Yama-vilāpana
The Lamentation Concerning Yama
यो न तापयते शत्रून् ज्येष्ठे मासि यथा रविः । वृथाशूला हि जननी जाता देव कुपुत्रिणी ॥ ११ ॥
yo na tāpayate śatrūn jyeṣṭhe māsi yathā raviḥ | vṛthāśūlā hi jananī jātā deva kuputriṇī || 11 ||
O Deva, ang hindi nagpapaliyab sa kanyang mga kaaway na gaya ng araw sa buwan ng Jyeṣṭha—walang saysay ang paghihirap ng kanyang ina sa panganganak, sapagkat siya’y nagsilang ng anak na walang kabuluhan.
Narada (in instruction/admonition style within Uttara-Bhaga discourse)
Vrata: none
Primary Rasa: vira
Secondary Rasa: raudra
It praises uncompromising strength in dharma: one should burn away opposition—outer injustice and inner vices—with the intensity symbolized by the Jyeṣṭha sun.
Bhakti is protected by firmness; the ‘enemies’ can be read as kāma, krodha, lobha, and other obstacles that must be decisively subdued so devotion remains steady.
It uses calendrical knowledge (māsa—Jyeṣṭha) as a teaching device, reflecting Jyotiṣa-style month symbolism to convey intensity and discipline in conduct.