
Itinuro ni Sanātana kay Nārada ang mga “pūrṇa-vrata” (ganap na panata) na inuugnay sa sunod-sunod na araw ng kabilugan ng buwan. Ang Caitra pūrṇimā ay itinatanghal bilang hangganan ng siklo ng Manvantara, na minamarkahan ng pag-aalay ng banga ng tubig na hinaluan ng lutong pagkain upang bigyang-kasiyahan si Soma. Ang Vaiśākha pūrṇimā ay pinupuri bilang nagbubunga para sa lahat: ang mga handog sa mga brāhmaṇa ay bumabalik bilang katumbas na bunga; itinatakda ang Dharmarāja-vrata sa pamamagitan ng lutong pagkain, banga ng tubig, at kaloob na katumbas ng baka—lalo na ang balat ng itim na antelope na may mga kuko at sungay, kasama ang linga, kasuotan, at ginto, na inihahandog nang may paggalang sa isang marunong na dvija. Sumunod ang mga pahayag ng napakalaking kapala (tulad ng pag-aalay ng daigdig na may pitong kontinente; mga banga ng tubig na may ginto na nag-aalis ng dalamhati). Sa Jyeṣṭha pūrṇimā, iniuutos ang Vaṭa-Sāvitrī-vrata para sa kababaihan: pag-aayuno, pagdidilig sa punong banyan, pagtali rito ng banal na sinulid, 108 pag-ikot, panalangin para sa panghabambuhay na pagsasama ng mag-asawa, pagpapakain sa mga babaeng may asawa, at pagkain kinabukasan para sa saubhāgya. Sa Āṣāḍha pūrṇimā, ipinakikilala ang Gopadma-vrata: pagninilay at pagsamba kay Hari na apat ang bisig at ginintuang anyo kasama si Śrī at Garuḍa, pagbigkas ng Puruṣa Sūkta, paggalang sa guru, at pagpapakain sa mga brāhmaṇa—na nagtatapos sa katuparan ng mga hangarin dito at sa kabilang-buhay sa biyaya ni Viṣṇu.
Verse 1
सनातन उवाच । अथ नारद वक्ष्यामि श्रृणु पूर्णाव्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो नारी प्राप्नुयात्सुखसंततिम् ॥ १ ॥
Sinabi ni Sanātana: Ngayon, O Nārada, sasabihin ko sa iyo—makinig—ang tungkol sa mga ganap na banal na panata (pūrṇa-vrata). Sa pagsasagawa ng mga ito, lalaki man o babae ay makakamit ang tuluy-tuloy na kaligayahan at kagalingan na hindi napuputol.
Verse 2
चैत्रपूर्णा तु विप्रेंद्र मन्वादिः समुदाहृता । अस्यां सान्नोदकं कुंभं प्रदद्यात्सोमतुष्टये ॥ २ ॥
O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ang kabilugan ng buwan sa buwan ng Caitra ay ipinahayag na pasimula ng siklo ng Manvantara. Sa araw na iyon, dapat maghandog ng isang banga ng tubig (kumbha) na puno ng tubig na hinaluan ng lutong pagkain, upang bigyang-kasiyahan si Soma (ang Buwan).
Verse 3
वैशाख्यामपि पूर्णायां दानं सर्वस्य सर्वदम् । यद्यद्द्रव्यं ददेद्विप्रे तत्तदाप्नोति निश्चितम् ॥ ३ ॥
Kahit sa kabilugan ng buwan ng Vaiśākha, ang pagkakaloob ng limos ay nagiging tagapagkaloob ng lahat ng bunga para sa lahat. Anumang bagay ang ibigay sa isang brāhmaṇa, yaon mismo ang tiyak na matatamo bilang bunga nito.
Verse 4
धर्मराजव्रतं चात्र कथितं तन्निशामय । श्रृतान्नमुदकुंभं च वैशाख्यां वै द्विजोत्तमे ॥ ४ ॥
Dito ay inilarawan ang Dharmarāja-vrata—pakinggan mo ito. At sa buwan ng Vaiśākha, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ipinag-uutos din ang pag-aalay ng lutong pagkain at isang banga ng tubig (kumbha).
Verse 5
दद्याद्गोदानफलदं धर्मराजस्य तुष्टये । अत्र कृष्णाजिनं दद्यात्सखुरं च सश्रृङ्गकम् ॥ ५ ॥
Upang kalugdan ni Dharmarāja (Yamarāja), dapat maghandog ng kaloobang may gantimpalang tulad ng pag-aalay ng baka. Sa ritong ito, ihain ang balat ng itim na antelope (kṛṣṇājina), na may mga kuko at may mga sungay.
Verse 6
तिलैः सहसमाच्छाद्य वस्त्रैर्हेम्ना द्विजातये । यस्तु कृष्णाजिनं दद्यात्सत्कृत्य विधिपूर्वकम् ॥ ६ ॥
Ang sinumang gumagalang sa isang dvija (brāhmaṇa) ayon sa wastong ritwal at nagkakaloob ng balat ng itim na antelope (kṛṣṇājina) kasama ng mga butil ng linga, mga kasuotan, at ginto—na may paggalang at ayon sa batas—ay nagkakamit ng dakilang kabutihan.
Verse 7
सर्वशास्त्रविदे सप्तद्वीपभूमिप्रदः स वै । मोदते विष्णु लोके हि यावच्चन्द्रार्कतारकम् ॥ ७ ॥
Ang nagkakaloob ng daigdig na may pitong kontinente sa isang dalubhasa sa lahat ng śāstra—siya nga ang tunay na mapagkaloob. Siya’y nagagalak sa daigdig ni Viṣṇu habang nananatili ang buwan, araw, at mga bituin.
Verse 8
कुंभान्स्वच्छजलैः पूर्णान्हिरण्येन समन्वितान् । यः प्रदद्याद्द्विजाग्र्येभ्यः स न शोचति कर्हिचित् ॥ ८ ॥
Sinumang maghandog ng mga banga na punô ng malinaw na tubig, kalakip ang ginto, sa mga pangunahing dvija (mga pantas na brāhmaṇa), ay hindi kailanman magdadalamhati.
Verse 9
अथ ज्येष्ठस्य पूर्णायां वटसावित्रिकं व्रतम् । सोपवासा वटं सिंचेत्सलिलैरमृतोपमैः ॥ ९ ॥
Pagkaraan, sa araw ng kabilugan ng buwan ng Jyeṣṭha, dapat isagawa ang panatang Vaṭa-Sāvitrī; habang nag-aayuno, dapat niyang diligan ang punong balete/banyan ng tubig na itinuturing na tulad ng amṛta, ang nektar.
Verse 10
सूत्रेण वेष्टयेच्चैव सशताष्टप्रदक्षिणम् । ततः संप्रार्थयेद्दैवीं सावित्रीं सुपतिव्रताम् ॥ १० ॥
Balutin din ito ng banal na sinulid at magsagawa ng isandaan at walong pag-ikot (pradakṣiṇa); pagkatapos, taimtim na manalangin sa banal na Sāvitrī, ang pinakatapat at ganap na pativratā na asawa.
Verse 11
जगत्पूज्ये जगन्मातः सावित्रि पतिदैवते । पत्या सहावियोगं मे वटस्थे कुरु ते नमः ॥ ११ ॥
O Sāvitrī—pinararangalan ng buong daigdig, Ina ng sansinukob, yaong itinuturing ang asawa bilang sariling diyos—sa punong balete (banyan) na ito, ipagkaloob na huwag akong mahiwalay sa aking asawa. Pagpupugay sa iyo.
Verse 12
इति सप्रार्थ्य या नारी भोजयित्वा परेऽहनि । सुवासिनीः स्वयं भुंज्यात्सा स्यात्सौभाग्यभागिनी ॥ १२ ॥
Kaya nito, ang babaeng matapos manalangin nang may paggalang ay magpapakain sa mga babaeng may asawa (suvāsinī), at kinabukasan pa siya mismo kakain—siya’y magiging tagapagtamo ng magandang kapalaran at pagpapala sa pag-aasawa.
Verse 13
आषाढस्य तु पूर्णायां गोपद्मव्रतमुच्यते । चतुर्भुजं महाकायं जांबूनदसमप्रभम् ॥ १३ ॥
Sa kabilugan ng buwan ng Āṣāḍha, itinatakda ang panatang tinatawag na Gopadma-vrata. Dito, dapat pagnilayan/ilarawan ang Panginoon na may apat na bisig, may dakilang anyo, at nagniningning na tulad ng dalisay na ginto (jāmbūnada).
Verse 14
शंखचक्रगदापद्मरमागरुडशोभितम् । सेवितं मुनिभिर्देवैर्यक्षगंधर्वकिन्नरैः ॥ १४ ॥
Pinalalamutian ng kabibe (śaṅkha), diskong (cakra), pamalo (gadā), at lotus (padma)—nagniningning kasama si Śrī (Lakṣmī) at si Garuḍa—Siya’y iginagalang at sinasamba ng mga muni, mga deva, Yakṣa, Gandharva, at Kinnara.
Verse 15
एवंविधं हरिं तत्र स्नात्वा पूजां समाचरेत् । पौरुषेणैव सूक्तेन गंधाद्यैरुपचारकैः ॥ १५ ॥
Pagkatapos paliguan si Hari roon ayon sa itinakdang paraan, nararapat na isagawa ang pagsamba nang wasto—binibigkas ang Puruṣa Sūkta at inihahandog ang mga paglilingkod na ritwal gaya ng mababangong sangkap at iba pa.
Verse 16
आचार्यं वस्त्रभूषाद्यैस्तोषयेत्स्निग्धमानसः । भोजयेन्मिष्टपक्वान्नैर्द्विजानन्यांश्च शक्तितः ॥ १६ ॥
Taglay ang pusong mapagmahal, dapat pasayahin ang ācārya sa pamamagitan ng mga kasuotan, palamuti, at iba pa; at ayon sa kakayahan, pakainin ang mga brāhmaṇa at iba pa ng matatamis at lutong pagkain.
Verse 17
एवं कृत्वा व्रतं विप्र प्रसादात्कमलापतेः । ऐहिकामुष्मिकान्कामांल्लभते नात्र संशयः ॥ १७ ॥
O brāhmaṇa, matapos isagawa ang panatang ito sa ganitong paraan, sa biyaya ni Kamalāpati (si Viṣṇu, ang kabiyak ni Lakṣmī), matatamo ang ninanais kapwa sa mundong ito at sa susunod—walang pag-aalinlangan dito.
The chapter uses Caitra pūrṇimā as a cosmological time-marker to sacralize the calendar, linking household dāna (water-pot with water and cooked food) to Soma’s satisfaction and to the idea of renewing auspicious continuity at a cycle-threshold.
The rite specifies cow-equivalent merit through a kṛṣṇājina (black antelope skin) offered intact (with hooves and horns), augmented by sesame, garments, and gold, and framed by honoring a learned twice-born—highlighting both ritual correctness and the dharma-legal logic of substitutionary merit.
It is explicitly oriented to saubhāgya—unbroken marital auspiciousness—expressed through fasting, banyan worship, 108 circumambulations, and a prayer to Sāvitrī for never being separated from one’s husband, followed by feeding married women.
It combines Purāṇic iconography (four-armed Hari with Śrī and Garuḍa, conch-disc-mace-lotus) with a Vedic hymn (Puruṣa Sūkta) and standard completion practices (guru-honor and brāhmaṇa-feeding), presenting devotion as textually anchored and ritually enacted.