Shloka 6

Samayakaraṇa

Determination of Proper Times / Formalizing the Condition

Devanagari script

इमां धरां भूधरभूषितांगीं समुद्रवस्त्रां शशिसूर्यनेत्राम् । घनस्तनीं व्योमसुबद्धदेहां निष्काननां सुंदरि वामशीलाम् ॥ ६ ॥

Transliteration

imāṃ dharāṃ bhūdharabhūṣitāṃgīṃ samudravastrāṃ śaśisūryanetrām | ghanastanīṃ vyomasubaddhadehāṃ niṣkānanāṃ suṃdari vāmaśīlām || 6 ||

Translation

O marikit, masdan mo ang Daigdig na ito—ang mga sangkap niya’y pinalamutian ng mga bundok, ang karagatan ang kanyang kasuotan, at ang Buwan at Araw ang kanyang mga mata; hitik ang dibdib sa maiitim na ulap-ulan, at ang langit ang nagbibigkis sa kanyang katawan; sagana sa mga gubat, maganda at may mahinahong likas.

Word by Word

• इमाम्: this
• इमाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन (singular); विशेषण of धराम्

• धराम्: earth
• धराम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन (singular)

• भूधर-भूषित-अङ्गीम्: whose body is adorned with mountains
• भूधर-भूषित-अङ्गीम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भूधर (प्रातिपदिक) + भूषित (कृदन्त; √भूष्) + अङ्गिन्/अङ्गी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन (singular); बहुव्रीहिः—‘whose limbs are adorned with mountains’ (earth)

• समुद्र-वस्त्राम्: ocean-clad
• समुद्र-वस्त्राम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक) + वस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘having the ocean as garment’

• शशि-सूर्य-नेत्राम्: moon-and-sun-eyed
• शशि-सूर्य-नेत्राम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शशि (प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘having moon and sun as eyes’

• घन-स्तनीम्: having dense/full breasts
• घन-स्तनीम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घन (प्रातिपदिक) + स्तनिन्/स्तनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• व्योम-सुबद्ध-देहाम्: whose body is well-bound by the sky
• व्योम-सुबद्ध-देहाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्योम (प्रातिपदिक) + सुबद्ध (कृदन्त; √बन्ध्) + देह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘whose body is well-bound/held by the sky (as covering)’

• निष्-काननाम्: rich in forests
• निष्-काननाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निष् (उपसर्ग/अव्यय) + कानन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘having forests as ornaments/abundance’ (lit. ‘with forests’)

• सुन्दरी: O beautiful one
• सुन्दरी: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• वाम-शीलाम्: of lovely nature
• वाम-शीलाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाम (प्रातिपदिक) + शील (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

Speaker

Narada (contextual attribution within Book 2 Uttara-Bhaga narrative style)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shringara

Characters & Entities

• Dharā (Earth)
• Sūrya
• Śaśin (Moon)
• Samudra (Ocean)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse sacralizes the world itself by depicting Earth as a divine, living presence—worthy of reverence—supporting the Uttara-Bhaga theme of sacred geography (tīrthas) and the merit (puṇya) gained through honoring holy land.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By training the mind to see cosmic features (Sun, Moon, oceans, mountains, clouds) as sacred ornaments of Earth, the verse cultivates reverential vision (bhāva) that supports bhakti—devotion expressed as gratitude, worship, and pilgrimage to Viṣṇu-associated tīrthas.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Indirectly, it echoes Jyotiṣa (Vedāṅga astrology/astronomy) through the Moon and Sun as cosmic markers, and it uses Alaṅkāra-style poetic description that aids memorization and recitation—useful for traditional pāṭha (oral transmission).