Manvantaras and Indras; Sudharmā’s Liberation through Viṣṇu-Pradakṣiṇā; Supremacy of Hari-Bhakti

Verse 1

सनक उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि विभूतिं वैष्णवीं मुने । यां श्रृण्वतां कीर्तयतां सद्यः पापक्षयो भवेत् ॥ १ ॥

Sinabi ni Sanaka: “Mula ngayon, O muni, ipaliliwanag ko ang Vaiṣṇava vibhūti—ang banal na kaluwalhatian ng mga pagpapakita ni Viṣṇu; ang sinumang makinig at umawit ng papuri ay agad na napapawi ang mga kasalanan.”

Verse 2

वैवस्वतेंऽतरे पूर्वं शक्रस्य च बृहस्पतेः । संवादः सुमहानासीत्तं वक्ष्यामि निशामय ॥ २ ॥

Bago ang Vaivasvata Manvantara, naganap noon ang isang napakadakilang pag-uusap nina Śakra (Indra) at Bṛhaspati. Makinig nang taimtim; isasalaysay ko ngayon.

Verse 3

एकदा सर्वभोगाढ्यो विबुधैः परिवारितः । अप्सरोगणसंकीर्णो बृहस्पतिमभाषत ॥ ३ ॥

Minsan, sagana sa lahat ng kaluguran at napalilibutan ng mga deva—sa gitna ng pulutong ng mga apsarā—siya ay nagsalita kay Bṛhaspati.

Verse 4

इन्द्र उवाच । बृहस्पते महाभाग सर्वतत्त्वार्थकोविद । अतीतब्रह्मणः कल्पे सृष्टिः कीदृग्विधा प्रभो ॥ ४ ॥

Sinabi ni Indra: “O Bṛhaspati, dakilang pinagpala, nakaaalam sa kahulugan ng lahat ng tattva—O Panginoon! Sa nagdaang kalpa ni Brahmā, ano ang anyo ng paglikha?”

Verse 5

इन्द्रस्तु कीदृशः प्रोक्तो विवुधाः कीदृशाः स्मृताः । तेषां च कीदृशं कर्म यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ ५ ॥

Ipaliwanag mo nang wasto at ayon sa pagkakasunod: anong uri ng nilalang ang sinasabing si Indra, ano ang pagkaunawa sa mga diyos (vivudha), at anong mga tungkulin at gawaing (karma) itinakda para sa kanila.

Verse 6

बृहस्पतिरुवाच । न ज्ञायते मया शक्र पूर्वेद्युश्चरितं विधेः । वर्तमानदिनस्यापि दुर्ज्ञेयं प्रतिभाति मे ॥ ६ ॥

Wika ni Bṛhaspati: O Śakra, hindi ko nalalaman kahit ang ginawa kahapon ng Tagapag-ayos (Brahmā); maging ang mga pangyayari sa araw na ito ay wari’y mahirap ding maunawaan ko.

Verse 7

मनवः समतीताश्च तान्वक्तुमपि न क्षमः । यो विजानाति तं तेऽद्य कथयामि निशामय ॥ ७ ॥

Ang mga Manu ay lumipas na, at hindi ko man lamang kayang isa-isahin sila. Ngunit ang tunay na nakakabatid sa kanila—siya ang sasabihin ko sa iyo ngayon; makinig kang mabuti.

Verse 8

सुधर्म इति विख्यातः कश्चिदास्ते पुरे तव । भुञ्जानो दिव्यभोगांश्च ब्रह्मलोकादिहागतः ॥ ८ ॥

Sa iyong lungsod ay may isang taong tanyag sa pangalang Sudharma; tinatamasa niya ang makalangit na ligaya, sapagkat siya’y dumating dito mula sa Brahmaloka.

Verse 9

स वा एत द्विजानाति कथयामि निशामय । एवमुक्तस्तु गुरुणा शक्रस्तेन समन्वितः ॥ ९ ॥

Ang aral na iyon ay tunay na nalalaman ng dvija, ang ‘dalawang ulit na isinilang’; ipaliliwanag ko—makinig kang taimtim. Nang masabihan nang gayon ng kanyang guro, si Śakra ay nagpatuloy, kasama niya ang guro.

Verse 10

देवतागणसंकीर्णः सुधर्मनिलयं ययौ ॥ १० ॥

Napapaligiran ng mga pangkat ng mga deva, siya’y nagtungo sa Sudharmā—ang banal na bulwagan ng kapulungan.

Verse 11

समागतं देवपतिं बृहस्पतिसमन्वितम् । दृष्ट्वा यथार्हं देवर्षे पूजयामास सादरम् ॥ ११ ॥

Nang makita ang panginoon ng mga deva na dumarating na kasama si Bṛhaspati, tinanggap siya ng banal na rishi ayon sa nararapat at sinamba nang may paggalang.

Verse 12

सुधर्मेणार्चितः शंक्रो दृष्ट्वा तच्छ्रियमुत्तमाम् । मनसा विस्मयाविष्टः प्रोवाच विनयान्वितः ॥ १२ ॥

Pinarangalan sa Sudharmā, si Śaṅkara, nang makita ang sukdulang karilagan, ay napuno ng pagkamangha sa puso at nagsalita nang may kababaang-loob.

Verse 13

इंद्र उवाच । अतीतब्रह्मकल्पस्य वृत्तांतं वेत्सि चेद्बुध । तदाख्याहि समायात एतत्प्रष्टुं सयाजकः ॥ १३ ॥

Wika ni Indra: “O marunong, kung nalalaman mo ang salaysay ng nagdaang Brahmā-kalpa, ipahayag mo. Ako’y dumating na kasama ang aking mga pari upang magtanong tungkol dito.”

Verse 14

गतनिद्रांश्च देवांश्च येन जानासि सुव्रत । तद्वदस्वाधिकः कस्मादस्मद्भ्योऽपि दिवि स्थितः ॥ १४ ॥

O may dakilang panata, sabihin mo sa amin ang katotohanang sa pamamagitan nito’y nalalaman mo ang mga deva na nagising mula sa pagkakatulog. At ipaliwanag: sino ang nakahihigit, nananahan sa langit, na higit pa kahit sa amin?

Verse 15

तेजसायशसा कीर्त्या ज्ञानेन च परंतप । दानेन वा तपोभिर्वा कथमेतादृशः प्रभो ॥ १५ ॥

O Tagasunog ng mga kaaway! Sa anong paraan—sa banal na ningning, sa karangalan, sa katanyagan, sa kaalaman, sa pagkakawanggawa, o sa mga pag-aayuno at pagninilay (tapas)—nagiging tulad Mo ang isang tao, O Panginoon?

Verse 16

इत्युक्तो देवराजेन सुधर्मा प्रहसंस्तदा । प्रोवाच विनयाविष्टः पूर्ववृत्तं यथाविधि ॥ १६ ॥

Nang siya’y masambitán ng hari ng mga diyos, si Sudharmā ay ngumiti noon; at, puspos ng kababaang-loob, isinalaysay niya ang mga nagdaang pangyayari ayon sa wastong kaayusan.

Verse 17

सुधर्म उवाच । चतुर्युगसहस्त्राणि ब्रह्मणो दिनमुच्यते । एकस्मिन् दिवसे शक्र मनवश्च चतुर्दश ॥ १७ ॥

Wika ni Sudharmā: Isang libong pag-ikot ng apat na yuga ang itinuturing na isang araw ni Brahmā. O Śakra (Indra), sa isang araw na iyon ay may labing-apat na Manu.

Verse 18

इंद्राश्चतुर्दश प्रोक्ता देवाश्च विविधाः पृथक् । इंद्राणां चैव सर्वेषां मन्वादीनां च वासव ॥ १८ ॥

May labing-apat na Indra na ipinahayag, at ang mga diyos ay sari-saring uri, bawat isa’y hiwalay. At para sa lahat ng Indra, gayundin sa mga Manu at iba pa—(ang pinuno) ay si Vāsava.

Verse 19

तुल्यता तेजसा लक्ष्म्या प्रभावेण बलेन च । तेषां नामानि वक्ष्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ १९ ॥

Sila’y magkakapantay sa ningning, sa biyaya ni Lakṣmī (kapalaran), sa kapangyarihan ng impluwensiya, at sa lakas. Ngayon ay ipahahayag ko ang kanilang mga pangalan; makinig nang may lubos na pagtitipon ng isip.

Verse 20

स्वायंभुवो मनुः पूर्वं ततः स्वारोचिषस्तथा । उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा ॥ २० ॥

Una ay dumating si Manu Svāyambhuva; kasunod niya, gayundin, si Svārociṣa. Pagkaraan ay sumunod sina Uttama at Tāmasa, at gayon din sina Raivata at Cākṣuṣa.

Verse 21

वैवस्वतो मनुश्चैव सूर्यसावर्णिरष्टमः । नवमो दक्षसावर्णिः सर्वदेवहिते रतः ॥ २१ ॥

Si Vaivasvata ang tunay na Manu (ng kasalukuyang panahon); ang ikawalo ay si Sūryasāvarṇi; at ang ikasiyam ay si Dakṣasāvarṇi, na nakatuon sa kapakanan ng lahat ng mga deva.

Verse 22

दशमो ब्रह्मसावर्णिर्द्धर्मसावर्णिकस्ततः । ततस्तु रुद्रसावर्णी रोचमानस्ततः स्मृतः ॥ २२ ॥

Ang ikasampung Manu ay si Brahma-sāvarṇi; kasunod niya si Dharma-sāvarṇika. Pagkatapos ay si Rudra-sāvarṇi, at kasunod pa ay inaalala bilang (Manu) si Rocamāna.

Verse 23

भौत्यश्चतुर्दशः प्रोक्त एते हि मनवः स्मृताः । देवानिंद्रांश्च वक्ष्यामि श्रृणुष्व विबुधर्षभ ॥ २३ ॥

Kaya nga, si Bhautya ang ipinahayag na ika-labing-apat; sila nga ang mga Manu na inaalala. Ngayon ay ilalarawan ko rin ang mga deva at ang mga Indra—makinig ka, O pinakamainam sa mga pantas.

Verse 24

यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवेंऽतरे । शचीपतिः समाख्यातस्तेषामिंद्रो महापतिः ॥ २४ ॥

Sa Manvantara ni Svāyambhuva, ang mga deva ay tinawag na Yāmas; at si Śacīpati, ang panginoon ni Śacī, ay kinilalang Indra nila, ang dakilang pinuno.

Verse 25

पारावताश्च तुषिता देवाः स्वारोचिषेंऽतरे । विपश्चिन्नाम देवेन्द्रं सर्वसंपत्समन्वितः ॥ २५ ॥

Sa Svārociṣa Manvantara, ang mga deva ay ang Pārāvata at ang Tuṣita; at ang panginoon ng mga deva (Indra) ay tinawag na Vipaścit, puspos ng lahat ng kasaganaan.

Verse 26

सुधामानस्तथा सत्याः शिवाश्चाय प्रर्तदनाः । तेषामिंद्रः सुशांतिश्च तृतीये परिकीर्तितः ॥ २६ ॥

Gayundin, may mga pangkat na tinatawag na Sudhāmāna, Satya, Śiva, at Prartadana. Sa kanila, ang Indra ay si Suśānti, na ipinahayag para sa ikatlong pangkat.

Verse 27

सुताः पाराहराश्चैव सुत्याश्चासुधियस्तथा । तेषामिंद्रः शिवः प्रोक्तः शक्रस्तामसकेंऽतरे । विभानामा देवपतिः पञ्चमः परिकीर्तितः ॥ २७ ॥

Ang mga Sutā, Pārāhara, Sutya, at Asudhiya—sa kanila, si Śiva ang ipinahayag na Indra; at sa pagitan ng Tāmasa Manvantara, siya’y tinatawag na Śakra. Ang panginoon ng mga deva na nagngangalang Vibhā ay ipinahayag bilang ikalima.

Verse 28

अमिताभादयो देवाः षष्ठेऽपि च तथा श्रृणु । आर्याद्या विबुधाः प्रोक्तास्तेषामिंद्रो मनोजवः ॥ २८ ॥

Pakinggan din ang tungkol sa ikaanim: ang mga deva na nagsisimula kay Amitābha. Ang mga pantas na nagsisimula kay Ārya ay ipinahayag; sa kanila, ang Indra ay si Manojava.

Verse 29

आदित्यवसुरुद्राद्या देवा वैवस्वतंऽतरे । इन्द्रः पुरंदरः प्रोक्तः सर्वकामसमन्वितः ॥ २९ ॥

Sa Vaivasvata Manvantara, ang mga deva ay sinasabing ang mga Āditya, Vasu, Rudra, at iba pa; at ang Indra ay ipinahayag na si Purandara, na taglay ang katuparan ng lahat ng ninanais.

Verse 30

अप्रमेयाश्च विबुधाः सुतपाद्याः प्रकीर्तिताः । विष्णुपूजाप्रभावेण तेषामिंद्रो बलिः स्मृतः ॥ ३० ॥

Ang mga diyos na di-masusukat, na ipinahayag mula kay Sutapā, sa bisa ng pagsamba kay Viṣṇu, ay sinasabing si Bali ang kanilang Indra (panginoon).

Verse 31

पाराद्या नवमे देवा इन्द्रश्चाद्भुत उच्यते । सुवासनाद्या विबुधा दशमे परिकीर्तिताः ॥ ३१ ॥

Sa ikasiyam na pangkat ay ang mga diyos na nagsisimula kay Pāra, at ang Indra ay tinatawag na ‘Adbhuta’ (Kamangha-mangha). Sa ikasampu, ipinahahayag ang mga nilalang-langit na nagsisimula kay Suvāsana.

Verse 32

शांतिर्नाम च तत्रेंद्रः सर्वभोगसमन्वितः । विहंगॄमाद्या देवाश्च तेषामिंद्रो वृषः स्मृतः ॥ ३२ ॥

Doon, ang panginoon (Indra) ay nagngangalang Śānti at taglay ang lahat ng kaluguran. Ang mga diyos na nagsisimula sa Vihaṅga (mga ibong makalangit) ay nasa ilalim niya; at ang Indra nila ay inaalala bilang Vṛṣa.

Verse 33

एकादशे द्वादशे तु निबोधकथायामि ते । ऋभुनामा च देवेंद्रो हरिनाभास्तथा सुराः ॥ ३३ ॥

Ngayon, tungkol sa ikalabing-isa at ikalabing-dalawang pangkat, makinig habang ipinaliliwanag ko sa iyo: may Devendra na nagngangalang Ṛbhu, at gayundin ang mga diyos na tinatawag na Harinābha.

Verse 34

सुत्रामाद्यास्तथा देवास्त्रयोदशतमेऽन्तरे । दिवस्पतिर्महावीर्यस्तेषामिंद्रः प्रकीर्तितः ॥ ३४ ॥

Gayundin, sa ikalabintatlong Manvantara, binabanggit ang mga diyos na nagsisimula kay Sutrāman; at ang makapangyarihang Divaspati ay ipinupuri bilang kanilang Indra.

Verse 35

चतुर्दशे चाक्षुपाद्या देवा इन्द्रः शुचिः स्मृतः । एवं ते मनवः प्रोक्ता इंद्रा देवाश्च तत्त्वतः ॥ ३५ ॥

Sa ika-labing-apat na Manvantara, ang mga diyos ay tinatawag na Cākṣupa, at si Śuci ang inaalala bilang Indra. Kaya, sa katotohanan, naipahayag ko sa iyo ang mga Manu, ang mga Indra, at ang mga pangkat ng mga diyos.

Verse 36

एकस्मिन्ब्रह्यदिवसे स्वाधिकारं प्रभुंजते ॥ ३६ ॥

Sa loob ng iisang araw ni Brahmā, tinatamasa at isinasakatuparan nila ang sariling itinakdang kapangyarihan at saklaw ng tungkulin.

Verse 37

लेकेषु सर्वसर्गेषु सृष्टिरेकविधा स्मृता । कर्त्तारो बहवः संति तत्संख्यां वेत्ति कोविदः ॥ ३७ ॥

Sa lahat ng mga daigdig at sa bawat siklo ng paglikha, ang paglikha ay inaalala na iisa ang likas na uri. Ngunit marami ang mga tagapaglikha—sino nga ba ang nakaaalam ng ganap na bilang nila?

Verse 38

मयि स्थिते ब्रह्मलोके ब्रह्माणां बहवो गताः । तेषां संख्या न संख्यातु शक्तोऽस्म्यद्य द्विजोत्तम ॥ ३८ ॥

Habang ako’y nananatili sa Brahmaloka, maraming Brahmā na ang lumipas. Maging ngayon, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, hindi ko kayang bilangin ang kanilang bilang.

Verse 39

स्वर्गलोकमपि प्राप्य यावत्कालं श्रृणुष्व मे । चत्वारो मनवोऽतीता मम श्रीश्चातिविस्तरा ॥ ३९ ॥

Kahit makamtan pa ang Svargaloka, makinig ka sa akin hangga’t pinahihintulutan ng panahon. Apat na Manu na ang lumipas, at ang aking Śrī—ang kasaganaan at biyaya—ay lubhang malawak.

Verse 40

स्थातव्यं च मयात्रैव युगकोटिशतं प्रभो । ततः परं गमिष्यामि कर्मभूमिं श्रृणुष्व मे ॥ ४० ॥

O Panginoon, kailangan kong manatili rito nang isandaang kror na yuga. Pagkatapos niyon, ako ay tutungo sa daigdig ng mga gawa. Pakinggan mo ako.

Verse 41

मया कृतं पुरा कर्म वक्ष्यामि तव सुव्रत । वदतां श्रृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ४१ ॥

O ikaw na may dakilang panata, sasabihin ko sa iyo ang isang gawaing ginawa ko noong unang panahon—na pumapawi sa lahat ng kasalanan ng mga nagsasalaysay at nakikinig nito.

Verse 42

अहमांस पुरा शक्र गृध्रः पापो विशेषतः । स्थितश्च भूमिभागे वै अमेध्यामिषभोजनः ॥ ४२ ॥

Noong una, O Shakra, ako ay isang buwitre—lalo na't makasalanan—na naninirahan sa lupa at nabubuhay sa maruming laman.

Verse 43

एकदाहं विष्णुगृहे प्राकारे संस्थितः प्रभो । पतितो व्याधशस्त्रेण सायं विष्णोर्गृहांगणे ॥ ४३ ॥

O Panginoon, minsan, habang ako ay nakatayo sa pader ng templo ni Vishnu, noong gabi ay tinamaan ako ng sandata ng mangangaso at nahulog sa looban ng dambana ni Vishnu.

Verse 44

मयि कंठगतप्राणे भषणो मांसलोलुपः । जग्राह मां स्ववक्रेण श्वभिरन्यैश्चरन्द्रुतः ॥ ४४ ॥

Nang ang aking hininga ng buhay ay umakyat na sa aking lalamunan, si Bhashana—na sakim sa laman—ay sinunggaban ako sa kanyang mga panga, habang ang ibang mga aso ay nilalapa rin ako.

Verse 45

वहन्मां स्वमुखेनैव भीतोऽन्यैर्भषणैस्तथा । गतः प्रदक्षिणा कारं विष्णोस्तन्मंदिरं प्रभो ॥ ४५ ॥

Bitbit ako sa sarili niyang bibig, at sa takot—dahil din sa mga banta at panunukso ng iba—siya’y umikot sa templo ni Panginoong Viṣṇu bilang pradakṣiṇā, O Panginoon.

Verse 46

तेनैव तुष्टिमापन्नो ह्यंतरात्मा जगन्मयः । मम चापि शुनश्चापि दत्तावन्परमं पदम् ॥ ४६ ॥

Dahil sa mismong gawaing iyon, ang Panloob na Sarili—na lumalaganap sa buong sansinukob—ay nalugod at ipinagkaloob ang kataas-taasang kalagayan sa akin, at maging sa aso.

Verse 47

प्रदक्षिणा कारतया गतस्यापीदृशं फलम् । संप्राप्तं विबुधश्रेष्ट किं पुनः सम्यगर्चनात् ॥ ४७ ॥

Kahit ang gumagawa ng pradakṣiṇā nang tila mekanikal ay nakakamit ang gayong bunga, O pinakadakila sa mga diyos; gaano pa kaya ang bunga ng wastong pagsamba ayon sa tamang paraan?

Verse 48

इत्युक्तो देवराजस्तु सुधर्मेण महात्मना । मनसा प्रीतिमापन्नो हरिपूजा रतोऽभवत् ॥ ४८ ॥

Nang masabihan nang gayon ng dakilang si Sudharma, ang hari ng mga diyos ay nagalak sa kalooban at naging masugid sa pagsamba kay Hari (Viṣṇu).

Verse 49

तथापि निर्जराः सर्वे भारते जन्मलिप्सवः । समर्चयंति देवेशं नारायणमनामयम् । तानर्चयन्ति सततं ब्रह्माद्या देवतागणाः ॥ ४९ ॥

Gayunman, ang lahat ng walang-kamatayang mga diyos, na nananabik na ipanganak sa Bhārata, ay sumasamba sa Panginoon ng mga diyos—si Nārāyaṇa, ang walang dungis at walang karamdaman. At ang mga diyos na iyon ay patuloy namang pinararangalan ng mga pangkat ng mga diyos, mula kay Brahmā pataas.

Verse 50

नारायणानुस्मरणोद्यतानां महात्मनां त्यक्तपरिग्रहणाम् । कथं भवत्युग्रभवस्य बंधस्तत्सङ्गलुब्धा यदि मुक्तिभाजः ॥ ५० ॥

Para sa mga dakilang kaluluwang laging masikap sa pag-alaala kay Nārāyaṇa at tumalikod na sa pag-aangkin, paano pa magkakaroon ng gapos na isinilang mula sa mabagsik na pag-iral sa sanlibutan? Kahit mahila sila sa pakikisama roon, sila’y nananatiling kabahagi ng kalayaan (moksha).

Verse 51

ये मानवाः प्रतिदिनं परिमुक्तसङ्गा नारायणं गरुडवाहनमर्चयंति । ते सर्वपापनिकरैः परितो विमुक्ता विष्णोः पदं शुभतरं प्रतियांति हृष्टाः ॥ ५१ ॥

Yaong mga tao na araw-araw, malaya sa pagkakapit sa sanlibutan, ay sumasamba kay Nārāyaṇa—ang Panginoong nakasakay kay Garuḍa—sila’y ganap na napapalaya mula sa napakaraming kasalanan, at sa galak ay nakakamtan ang lubhang mapalad na tahanan ni Viṣṇu.

Verse 52

ये मानवा विगतरागपरावरज्ञा नारायणं सुरगुरुं सततं स्मरंति । ध्यानेन तेन हतकिल्बिषचेतनास्ते मातुः पयोधररसं न पुनः पिबंति ॥ ५२ ॥

Yaong mga taong walang pagkapit at nakaaalam ng mataas at mababa, ay palaging nag-aalaala kay Nārāyaṇa, ang guro ng mga deva. Sa pagninilay na iyon, nalilinis ang kanilang kamalayan sa kasalanan, at hindi na sila muling iinom ng gatas sa dibdib ng ina (hindi na muling isisilang).

Verse 53

ये मानवा हरिकथाश्रवणास्तदोषाः कृष्णांघ्रपद्मभजने रतचेतनास्च । ते वै पुंनति च जगंति शरीरसंगात् संभाषणादपि ततो हरिरेव पूज्यः ॥ ५३ ॥

Yaong mga taong nahuhugasan ang mga kapintasan sa pakikinig sa Hari-kathā, at ang isip ay nalulubog sa bhajana sa mga paang-lotus ni Kṛṣṇa—sila ang tunay na nagpapadalisay sa mga daigdig. Kahit pakikisama at pakikipag-usap lamang sa kanila ay nakapagpapabanal; kaya si Hari lamang ang karapat-dapat sambahin.

Verse 54

हरिपूजापरा यत्र महांतः शुद्धबुद्धयः । तत्रैव सकलं भद्रं यथा निम्ने जलं द्विज ॥ ५४ ॥

O ikaw na dalawang ulit na isinilang, saanman naroon ang mga dakilang kaluluwang may dalisay na pag-unawa na nakatuon sa pagsamba kay Hari, doon nagtitipon ang lahat ng pagpapala—gaya ng tubig na likás na naiipon sa mababang pook.

Verse 55

हरिरेव परो बन्धुर्हरिरेव परा गतिः । हरिरेव ततः पूज्यो यतश्चेतन्यकारणम् ॥ ५५ ॥

Si Hari lamang ang kataas-taasang kamag-anak; si Hari lamang ang pinakamataas na kanlungan at hantungan. Kaya si Hari lamang ang dapat sambahin, sapagkat Siya ang sanhi ng mismong kamalayan.

Verse 56

स्वर्गापवर्गफलदं सदानंदं निरामयम् । पृज्यस्य मुनिश्रेष्ठ परं श्रेयो भविष्यति ॥ ५६ ॥

O pinakadakila sa mga pantas, para sa karapat-dapat igalang, ang aral/pagsasanay na ito ay magiging pinakamataas na kabutihan—nagkakaloob ng bunga ng langit at paglaya, nananatili sa walang hanggang kaligayahan, at malaya sa lahat ng pighati.

Verse 57

पूजयंति हरिं ये तु निष्कामाः शुद्धमानसाः । तेषां विष्णुः प्रसन्नात्मा सर्वान्कामान् प्रयच्छति ॥ ५७ ॥

Yaong mga sumasamba kay Hari na walang pagnanasa at may dalisay na isip—sa kanila, si Vishnu na nalulugod sa puso ay nagkakaloob ng lahat ng karapat-dapat na katuparan.

Verse 58

यस्त्वेतच्छृणुयाद्वापि पठेद्वा सुसमाहितः । स प्राप्नोत्यश्वमेधस्य फलं मुनिवरोत्तम ॥ ५८ ॥

Sinumang may matatag na pagninilay na makinig dito o bigkasin ito—O pinakadakilang pantas—ay nagkakamit ng bunga ng sakripisyong Aśvamedha.

Verse 59

इत्येतत्ते समाख्यातं हरिपूजाफलं द्विज । संकोचविस्तराभ्यां तु किमन्यत्कथयामि ते ॥ ५९ ॥

Kaya nga, O dalawang-ulit na isinilang, naipaliwanag ko na sa iyo ang bunga ng pagsamba kay Hari. Maging sa maikli o sa malawak na paglalahad, ano pa ang maidaragdag ko sa iyo?