
Ipinahayag ni Brahmā ang balangkas (Anukramaṇī) ng dakilang Vaiṣṇava Purāṇa, ang Viṣṇu Purāṇa, at binanggit ang lawak nito at kapangyarihang pumuksa ng kasalanan. Pagkaraan ay inilista ang anim na aṁśa: (1) paglikha, pinagmulan ng mga diyos, pag-uga/paghalo sa karagatan, mga talaangkanan mula kay Dakṣa; kasama sina Dhruva, Pṛthu, Pracetas, Prahlāda, ang lahi ni Priyavrata, at kosmograpiya ng mga dvīpa/varṣa. (2) mga daigdig sa ilalim ng lupa at mga impiyerno, pitong langit, astronomiyang araw-buwan, at katangian ng mga araw ng linggo; dagdag ang aral ng paglaya ni Bharata at ang diyalogong Nidāgha–Ṛbhu. (3) mga manvantara, pagdating ni Vyāsa, mga ritwal na nagpapalaya sa impiyerno, pagpapaliwanag ng dharma nina Sagara–Aurva, pamamaraan ng śrāddha, at mga tungkulin ng varṇāśrama; kasunod ang sadācāra at pagkalitong bunga ng māyā. (4) mga dinastiyang Solar at Lunar na may mga salaysay ng mga hari. (5) pagtatanong tungkol sa Kṛṣṇa-avatāra at mga līlā mula Gokula hanggang Mathurā at Dvārakā, pagpatay sa mga daitya, mga kasal, at ang salaysay ni Aṣṭāvakra. (6) asal sa Kali-yuga, apat na uri ng pralaya, at brahma-jñāna ni Khāṇḍikya; kasama ang mga aral-dharma ng Viṣṇudharmottara (vrata, yama/niyama), Dharmaśāstra–Arthaśāstra, Vedānta, Jyotiṣa, mga stotra at mga Manu. Nagtatapos sa phalaśruti: mga gantimpala ng pagbasa, pakikinig, pagsulat, pag-aalay, at pagtuturo ng kahulugan ng Purāṇa, hanggang sa marating ang tahanan ni Viṣṇu.
Verse 1
श्रीब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं वैष्णवं महत् । त्रयोविंशतिसहस्रं सर्वपातकनाशनम् ॥ १ ॥
Sinabi ni Śrī Brahmā: “Makinig, mahal kong anak; ipahahayag ko ang dakilang Vaiṣṇava Purāṇa, na may dalawampu’t tatlong libong taludtod, tagapuksa ng lahat ng kasalanan.”
Verse 2
यत्रादिभागे निर्विष्टाः षडंशाः शक्तिजेन ह । मैत्रेयायादिमे तत्र पुराणस्यावतारिकाम् ॥ २ ॥
Sa naunang bahagi roon, tunay ngang itinakda ni Śaktija ang anim na bahagi; at doon din niya ibinigay kay Maitreya ang pambungad na panimula ng Purāṇa na ito.
Verse 3
आदिकारणसर्गश्च देवादीनां च संभवः । समुद्रमथनाख्यानं दक्षादीनां ततोऽन्वयः ॥ ३ ॥
Inilalarawan nito ang unang paglikha mula sa unang sanhi, ang paglitaw ng mga deva at iba pang nilalang, ang salaysay ng pag-ikot sa karagatan, at pagkaraan ay ang mga salinlahi at angkan na nagsisimula kay Dakṣa at iba pa.
Verse 4
ध्रुवस्य चरितं चैव पृथोश्चरितमेव च । प्रचेतसं तथाख्यानं प्रह्लादस्य कथानकम् ॥ ४ ॥
Isinasalaysay din ang mga banal na gawa ni Dhruva, ang mga gawa ng Haring Pṛthu, ang salaysay tungkol sa mga Pracetas, at ang kabanatang kuwento ni Prahlāda.
Verse 5
पृथग्राज्याधिकाराख्या प्रथमोंऽशइतीरितः । प्रियव्रताऽन्वयाख्याख्यानं द्वीपवर्षनिरूपणम् ॥ ५ ॥
Ang unang bahagi ay ipinahayag na tinatawag na “Magkakahiwalay na Kaharian at Kapangyarihan”; taglay din nito ang salaysay ng angkan ni Priyavrata at ang paglalarawan ng mga dvīpa (mga kontinente) at varṣa (mga rehiyon).
Verse 6
पातालनरकाख्यानं सप्तस्वर्गनिरूपणम् । सूर्यादिवारकथनं पृथग्लक्षणसंयुतम् ॥ ६ ॥
Taglay nito ang salaysay tungkol sa Pātāla (mga daigdig sa ilalim) at mga impiyerno, ang paglalarawan ng pitong langit, at ang pagbanggit sa Araw at iba pang katawang selestiyal, kasama ang paliwanag sa mga araw ng sanlinggo—bawat isa’y may sariling katangian.
Verse 7
चरितं भरतस्याथ मुक्तिमार्गनिदर्शनम् । निदाघऋभुसंवादो द्वितीयोंश उदाहृतः ॥ ७ ॥
Kasunod ay isinasalaysay ang buhay ni Bharata na nagpapakita ng landas tungo sa paglaya; at ang pag-uusap nina Nidāgha at Ṛbhu ay inihaharap bilang ikalawang bahagi.
Verse 8
मन्वन्तरसमाख्यानं वेदव्यासावतारकम् । नरकोद्धारकं कर्म गदितं च ततः परम् ॥ ८ ॥
Pagkaraan ay isinalaysay ang mga Manvantara, ang pagparito (avatāra) ni Vedavyāsa, at pagkatapos nito ang mga ritwal at gawang nagliligtas mula sa impiyerno.
Verse 9
सगरस्यौर्वसंवादे सर्वधर्मनिरूपणम् । श्राद्धकल्पं तथोद्दिष्टं वर्णाश्रमनिबन्धनम् ॥ ९ ॥
Sa pag-uusap nina Sagara at Aurva, ipinaliwanag ang lahat ng dharma; itinakda rin ang paraan ng mga ritong Śrāddha, kasama ang mga tungkulin ayon sa varṇa at āśrama.
Verse 10
सदाचारश्च कथितो मायामोहकथा ततः । तृतीयोंऽशोऽयमुदितः सर्वपापप्रणाशनः ॥ १० ॥
Inilarawan ang sadācāra, ang wastong asal at gawi; at pagkatapos ay ang salaysay ng pagkalito na isinilang ng Māyā. Kaya ang ikatlong bahaging ito ay ipinahayag—na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.
Verse 11
सूर्यवंशकथ पुण्या सोमवंशाऽनुकीर्तनम् । चतुर्थेंऽशेमुनिश्रेष्ठ नानाराजकथान्वितम् ॥ ११ ॥
Sa ikaapat na bahagi, O pinakamainam sa mga muni, naroon ang mapagpalang salaysay ng angkan ng Araw at ang pagbigkas ng angkan ng Buwan, na pinayaman ng mga kuwento ng maraming hari.
Verse 12
कृष्णावतारसंप्रश्नो गोकुलीया कथा ततः । पूतनादिवधो बाल्ये कौमारेऽघादिहिंसनम् ॥ १२ ॥
Kasunod ay ang pagtatanong tungkol sa paglusong (avatāra) ni Kṛṣṇa, at ang salaysay ng Kanyang buhay sa Gokula; pagkatapos, sa Kanyang sanggol na gulang, ang pagpatay kay Pūtanā at iba pa, at sa Kanyang kabataan, ang pagwasak kay Agha at mga kauri nitong kaaway.
Verse 13
कैशोरे कंसहननं माथुरं चरितं तथा । ततस्तु यौवने प्रोक्ता लीला द्वारवतीभवा ॥ १३ ॥
Sa Kanyang kabataan ay isinalaysay ang pagpatay kay Kaṃsa at ang mga gawang naganap sa Mathurā; at pagkaraan, sa Kanyang pagdadalaga/pagbibinata, ipinahayag ang mga banal na līlā na kaugnay ng Dvāravatī (Dvārakā).
Verse 14
सर्वदैत्यवधो यत्र विवाहाश्च पृथग्विधाः । यत्र स्थित्वाजगन्नाथः कृष्णो योगेश्वरेश्वरः ॥ १४ ॥
Doon isinasalaysay ang paglipol sa lahat ng mga Daitya at ang mga kasalang may sari-saring anyo. Doon din nananahan si Krishna—Panginoon ng sansinukob, Kataas-taasan sa mga panginoon ng Yoga—na hayag na nahahayag.
Verse 15
भूभारहरणं चक्रे परेषां हननादिभिः । अष्टावक्रीयमाख्यानं पंचमोंऽश इतीरितः ॥ १५ ॥
Inalis niya ang bigat ng daigdig sa pamamagitan ng pagpatay sa mga kaaway at iba pang tulad nito. Ang salaysay tungkol kay Aṣṭāvakra ay ipinahayag na siyang ikalimang bahagi.
Verse 16
कलिजं चरितं प्रोक्तं चातुर्विध्यं लयस्य च । ब्रह्मज्ञानसमुद्देशः खांडिक्यस्य निरूपितः ॥ १६ ॥
Naipahayag ang mga gawi sa Panahong Kali, gayundin ang apat na uri ng pagkalusaw (laya). At naitakda rin ang balangkas ng kaalamang Brahman (Brahma-jñāna) ayon sa turo ni Khāṇḍikya.
Verse 17
केशिध्वजेन चेत्येष षष्ठोंऽशः परिकीर्तितः । अतः परं तु सूतेन शौनकादिभिरादरात् ॥ १७ ॥
Kaya nga, ang ikaanim na bahaging ito ay ipinahayag na isinalaysay ni Keśidhvaja sa banal na dambana. Pagkaraan nito, si Sūta ay nagkukuwento nang may paggalang para kay Śaunaka at sa iba pang mga rishi.
Verse 18
पृष्टेन चोदिताः शश्वद्विष्णुधर्मोत्तराह्वयाः । नानाधर्मकथाः पुण्या व्रतानि नियमा यमाः ॥ १८ ॥
Nang tanungin at patuloy na udyukan, ang mga aral na tinatawag na Viṣṇudharmottara ay naglahad ng maraming banal na salaysay tungkol sa Dharma—mga mapagpalang panata (vrata), mga pagtalima (niyama), at mga pagpipigil (yama).
Verse 19
धर्मशास्त्रं चार्थशास्त्रं वेदांतं ज्योतिषं तथा । वंशाख्यानं प्रकरणात् स्तोत्राणि मनवस्तथा ॥ १९ ॥
Naririto rin ang Dharmaśāstra at Arthaśāstra, ang Vedānta at Jyotiṣa; ang mga salaysay ng lahi na inayos ayon sa mga bahagi, gayundin ang mga himno (stotra) at ang mga kasaysayan ng mga Manu.
Verse 20
नानाविद्यास्तथा प्रोक्ताः सर्वलोकोपकारिकाः । एतद्विष्णुपुराणं वै सर्वशास्त्रार्थसंग्रहम् ॥ २० ॥
Kaya nga, ang sari-saring sangay ng kaalaman ay itinuro bilang kapakinabangan sa lahat ng mga daigdig. Tunay, ang Viṣṇu Purāṇa na ito ay isang kalipunan na nagtitipon ng diwa ng lahat ng śāstra.
Verse 21
वाराहकल्पवृत्तांतं व्यासेन कथितं त्विह । यो नरः पठते भक्त्या यः श्रृणोति च सादरम् ॥ २१ ॥
Dito, isinalaysay ni Vyāsa ang kasaysayan ng Varāha Kalpa. Sinumang bumabasa nang may bhakti, o nakikinig nang may paggalang—(tatamo ang mapalad na bunga nito).
Verse 22
तावुभौ विष्णुलोकं हि व्रजेतां भुक्तभोगकौ । तल्लिखित्वा च यो दद्यादाषाढ्यां घृतधेनुना ॥ २२ ॥
Tunay, silang dalawa ay tutungo sa daigdig ni Viṣṇu matapos tamasahin ang gantimpala ng kanilang kabutihang gawa. At sinumang magsulat nito at maghandog bilang dāna sa buwan ng Āṣāḍha, kasama ang “ghṛta-dhenū” (bakang ghee), ay magkakamit ng gayong merit.
Verse 23
सहितं विणुभक्ताय पुराणार्थविदेद्विज । स याति वैष्णवं धाम विमानेनार्कवर्चसा ॥ २३ ॥
O brāhmaṇa, ang nakaaalam ng kahulugan ng mga Purāṇa at nagtuturo nito nang buo sa isang deboto ni Viṣṇu—siya’y makararating sa dhāma ng mga Vaiṣṇava, sakay ng isang vimāna na kislap ay tulad ng araw.
Verse 24
यश्च विष्णुपुराणस्य समनुक्रमणीं द्विज । कथयेच्छृणुयाद्वापि स पुराणफलं लभेत् ॥ २४ ॥
O dalawang-beses-na-ipinanganak (brāhmaṇa), sinumang bumibigkas o kahit nakikinig lamang sa maayos na buod (anukramaṇī) ng Viṣṇu Purāṇa ay magkakamit ng ganap na kabanalang-bunga na nagmumula sa Purāṇa.
Verse 25
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे विष्णुपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नाम चतुर्नवतितमोऽध्यायः ॥ ९४ ॥
Sa gayon nagtatapos ang ika-94 na kabanata, na pinamagatang “Ang Balangkas (Anukramaṇī) ng Viṣṇu Purāṇa,” sa Unang Bahagi ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, sa loob ng Dakilang Salaysay, sa Ikaapat na Pāda.
It functions as a canonical index: by listing divisions and topics (cosmology, dynasties, avatāra-kathā, ritual law, and mokṣa teachings), it validates the Viṣṇu Purāṇa’s scope and provides a study-map that mirrors the Purāṇic method of synthesizing many śāstric domains into a single devotional framework.
Devotional reading (pāṭha) and reverent listening (śravaṇa) to the Varāha-kalpa narration, reciting or hearing the anukramaṇī itself, and also writing and gifting the text—especially in Āṣāḍha with a ghṛta-dhenū (ghee-cow)—as well as teaching Purāṇic meaning to a Viṣṇu devotee.