The Description of the Caturdaśī Vrata Observed throughout the Twelve Months

Verse 1

सनातन उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि चतुर्दश्या व्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो लोके सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ १ ॥

Wika ni Sanātana: “Makinig ka, Nārada; sasabihin ko sa iyo ang mga panatang isinasagawa sa ika-labing-apat na araw ng buwan (Caturdaśī). Sa paggawa nito, ang tao sa mundong ito ay makakamit ang lahat ng ninanais.”

Verse 2

चैत्रशुक्ल चतुर्दश्यां कुंकुमागरुचन्दनैः । गन्धाद्यैर्वस्त्रमणिभिः कार्यार्या महती शिवे ॥ २ ॥

Sa Caturdaśī ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Caitra, magsagawa ng marangal at dakilang pagsamba kay Śivā, gamit ang kunkuma (safron), agaru, sandalwood, iba’t ibang pabango, pati mga kasuotan at hiyas.

Verse 3

वितानध्वजछत्राणि दत्वा पूज्याश्च मातरः । एवं कृत्वार्चनं विप्र सोपवासोऽथवैकभुक् ॥ ३ ॥

Pagkatapos maghandog ng mga kubol, watawat, at payong, at pagkatapos parangalan ang mga kagalang-galang na Ina, O brāhmaṇa, matapos maisagawa ang pagsamba, mag-ayuno (upavāsa)—o kung hindi, kumain lamang nang minsan.

Verse 4

अश्वमेधाधिकं पुण्यं लभते मानवो भुवि । अत्रैव दमनार्चां च कारयेद्गंधपुष्पकैः ॥ ४ ॥

Ang tao sa lupa ay magkakamit ng kabanalang higit pa sa handog na Aśvamedha; at dito rin, ipagawa ang pagsamba na may damanā, gamit ang mababangong bulaklak.

Verse 5

समर्पयेत्सुपूर्णायां शिवाय शिवरूपिणे । राधकृष्णचतुर्द्दश्यां सोपवासो निशागमे ॥ ५ ॥

Sa gabi ng Rādhā–Kṛṣṇa Caturdaśī (ika-14 na araw ng buwan), sa pagdating ng dapithapon—habang nag-aayuno—dapat ihandog ang pagsamba sa gabi ng kabilugan ng buwan kay Śiva, ang mapalad at mismong anyo ng pagpapala.

Verse 6

लिंगमभ्यर्चयेच्चैवं स्नात्वा धौतांबरः सुधीः । गंधाद्यैरुपचारैश्च बिल्वपत्रैश्च सर्वतः ॥ ६ ॥

Sa gayon, matapos maligo at magsuot ng malinis na kasuotan, ang marunong na deboto ay dapat sumamba nang wasto sa Śiva-liṅga sa pamamagitan ng mga handog gaya ng pahid na sandal at iba pang paglilingkod, at ng mga dahon ng bilva na inilalagay sa paligid.

Verse 7

दत्वा मंत्रं द्विजाग्र्याय भुंजीत च परेऽहनि । एवमेव तु कृष्णासु सर्वासु द्विजसत्तम ॥ ७ ॥

Pagkaloob ng mantra sa pinakadakila sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang), saka lamang kumain sa sumunod na araw. Sa gayon ding paraan, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ito’y dapat isagawa sa lahat ng araw ng Kṛṣṇā (madilim na kalahating buwan).

Verse 8

शिवव्रतं प्रकर्तव्यं धनसंतानमिच्छता । राधशुक्लचतुर्दश्यां श्रीनृसिंहव्रतं चरेत् ॥ ८ ॥

Ang nagnanais ng yaman at supling ay dapat magsagawa ng Śiva-vrata. At sa maliwanag na Caturdaśī (ika-14) ng buwan ng Rādhā, isagawa ang banal na panata ni Śrī Nṛsiṃha.

Verse 9

उपवासविधानेन शक्तोऽशक्तस्तथैकभुक् । निशागमे तु संपूज्य नृसिंहं दैत्यसूदनम् ॥ ९ ॥

Maging may kakayahan man o wala, dapat sundin ang pag-aayuno ayon sa itinakdang paraan, o kahit man lamang ay kumain nang minsan; at pagdating ng gabi, dapat sambahin nang ganap si Narasiṃha, ang tagapagpuksa ng mga asura.

Verse 10

उपचारैः षोडशभिः स्नानैः पंचामृतादिभिः । ततः क्षमापयेद्देवं मन्त्रेणानेन नारद ॥ १० ॥

Sa pamamagitan ng labing-anim na paraan ng pagsamba, at ng mga ritwal na pagpapaligo gamit ang pañcāmṛta at iba pa, saka dapat hingin ang kapatawaran ng Diyos sa pamamagitan ng mantrang ito, O Nārada.

Verse 11

तत्पहाटककेशांत ज्वलत्पावकलोचन । वज्राधिकनखस्पर्शदिव्यसिंह नमोऽस्तु ते ॥ ११ ॥

Pagpupugay sa Iyo, O banal na Leon—ang dulo ng Iyong kiling ay kumikislap na gaya ng dalisay na ginto, ang Iyong mga mata’y naglalagablab na parang apoy, at ang haplos ng Iyong mga kuko’y mas matigas kaysa vajra.

Verse 12

इति संप्रार्थ्य देवेशं व्रती स्यात्स्थंडिलेशयः । जितेंद्रियो जितक्रोधः सर्वभोगविवर्ज्जितः ॥ १२ ॥

Sa gayon, matapos manalangin nang nararapat sa Panginoon ng mga diyos, ang nagsasagawa ng panata ay dapat humimlay sa hubad na lupa, napigil ang mga pandama, napagtagumpayan ang galit, at lubusang umiwas sa lahat ng luho at aliw.

Verse 13

एवं यः कुरुते विप्र विधिवद्व्रतमुत्तमम् । वर्षे वर्षे स लभते भुक्तभोगो हरेः पदम् ॥ १३ ॥

Kaya nito, O brāhmaṇa, sinumang magsagawa ng dakilang panatang ito ayon sa wastong tuntunin—taun-taon—pagkatapos tamasahin ang bunga ng kabutihan, ay makaaabot sa tahanan ni Hari (Viṣṇu).

Verse 14

ॐकारेश्वरयात्रा च कार्यात्रैव मुनीश्वर । दुर्लभं वार्चनं तत्र दर्शनं पापनाशनम् ॥ १४ ॥

O pinakadakilang pantas, ang paglalakbay-pananampalataya patungong Oṃkāreśvara ay tunay na dapat isagawa. Ang pagsamba roon ay bihirang makamtan, at ang mismong darśana—ang pagtanaw sa banal na pook—ay pumupuksa ng mga kasalanan.

Verse 15

किमत्र बहुनोक्तेन पूजाध्यानजपेक्षणम् । यद्भवेत्तत्समुद्दिष्टं ज्ञानमोक्षप्रदं नृणाम् ॥ १५ ॥

Ano pa ang silbi ng mahabang pagsasalita rito? Ang mahalaga ay pagsamba, pagninilay, at japa—paulit-ulit na pagbigkas ng mantra. Ang bunga nito ay naipahayag na nang wasto—ang kaalamang nagkakaloob ng moksha, ang paglaya, sa tao.

Verse 16

अत्र लिंगव्रतं चापि कर्त्तव्यं पापनाशनम् । पंचामृतैस्तु संस्नाप्य लिंगमालिप्य कुंकुमैः ॥ १६ ॥

Dito ay dapat ding isagawa ang Liṅga-vrata, ang panatang pumupuksa sa kasalanan. Pagkatapos paliguan ang Liṅga ng pañcāmṛta, ang limang banal na nektar, pahiran ang Liṅga ng pulang kuṅkuma.

Verse 17

नैवेद्यैश्च फलैर्धूपैर्दीपैर्वस्त्रविभूषणैः । एवं यः पूजयेत्पैष्टं लिंगं सर्वार्थसिद्धिदम् ॥ १७ ॥

Sa pamamagitan ng naivedya, mga handog na pagkain, prutas, insenso, mga ilawan, at mga kasuotan at palamuti—sinumang sumamba nang ganito sa liṅgang yari sa harina (paiṣṭa) ay magkakamit ng katuparan ng lahat ng ninanais.

Verse 18

भुक्तिं मुक्तिं स लभते महादेवप्रसादतः । ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां दिवा पंचतपा निशः ॥ १८ ॥

Sa biyaya ni Mahādeva, nakakamit ang kapwa bhukti (ligaya sa daigdig) at mukti (paglaya). Sa ika-14 na araw ng maliwanag na kalahati ng buwang Jyeṣṭha, gawin sa araw ang austeridad na “limang apoy” (pañcatapā) at magpuyat sa gabi bilang pagbabantay.

Verse 19

मुखे ददेद्धेमधेनुं रुद्रव्रतमिदं स्मृतम् । शुचिशुक्लचतुर्दश्यां शिवं संपूज्य मानवः ॥ १९ ॥

Dapat maghandog ng isang gintong baka (hemadhenu) bilang kaloob sa karapat-dapat na tatanggap—ito ang tinatawag na Rudra-vrata. Sa dalisay na Śukla Caturdaśī, matapos sambahin si Śiva nang ganap, natutupad ng tao ang panatang ito.

Verse 20

देशकालोद्भवैः पुष्पैः सर्वसंपदमाप्नुयात् । नभः शुक्लचतुर्दश्यां पवित्रारोपणं मतम् ॥ २० ॥

Sa pag-aalay ng mga bulaklak na tumutubo ayon sa tamang lugar at panahon, nakakamtan ng tao ang lahat ng uri ng kasaganaan. Ang ritwal na tinatawag na “pag-angat/pagkakabit ng pavitra (banal na sinulid/garland)” ay itinakda sa ika-14 na araw ng maliwanag na kalahati ng buwan sa Nabhas (Bhādrapada).

Verse 21

तत्स्वशाखोक्तविधिना कर्तव्यं द्विजसत्तम । शताभिमंत्रितं कृत्वा ततो देव्यै निवेदयेत् ॥ २१ ॥

O pinakamainam sa mga dvija, gawin ito ayon sa paraang itinuro sa sariling sangay ng Veda. Pagkatapos itong basbasan sa sandaang pagbigkas ng mantra, saka ialay sa Devī, ang Mahal na Diyosa.

Verse 22

पवित्रारोपणं कृत्वा नरो नार्यथवा यदि । महादेव्याः प्रसादेन भुक्तिं मुक्तिमवाप्नुयात् ॥ २२ ॥

Maging lalaki man o babae ang magsagawa ng pavitrāropana (pag-aalay/pagkakabit ng pavitra), sa biyaya ni Mahādevī, ang Dakilang Diyosa, makakamtan niya kapwa ang bhukti (kaginhawahang makamundo) at mukti (kalayaan).

Verse 23

भाद्रशुक्लचतुर्दश्यामनन्तव्रतमुत्तमम् । कर्त्तव्यमेकभुक्तं हि गोधूमप्रस्थपिष्टकम् ॥ २३ ॥

Sa ika-14 na araw (Caturdaśī) ng maliwanag na kalahati ng buwan sa Bhādrapada, tuparin ang dakilang panatang tinatawag na Ananta-vrata. Sa araw na iyon, minsan lamang kumain, at ang pagkain ay mula sa isang prastha na sukat ng harinang trigo.

Verse 24

विपाच्य शर्कराज्याक्तमनंताय निवेदयेत् । गन्धाद्यैः प्राक् समभ्यर्च्यः कार्पासं पट्टजं तु वा ॥ २४ ॥

Kapag nalutong mabuti at nahalo sa asukal at ghee, ialay ito bilang pagkain kay Ananta (Panginoong Vishnu). Una, sambahin Siya sa pamamagitan ng mga pabango at iba pang handog; saka mag-alay ng telang koton o kasuotang seda.

Verse 25

चतुर्दशग्रंथियुतं सूत्रं कृत्वा सुशोभनम् । ततः पुराणमुत्तार्य सूत्रं क्षिप्त्वा जलाशयें ॥ २५ ॥

Matapos gumawa ng isang marikit na pisi na may labing-apat na buhol, saka—pagkaiahon ng Purāṇa—inihagis niya ang pisi sa isang imbakan ng tubig.

Verse 26

निबघ्नीयान्नवं नारी वामे दक्षे पुमान्भुजे । विपाच्य पिष्टपक्वं तत्प्रदद्याद्दक्षिणान्वितम् ॥ २६ ॥

Ang babae ay dapat magtali ng bagong sinulid sa kaliwang braso, at ang lalaki sa kanang braso. Pagkaraan, lutuin ang handang mula sa harina at ihandog iyon kasama ng itinakdang dakṣiṇā (handog-galang).

Verse 27

स्वयं च तन्मितं चाद्यादेवं कुर्याद्व्रतोत्तमम् । द्विसप्तवर्षपर्यंतं तत उद्यापयेत्सुधीः ॥ २७ ॥

Dapat niyang kainin mismo ang (itinakdang pagkain) at magbigay rin sa iba ng angkop na sukat na bahagi. Sa gayon ay isagawa niya ang dakilang panata na ito sa loob ng labing-apat na taon; at pagkaraan, ang marunong ay magsagawa ng pangwakas na ritwal (udyāpana).

Verse 28

मंडलं सर्वतोभद्रं धान्यवर्णैः प्रकल्प्य च । सुशोभने न्यसेत्तत्र कलशं ताम्रजं मुने ॥ २८ ॥

Pagkatapos ihanda ang mapalad na mandala na ‘sarvatobhadra’ gamit ang mga butil na may iba’t ibang kulay, O pantas, ilagay sa maringal na pook ang isang kalaśa, palayok ng tubig na tanso.

Verse 29

तस्योपरि न्यसेद्धैमीमनंतप्रतिमां शुभाम् । पीतपट्टांशुकाच्छन्नां तत्र तां विधिना यजेत् ॥ २९ ॥

Sa ibabaw niyon, ilagay ang mapalad na gintong larawan ni Ananta. Takpan ng dilaw na sutlang tela, at sambahin iyon doon ayon sa itinakdang ritwal.

Verse 30

गणेशं मातृकाः खेटाँल्लोकपांश्च यजेत्पृथक् । ततो होमं हविष्येण कृत्वा पूर्णाहुतिं चरेत् ॥ ३० ॥

Dapat sambahin nang magkakahiwalay si Gaṇeśa, ang mga Mātṛkā (mga Ina-Diyosa), ang mga diyos ng mga planeta, at ang mga Lokapāla (mga tagapagbantay ng mga daigdig). Pagkaraan, magsagawa ng homa na may haviṣya at tapusin sa pūrṇāhuti, ang ganap na huling alay.

Verse 31

शय्यां सोपस्करां धेनुं प्रतिमां च द्विजोत्तम । प्रदद्याद्गुरवे भक्त्या द्विजानन्यांश्चतुर्दश ॥ ३१ ॥

O pinakamainam sa mga dwija, sa debosyon ay ihandog sa guru ang isang higaan na may kasangkapan, isang baka, at isang pratimā (banal na larawan); at magbigay rin ng kaloob sa labing-apat pang ibang Brahmana.

Verse 32

संभोज्य मिष्टपक्वान्नैर्दक्षिणाभिः प्रतोषयेत् । एवं यः कुरुतेऽनंतव्रतं प्रत्यक्षमादरात् ॥ ३२ ॥

Pagkatapos pakainin sila ng matatamis at lutong pagkain, lubusang pasiyahin sila sa pamamagitan ng dakṣiṇā (nararapat na kaloob). Sa gayon, sinumang nagsasagawa ng Ananta-vrata nang personal, may malinaw na pag-aalaga at paggalang, ay tunay na tumutupad sa panata.

Verse 33

सोऽप्यनंतप्रसादेन जायते भुक्तिमुक्तिभाक् । कदलीव्रतमप्यत्र तद्विधानं च मे श्रृणु ॥ ३३ ॥

Sa biyaya ni Ananta, siya man ay nagiging tumatanggap ng kapwa ginhawang makamundo at kalayaan (moksha). Ngayon, pakinggan mo mula sa akin ang panatang tinatawag na Kadali-vrata at ang paraan ng pagsasagawa nito.

Verse 34

नरो वा यदि वा नारी रंभामुपवनस्थिताम् । स्नात्वा संपूजयेद्गंधपुष्पधान्यांकुरादिभिः ॥ ३४ ॥

Maging lalaki man o babae, matapos maligo ay dapat sambahin nang ayon sa tuntunin si Rambhā na nasa sagradong halamanan, sa pamamagitan ng pabango, mga bulaklak, mga butil, mga usbong, at mga handog na katulad nito.

Verse 35

दधिदूर्वाक्षतैर्द्द्वीपैर्वस्त्रपक्कान्नसंयैः । एवं संपूज्य मंत्रेण ततः संप्रार्थयेद्र्वती ॥ ३५ ॥

Sa pamamagitan ng gatas-asim, damong durvā, buo at di-nabasag na bigas (akṣata), mga handog sa ritwal, kasuotan, at lutong pagkain—pagkaraang sambahin ayon sa itinakdang mantra—ang tumutupad ng panata ay dapat sumunod na manalangin nang taimtim.

Verse 36

अप्सरो मरकन्याभिर्नागकन्याभिरार्चिते । शरीरारोग्यलावण्यं देहि देवि नमोऽस्तु ते ॥ ३६ ॥

O Diyosa, na sinasamba ng mga Apsara, ng mga dalagang Marā at ng mga dalagang Nāga—ipagkaloob mo sa akin ang kalusugan ng katawan at ningning ng kagandahan. Pagpupugay sa iyo.

Verse 37

इति संप्रार्थ्यं कन्यास्तु चतस्रो वा सुवासिनीः । संभोज्यां शुकसिद्वरकज्जलालक्तचर्चिताः ॥ ३७ ॥

Kaya nito, matapos ang wastong pagmamakaawa, dapat pakainin ang apat na dalaga—o kaya’y mga mapalad na babaeng may asawa—na pinalamutian ng luntiang kulay-paruparo (parrot‑green), puting pahid na mustasa (sidvara), koliryo sa mata, at pulang tina ng lac.

Verse 38

नमस्कृत्य निजं गेहं समाप्य नियमं व्रजेत् । एवं कृते व्रते विप्र लब्ध्वा सौभाग्यमुत्तमम् ॥ ३८ ॥

Pagkatapos yumukod nang may paggalang sa sariling tahanan (mga diyos ng sambahayan at sa bukana ng pinto), at matapos ganap na tuparin ang mga itinakdang pag-iingat ng panata, saka siya dapat umalis. O brāhmaṇa, kapag naisagawa ang panatang ito sa ganitong paraan, nakakamit ang pinakamataas na pagpapala ng kapalaran.

Verse 39

इह लोके विमानेन स्वर्गलोके व्रजेत्परम् । इषकृष्णचतुर्द्दश्यां विषशस्त्रांबुवह्निभिः ॥ ३९ ॥

Sa mismong daigdig na ito, nakakamit ang makalangit na sasakyang vimāna at saka nagtutungo sa pinakamataas na langit. Sa ika-labing-apat na araw ng madilim na kalahati (kṛṣṇa-caturdaśī) ni Īśa (Śiva), hindi siya mapipinsala ng lason, sandata, tubig, at apoy.

Verse 40

सर्पश्वापदवज्राद्यैर्हतानां ब्रह्मघातिनाम् । चतुर्द्दश्यां क्रियाश्राद्धमेकोद्दिष्टविधानतः ॥ ४० ॥

Para sa mga pumatay sa brāhmaṇa na namatay dahil sa ahas, mababangis na hayop, kidlat at iba pa, isagawa ang kriyā-śrāddha sa ika-14 na araw ng buwan, ayon sa tuntuning ekoddiṣṭa na iniaalay para sa iisang yumao.

Verse 41

कर्तव्यं विप्रवर्गं च भोजयेन्मिष्टपक्वकैः । तर्पणं च गवां ग्रासं बलिं चैव श्वकाकयोः ॥ ४१ ॥

Dapat na parangalan at pakainin ang kapulungan ng mga brāhmaṇa ng matatamis at lutong mabuti; maghandog din ng tarpaṇa (pagbubuhos na alay), magbigay ng pagkain sa mga baka, at maglagay ng bali na handog para sa mga aso at uwak.

Verse 42

कृत्वाचम्य स्वयं पश्चाद्भुंजीयाद्बंधुभिः सह । एवं यः कुरुते विप्र श्राद्धं संपन्नदक्षिणम् ॥ ४२ ॥

Pagkatapos gawin ang ācamana (paglilinis sa pamamagitan ng tubig), saka siya kumain kasama ng kanyang mga kamag-anak. O brāhmaṇa, ang sinumang magsagawa ng śrāddha sa ganitong paraan, na ganap ang dakṣiṇā ayon sa tuntunin, ay nagiging ganap ang ritwal.

Verse 43

स उद्धृत्य पितॄन्गच्छेद्देवलोकं सनातनम् । इषशुक्ल चतुर्द्दश्यां धर्मराजं द्विजोत्तम ॥ ४३ ॥

Sa gayon, matapos maitaas at mailigtas ang kanyang mga ninuno (pitṛ), nararating niya ang walang hanggang daigdig ng mga deva. Sa ika-14 na araw ng maliwanag na kalahati ng buwan, sa buwan ng Īṣa (Kārttika), O pinakadakila sa mga dvija, nararating niya si Dharmarāja (Yama).

Verse 44

गंधाद्यैः सम्यगभ्यर्च्य सौवर्णं भोज्य वाङवम् । दद्यात्तस्मै धर्मराजस्त्रायते भुवि नारद ॥ ४४ ॥

Matapos siyang parangalan nang wasto sa pamamagitan ng mga pabango at iba pa, maghandog ng ginto, kasama ang pagkain at isang baka. Sa pagbibigay nito, O Nārada, pinangangalagaan ni Dharmarāja ang nagbibigay dito sa ibabaw ng lupa.

Verse 45

एवं यः कुरुते धर्मप्रतिमादानमुत्तमम् । स भुक्त्वेह वरान्भोगान्दिवं धर्माज्ञया व्रजेत् ॥ ४५ ॥

Kaya nga, sinumang magsagawa ng dakilang handog—ang pag-aalay ng sagisag ng Dharma—pagkaraang malasap ang mararangal na ligaya sa mundong ito, ay tutungo sa langit ayon sa kautusan ng Dharma.

Verse 46

ऊर्ज्जकृष्णचतुर्द्दश्यां तैलाभ्यंगं विधूदये । कृत्वा स्नात्वार्चयेद्धर्मं नरकादभयं लभेत् ॥ ४६ ॥

Sa Krishna Chaturdashi ng buwang Ūrja (Kārttika), sa pagsikat ng bukang-liwayway, magsagawa ng pagpapahid at pagmamasahe ng langis; pagkatapos ay maligo at sumamba kay Dharma—sa gayon ay makakamit ang kawalang-takot sa impiyerno.

Verse 47

प्रदोषे तैलदीपांस्तु दीपयेद्यमतुष्टये । चतुष्पथे गृहाद्ब्राह्मप्रदेशे वा समाहितः ॥ ४७ ॥

Sa pradoṣa (takipsilim), magsindi ng mga lamparang langis upang bigyang-lugod si Yama; gawin ito nang may payapang isip, sa sangandaan o sa may pook ng isang Brahmana sa labas ng sariling tahanan.

Verse 48

वत्सरे हेमलंब्याख्ये मासि श्रीमति कार्तिके । शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यामरुणाभ्युदयं प्रति ॥ ४८ ॥

Sa taong tinatawag na Hemalambī, sa mapalad na buwang Kārttika, sa ika-labing-apat ng maliwanag na kalahati—patungo sa pagsikat ni Aruṇa, ang bukang-liwayway.

Verse 49

स्नात्वा विश्वेश्वरो देवो देवैः सह मुनीश्वर । मणिकर्णिक तीर्थे च त्रिपुंड्रं भस्मना दधत् ॥ ४९ ॥

O dakilang muni, matapos maligo, ang Panginoong Viśveśvara—kasama ang mga deva—sa banal na tawiran ng Maṇikarṇikā ay naglagay ng tripuṇḍra, ang tatlong pahalang na guhit, gamit ang banal na abo.

Verse 50

स्वात्मानं स्वयमभ्यर्च्य चक्रे पाशुपतव्रतम् । ततस्तत्र महापूजां लिंगे गन्धादिभिश्चरेत् ॥ ५० ॥

Matapos sambahin ng tao ang sariling Sarili (Ātman) sa pamamagitan ng kanyang sarili, isinagawa niya ang panatang Pāśupata. Pagkaraan, sa mismong lugar na iyon, nararapat niyang ganapin ang dakilang pagsamba sa Liṅga gamit ang mga pabango at iba pang handog.

Verse 51

द्रोणपुष्पैर्बिल्वदलैरर्कपुष्पैश्च केतकैः । पुष्पैः फलैर्मिष्टपक्वैर्नैवेद्यैर्विविधैरपि ॥ ५१ ॥

Sa pamamagitan ng mga bulaklak na droṇa, mga dahon ng bilva, mga bulaklak ng arka at mga bulaklak ng ketakī; gayundin sa sari-saring bulaklak, mga prutas, at matatamis na lutong handog bilang iba’t ibang naivedya—(ganyan isagawa ang pagsamba).

Verse 52

एवं कृत्वैकभुक्तं तु व्रतं विश्वेशतोषणम् । लभते वांछितान्कामानिहामुत्र च नारद ॥ ५२ ॥

Sa gayong paraan, sa pagtupad ng panatang ekabhukta (isang kainan) na nakalulugod sa Panginoon ng sansinukob, natatamo ng tao ang ninanais—dito sa daigdig at sa kabilang buhay, O Nārada.

Verse 53

ब्रह्मकूर्चव्रतं चात्र कर्तव्यमृद्धिमिच्छता । सोपवासः पञ्चगव्यं पिबेद्रात्रौ जितेंद्रियः ॥ ५३ ॥

Dito, ang nagnanais ng kasaganaan ay dapat magsagawa ng panatang Brahma-kūrca. Pagkatapos mag-ayuno at mapigil ang mga pandama, dapat niyang inumin ang pañcagavya sa gabi.

Verse 54

कपिलायास्तु गोमूत्रं कृष्णाया गोमयं तथा । श्वेतायाः क्षीरमुदितं रक्तायाश्च तथा दधि ॥ ५४ ॥

Para sa bakang kulay kayumangging-dilaw (kapilā), itinatakda ang ihi ng baka; para sa bakang itim, gayundin ang dumi ng baka. Para sa bakang puti, ipinahahayag ang gatas; at para sa bakang pula, gayundin, ang dadhi (gatas na maasim/curd).

Verse 55

गृहीत्वा कर्बुरायाश्च घृतमेकत्र मेलयेत् । कुशां बुना ततः प्रातः स्नात्वा सन्तर्प्यं देवताः ॥ ५५ ॥

Kunin ang tinatawag na karburā at ang ghṛta (banal na ghee) at paghaluin sa iisang lugar; kinabukasan ng umaga, matapos maligo, habang may bigkis ng damong kuśa, isagawa nang wasto ang tarpana upang bigyang-kasiyahan ang mga diyos.

Verse 56

ब्रह्मणांस्तोषयित्वा च भुञ्जीयाद्वाग्यतः स्वयम् । ब्रह्मकूर्चव्रतं ह्येतत्सर्वपातकनाशनम् ॥ ५६ ॥

Matapos bigyang-kasiyahan ang mga brāhmaṇa, saka lamang kumain ang sarili, na may pagpipigil sa pananalita. Ito nga ang panatang Brahma-kūrca, isang pagsasagawa na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 57

यच्च बाल्ये कृतं पापं कौमारे वार्द्धकेऽपि यत् । ब्रह्मकूर्चोपवासेन तत्क्षणादेव नश्यति ॥ ५७ ॥

Anumang kasalanang nagawa sa pagkabata, sa kabataan, o maging sa katandaan—sa pag-aayuno ng Brahma-kūrca, iyon ay napapawi agad sa sandali ring iyon.

Verse 58

पाषाणव्रतमप्यत्र प्रोक्तं तच्छृणु नारद । सोपवासो दिवा नक्तं पाषाणाकारपिष्टचकम् ॥ ५८ ॥

Dito rin ipinahayag ang panatang tinatawag na Pāṣāṇa-vrata—makinig ka, O Nārada. Dapat mag-ayuno, at sa araw at sa gabi ay tanging keyk na yari sa harina na hinubog na parang bato lamang ang kakainin.

Verse 59

प्रार्च्य गन्धादिभिर्गौरीं घृतपंक्वमुपाहरेत् । व्रतमेतच्चरित्वा तु यथोक्तं द्विजसत्तम ॥ ५९ ॥

Matapos sambahin nang wasto si Gaurī sa pamamagitan ng pabango at iba pang handog, mag-alay ng pagkaing niluto sa ghṛta (banal na ghee). Kapag naisagawa ang panatang ito ayon sa itinuro, O pinakamainam sa mga dvija, natutupad ang ritwal.

Verse 60

ऐश्वर्यसौख्यसौभाग्यरूपाणि प्राप्नुयान्नरः । मार्गशुक्लचतुर्दश्यामेकभुक्तः पुरोदितम् ॥ ६० ॥

Makakamtan ng tao ang kasaganaan, kaligayahan, mabuting kapalaran, at kagandahan sa pagkain nang minsan lamang sa maliwanag na ika-labing-apat (Caturdaśī) ng buwang Mārgaśīrṣa, ayon sa itinakda sa itaas.

Verse 61

निराहारो वृषं स्वर्णं प्रार्च्य दद्याद्द्विजातये । परेऽह्नि प्रातरुत्थाय स्नात्वा सोमं महेश्वरम् ॥ ६१ ॥

Sa pag-aayuno (walang pagkain), dapat siyang sumamba nang wasto at pagkatapos ay maghandog ng isang toro at ginto sa isang dalawang-beses-na-isinilang (brāhmaṇa). Kinabukasan, bumangon nang maaga, maligo, at sambahin si Soma at si Maheśvara (Śiva).

Verse 62

पूजयेत्कमलैः पुष्पैर्गंधमाल्यानुलेपनैः । द्विजान्सम्भोज्य मिष्टान्नौस्तोषयेद्दक्षिणादिभिः ॥ ६२ ॥

Dapat sambahin (ang Diyos) sa pamamagitan ng mga lotus at iba pang bulaklak, kasama ang pabango, mga kuwintas ng bulaklak, at mga pamahid. Pagkatapos pakainin ang mga dalawang-beses-na-isinilang (brāhmaṇa) ng matatamis na pagkain, pasayahin sila sa mga kaloob, na nagsisimula sa dakṣiṇā.

Verse 63

एतच्छिवव्रतं विप्र भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । कर्तॄणामुपदेष्टॄणां साह्यानामनुमोदिनाम् ॥ ६३ ॥

O brāhmaṇa, ang Śiva-vrata na ito ay nagbibigay ng kapakinabangan sa daigdig at ng paglaya—sa mga nagsasagawa nito, sa mga nagtuturo nito, sa mga tumutulong dito, at sa mga sumasang-ayon at nagagalak dito.

Verse 64

पौषशुक्लचतुर्दश्यां विरूपाक्षव्रतं स्मृतम् । कपर्दीश्वरसांनिध्यं प्राप्स्याम्यत्र विचिंत्य च ॥ ६४ ॥

Sa Caturdaśī (ika-14 na araw) ng maliwanag na kalahati ng buwang Pauṣa, itinakda ang Virūpākṣa-vrata. Sa pagninilay na: “Dito ko makakamtan ang mapagpalang pagkalapit kay Kapardīśvara (Śiva),” dapat itong isagawa.

Verse 65

स्नात्वागाधजले विप्र विरूपाक्षं शिवं यजेत् । गंधमाल्यनमस्कारधूपदीपान्नसंपदा ॥ ६५ ॥

O brāhmaṇa, matapos maligo sa malalim na tubig, sambahin si Śiva, ang tatlong-matang Virūpākṣa, sa pamamagitan ng pabango at mga kuwintas ng bulaklak, ng mapitagang pagpapatirapa, at ng insenso, mga ilawan, at masaganang handog na pagkain.

Verse 66

तत्स्थं द्विजातये दत्त्वा मोदते दिवि देववत् । माघकृष्णचतुर्द्दश्यां यमतर्पणमीरितम् ॥ ६६ ॥

Pagkaloob ng handog na iyon sa isang dvija (dalawang-ulit na isinilang, brāhmaṇa), ang tao’y nagagalak sa langit na gaya ng isang deva. Ito ang ipinahayag bilang Yama-tarpaṇa na isinasagawa sa caturdaśī, ang ika-labing-apat na araw ng madilim na kalahati ng buwan ng Māgha.

Verse 67

अनर्काभ्युदिते काले स्नात्वा संतर्पयेद्यमम् । द्विसप्तनामभिः प्रोक्तैः सर्वपापविमुक्तये ॥ ६७ ॥

Sa oras na ang araw ay sumisikat nang malinaw at hindi natatakpan ng ulap, matapos maligo, maghandog ng tarpaṇa kay Yama, gamit ang labing-apat na pangalang (dalawang ulit na pito) na naipahayag, upang ganap na makalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 68

तिलदर्भांबुभिः कार्यं तर्प्पणं द्विजभोजनम् । कृशरान्नं स्वयं चापि तदेवाश्नीत वाग्यतः ॥ ६८ ॥

Isagawa ang tarpaṇa gamit ang tubig na may linga (sesame) at damong darbha, at pakainin din ang mga dvija (brāhmaṇa). Ang sarili’y kumain lamang ng kṛśarā (payak na kanin at munggo), iyon lamang, na may pagpipigil sa pananalita.

Verse 69

अंत्यकृष्णचतुर्दश्यां शिवरात्रिव्रतं द्विज । निर्जलं समुपोष्यात्र दिवानक्तं प्रपूजयेत् ॥ ६९ ॥

O dvija, sa huling Kṛṣṇa Caturdaśī, tuparin ang panatang Śivarātri: dito, mag-ayuno nang walang tubig at sambahin si Śiva sa buong araw at buong gabi.

Verse 70

स्वयंभुवादिकं लिंगं पार्थिवं वा समाहितः । गंधाद्यैरुपचारैश्च सांबुबिल्वदलादिभिः ॥ ७० ॥

Sa isip na nakatuon, dapat sambahin ang liṅga na kusang nahayag (svayambhū) at mga katulad nito, o ang liṅga na yari sa lupa; maghandog ng pabango at iba pang upacāra, kasama ang mga dahon ng bilva at kahalintulad na bagay na binasa ng tubig.

Verse 71

धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैः स्तोत्रपाठैर्जपादिभिः । ततः परेऽह्नि संपूज्य पुनरेवोपचारकैः ॥ ७१ ॥

Sa pamamagitan ng insenso, mga ilawan, at naivedya (handog na pagkain)—kasama ang pagbigkas ng mga stotra, japa, at mga kahalintulad na gawain—pagkaraan, sa sumunod na araw, dapat muling magsagawa ng ganap na pagsamba, muli ayon sa mga itinakdang upacāra.

Verse 72

संभोज्य विप्रान्मिष्टान्नैर्विसृजेल्लब्धदक्षिणान् । एवं कृत्वा व्रतं मर्त्यो महादेवप्रसादतः ॥ ७२ ॥

Matapos pakainin ang mga brāhmaṇa ng matatamis na pagkain, dapat silang igalang at pauwiin nang may paggalang matapos ibigay ang nararapat na dakṣiṇā. Ang mortal na nagsasagawa ng panatang ito sa ganitong paraan ay nakakamit ang bunga sa biyaya ni Mahādeva (Śiva).

Verse 73

अमर्त्यभोगान् लभते दैवतैः सुसभाजितः । अंत्यशुक्लचतुर्दश्यां दुर्गां संपूज्य भक्तितः ॥ ७३ ॥

Ang sinumang debotong sumamba kay Durgā sa huling ika-labing-apat na araw ng maliwanag na kalahati (Śukla Caturdaśī) ay magkakamit ng mga kaligayahang makalangit at pararangalan nang lubos sa gitna ng mga deva.

Verse 74

गन्धाद्यैरुपचारैस्तु विप्रान्संभोजयेत्ततः । एवं कृत्वा व्रतं विप्र दुर्गायाश्चैकभोजनः ॥ ७४ ॥

Pagkatapos, sa pamamagitan ng mga handog gaya ng pabango at iba pang karaniwang upacāra, dapat niyang pakainin ang mga brāhmaṇa. O brāhmaṇa, matapos isagawa ang panata sa ganitong paraan, dapat din niyang sundin ang disiplina ng iisang kain sa paggalang kay Durgā.

Verse 75

लभते वांछितान्कामानिहामुत्र च नारद । चैत्रकृष्णचतुर्दश्यामुपवासं विधाय च ॥ ७५ ॥

O Nārada, ang sinumang magsagawa ng pag-aayuno (upavāsa) sa caturdaśī, ang ika-labing-apat na araw ng madilim na kalahati ng buwan sa buwan ng Caitra, ay magkakamit ng ninanais—sa mundong ito at sa susunod.

Verse 76

केदारोदकपानेन वाचिमेधफलं भवेत् । उद्यापने तु सर्वांसां सामान्यो विधिरुच्यते ॥ ७६ ॥

Sa pag-inom ng tubig ng Kedāra, nakakamit ang gantimpalang kasinghalaga ng sakripisyong Vācimedha. Ngunit tungkol sa ritwal ng pagtatapos (udyāpana), sinasabi na ang itinakdang paraan ay pangkalahatan para sa lahat ng ganitong panata.

Verse 77

कुंभाश्चतुर्दशैवात्र सपूगाक्षतमोदकाः । सदक्षिणांशुकास्ताम्रामृन्मयाश्चाव्रणा नवाः ॥ ७७ ॥

Dito ay dapat ayusin ang labing-apat na banga ng tubig (kumbha), kasama ang bunga ng nganga, akṣata (buong bigas), at modaka (matamis na handog). Dapat ding samahan ng dakṣiṇā at tela; ang mga banga ay tanso o luwad, bago at walang bitak.

Verse 78

तावंतो वशदंडाश्च पवित्राण्यासनानि च । पात्राणि यज्ञसूत्राणि तावत्येव हि कल्पयेत् ॥ ७८ ॥

Ayon sa gayunding bilang, ihanda rin ang vaśa-daṇḍa (mga tungkod ng pagpipigil), pavitra (sagradong singsing na kuśa), mga upuan, mga sisidlan, at gayundin ang mga sagradong sinulid (yajña-sūtra).

Verse 79

शेषं प्रागुक्तवत्कुर्याद्वित्तशाठ्यविवर्ज्जितः ॥ ७९ ॥

Nang walang pandaraya sa usaping yaman, isagawa ang natitirang bahagi nang eksakto ayon sa naunang itinakda.

Verse 80

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थभागे द्वादशमासस्थितचतुर्दशीव्रतवर्णनं नाम त्रयोविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ १२३ ॥

Sa ganito nagtatapos ang ika-123 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Caturdaśī-vrata na isinasagawa sa loob ng labindalawang buwan,” sa Unang Bahagi (Pūrvabhāga), sa loob ng Dakilang Salaysay (Bṛhad-upākhyāna), sa Ikaapat na Seksiyon, ng kagalang-galang na Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.