawa, gayundin ang mga tuntunin ng pagwawakas at ang mga katangian ng guro at alagad; at lubos niyang pinag-aralan ang Veda kasama ang anim na sangay nito at ang padapāṭha, ang salitang-salitang pagbigkas.
Verse 61
सर्वाण्येव च शास्त्राणि अधीत्य द्विजसत्तमात् । वशिष्ठाच्च धनुर्वेदं सरहस्यं महामतिः
Matapos pag-aralan ang lahat ng mga śāstra mula sa pinakadakilang sa mga dvija, ang dakilang-isip ay natuto rin kay Vasiṣṭha ng Dhanurveda, ang agham ng pana—kasama ang mga lihim na turo nito.
Verse 62
शस्त्राण्यस्त्राणि दिव्यानि ग्राहमोक्षयुतानि च । ज्ञानशास्त्रादिकं न्याय राजनीतिगुणादिकान्
Mga banal na sandata at mga astra, pati ang mga ritwal ng pagpapalaya mula sa pagkakasakmal; at mga kasulatang ukol sa kaalaman, sa batas at katarungan, at sa mga birtud at simulain ng rajadharma—ang sining ng pamamahala ng hari.
Verse 63
वशिष्ठादायुपुत्रश्च शिष्यरूपेण भक्तिमान् । एवं स सर्वनिष्पन्नो नाहुषश्चातिसुंदरः
At ang anak ni Vasiṣṭha na si Āyu, puspos ng debosyon at nag-anyong alagad—sa gayon si Nāhuṣa ay ganap sa lahat ng paraan at lubhang kagandahan.
Verse 64
वशिष्ठस्य प्रसादाच्च चापबाणधरोभवत्
At sa mapagpalang biyaya ni Vasiṣṭha, siya’y naging tagapagdala ng busog at mga palaso.
Verse 105
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे पंचोत्तरशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagwakas ang ika-isangdaan at ikalimang kabanata ng Śrī Padma Purāṇa sa Bhūmi-khaṇḍa—sa salaysay ni Vena—na naglalarawan ng kadakilaan ng Guru-tīrtha, sa kasaysayan ni Cyavana.