Shloka 57

Kārtika-Māhātmya

The Greatness of Kārtika

Devanagari script

तन्मुक्तो जायते पापी विष्ठाशी ग्राम्यसूकरः । मात्स्यं मांसं न भुञ्जीत न कौर्मं नापि हारिणम् ॥ ५७ ॥

Transliteration

tanmukto jāyate pāpī viṣṭhāśī grāmyasūkaraḥ | mātsyaṃ māṃsaṃ na bhuñjīta na kaurmaṃ nāpi hāriṇam || 57 ||

Translation

Ang makasalanang nahulog mula sa panatang iyon ay isisilang na baboy sa nayon na kumakain ng dumi. Kaya huwag kumain ng laman ng isda, ni laman ng pagong, ni laman ng usa.

Word by Word

• तत्-मुक्तः: freed from that (hell)
• तत्-मुक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + मुक्त (मुच् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/कर्ता), एकवचन; ‘तस्मात् (नरकात्) मुक्तः’ इति तत्पुरुष-समास; मुक्त = क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त

• जायते: is born
• जायते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• पापी: a sinner
• पापी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पापिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/कर्ता), एकवचन

• विष्ठा-आशी: one who eats excrement
• विष्ठा-आशी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विष्ठा (प्रातिपदिक) + आशिन् (अश् धातु, णिनि/इन्-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘विष्ठां अश्नाति’ इति उपपद-तत्पुरुष; आशी = ‘आशिन्’ (eater)

• ग्राम्य-सूकरः: a domestic pig
• ग्राम्य-सूकरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ग्राम्य (प्रातिपदिक) + सूकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः—‘ग्राम्यः सूकरः’

• मात्स्यम्: fish (flesh)
• मात्स्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मात्स्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन; ‘मांस’ इत्यर्थे (fish-flesh)

• मांसम्: meat
• मांसम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मांस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation particle)

• भुञ्जीत: should eat
• भुञ्जीत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• कौर्मम्: turtle (flesh)
• कौर्मम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कौर्म (कूर्म-सम्बन्धी; प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन; ‘कूर्ममांस’ इत्यर्थे

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• अपि: even; also
• अपि: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle) ‘even/also’

• हारिणम्: deer (flesh)
• हारिणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हारिण (हरिण-सम्बन्धी; प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन; ‘हरिणमांस’ इत्यर्थे

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: Kartika-vrata (implied discipline)

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: bibhatsa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It links purity of conduct—especially keeping one’s vow and food-discipline—to karmic outcomes, warning that violation leads to degrading rebirth and loss of spiritual merit.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is supported by sāttvika living; restraint in diet and fidelity to vows protect the devotee’s inner purity, which sustains steady remembrance and worship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual discipline (kalpa-style vrata observance) is implied: specific food prohibitions function as niyamas that preserve the efficacy of religious observances.