
Itinuro ni Sanātana kay Nārada ang mga pagtalima sa Daśamī (Śukla Daśamī) na inayos ayon sa bawat buwan. Sa Caitra, sinasamba si Dharmarāja (Yama) sa mga handog na ayon sa panahon, pag-aayuno, pagpapakain sa mga brāhmaṇa, at takdang dakṣiṇā, na nagbubunga ng banal na pagkakamag-anak. Sa Mādhava, sinasamba si Viṣṇu sa mapuputi at mababangong bulaklak at maraming pradakṣiṇā upang marating ang Vaiṣṇava-loka. Sa Jyeṣṭha, binibigyang-diin ang pagbaba ng Gaṅgā at ang dakilang bisa ng Daśaharā “Daśa-yoga,” na naglilista ng nakṣatra, araw ng linggo, karaṇa, yoga, at mga puwesto sa zodiako; ang paliligo sa ritwal ay nagdadala sa tahanan ni Hari. Sa mga sumunod na buwan, itinatakda ang paliligo/japa/homa/dāna na nagbubunga ng langit (Āṣāḍha), pagsamba kay Śiva na may pag-aayuno at mga kaloob (Śrāvaṇa), at ang Bhādrapada Daśāvatāra-vrata na may tarpaṇa at pag-aalay ng sampung gintong larawan ng mga avatāra. Sa Āśvina, inilalahad ang Vijayā Daśamī: paggawa ng cakravāla mula sa dumi ng baka, pagsamba kay Rāma at sa kanyang mga kapatid, pakikilahok ng buong sambahayan, at biyayang tagumpay at yaman. Sa Kārtika, ipinakikilala ang Sārvabhauma Vrata: bali sa mga direksiyon sa hatinggabi, mandalang may walong talulot, at mga mantrang pumupuksa ng kasalanan para sa mga dikpāla at kay Ananta, na nagtatapos sa pagsamba sa brāhmaṇa at gantimpalang tulad ng pagkamahari. Kasunod ang mga panata: Ārogyaka (Mārgaśīrṣa), pagsamba sa Viśvedeva kasama ang sampung anyo ni Keśava (Pauṣa), pagsamba kay Devāṅgirasa (Māgha), at sa huli pagsamba sa labing-apat na Yamā na may tarpaṇa at Sūrya-arghya, na nagbibigay ng kasaganaan at Viṣṇuloka.
Verse 1
सनातन उवाच । अथ तेऽहं प्रवक्ष्यामि दशम्या वै व्रतानि च । यानि कृत्वा नरो भक्त्या धर्मराजप्रियो भवेत् ॥ १ ॥
Sinabi ni Sanātana: Ngayon ay ipaliliwanag ko sa inyo ang mga panatang isinasagawa sa Daśamī (ikasampung araw). Ang sinumang tumutupad nito nang may bhakti ay nagiging minamahal ni Dharmarāja (Yama), panginoon ng katuwiran.
Verse 2
चैत्रशुक्लदशम्यां तु धर्मराजं प्रपूजयेत् । तत्कालसंभवैः पुष्पैः फलैर्गंधादिभिस्तथा ॥ २ ॥
Sa maliwanag na Daśamī (śukla) ng buwang Caitra, marapat na sambahin nang wasto si Dharmarāja, na may mga bulaklak, prutas, pabango at iba pang handog na ayon sa panahong yaon.
Verse 3
सोपवासो वैकभक्तो भोजयित्वा द्विजोत्तमान् । चतुर्द्दशततस्तेभ्यः शक्त्या दद्याच्च दक्षिणाम् ॥ ३ ॥
Sa pagtalima sa upavāsa (pag-aayuno) at pagkain nang minsan lamang, pakainin ang pinakamahuhusay sa mga dalawang-ulit na isinilang (mga Brahmana). Pagkaraan, ayon sa kakayahan, magbigay ng dakṣiṇā (handog na parangal) na may halagang isang libo’t apat na raan (yunit).
Verse 4
एवं यः कुरुते विप्र धर्मराजप्रपूजनम् । स धर्मस्याज्ञयागच्छेद्देवैः साधर्म्यमच्युतः ॥ ४ ॥
Kaya nito, O brāhmaṇa, sinumang magsagawa ng taimtim na pagsamba kay Dharmarāja, ayon sa utos ng Dharma, ang taong di-natitinag na iyon—sa biyaya ni Acyuta—ay makakamit ang kalagayang kauri ng mga deva, na kabahagi ng kanilang pagka-diyos.
Verse 5
दशम्यां माधवे शुक्ले विष्णुमभ्यर्च्य मानवः । गंधाद्यैरुपचारैश्च श्वेतपुष्पैः सुगंधिभिः ॥ ५ ॥
Sa Daśamī, ang ikasampung araw ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwan ng Mādhava, dapat sambahin ng tao si Panginoong Viṣṇu, na may handog na pabango at iba pang upacāra, kasama ang mapuputi at mababangong bulaklak.
Verse 6
शतं प्रदक्षिणाः कृत्वा विप्रन्संभोज्य यत्नतः । लभते वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा ॥ ६ ॥
Pagkaraang magsagawa ng sandaang pradakṣiṇā at maingat na magpakain sa mga brāhmaṇa, makakamit ng tao ang daigdig na Vaiṣṇava, ang kaharian ni Viṣṇu; dito’y wala nang dapat pag-alinlangan o pag-isipan pa.
Verse 7
ज्येष्ठे शुक्लदशम्यां तु जाह्नवी सरितां वरा । समायाता धरां स्वर्गात्तस्मात्सा पुण्यदा स्मृता ॥ ७ ॥
Sa Daśamī ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwan ng Jyeṣṭha, ang Jāhnavī—pinakamainam sa mga ilog—ay bumaba sa lupa mula sa langit; kaya siya’y inaalala bilang tagapagkaloob ng puṇya, ang banal na kabutihan.
Verse 8
ज्येष्ठः शुक्लदलं हस्तो बुधश्च दशमीः तिथिः । गरानन्दव्यतीपाताः कन्येंदुवृषभास्कराः ॥ ८ ॥
Dito’y itinakda ang nakṣatra na Jyeṣṭhā at ang maliwanag na kalahati; binanggit ang Hasta (nakṣatra) at ang Miyerkules (Budha); ang tithi ay Daśamī. Ang karaṇa ay Gara; ang yoga ay Ānanda at Vyatīpāta; at ang kaugnay na mga lagay sa zodiako ay Kanyā (Virgo), Indu (Buwan), Vṛṣabha (Taurus), at Āskara (Araw).
Verse 9
दशयोगः समाख्यातो महापुण्यतमो द्विज । हरते दश पापानि तस्माद्दशहरः स्मृतः ॥ ९ ॥
O dvija, ang “Daśa-yoga” na ito ay ipinahayag na pinakadakilang mapagkaloob ng puṇya. Inaalis nito ang sampung kasalanan; kaya ito’y inaalala bilang “Daśahara”—ang tagapuksa ng sampu (na kasalanan).
Verse 10
अस्यां यो जाह्नवीं प्राप्य स्नाति संप्रीतमानसः । विधिना जाह्नवीतोये स याति हरिमन्दिरम् ॥ १० ॥
Sinumang dumating dito at makamtan ang Jāhnavī (Gaṅgā), at maligo sa kanyang tubig na may pusong payapa at puspos ng bhakti, ayon sa wastong ritwal—siya’y makararating sa tahanan ni Hari (ang banal na dako ni Viṣṇu).
Verse 11
आषाढशुक्लदशमी पुण्या मन्वादिकैः स्मृता । तस्यां स्नानं जपो दानं होमो वा स्वर्गतिप्रदाः ॥ ११ ॥
Ang ika-sampung araw (Daśamī) ng maliwanag na kalahati ng buwan sa Āṣāḍha ay inaalala nina Manu at iba pang awtoridad bilang banal. Sa araw na iyon, ang pagligo, japa (pagbigkas ng mantra), pag-aalay ng dāna, o homa sa sagradong apoy—nagkakaloob ng pag-abot sa svarga.
Verse 12
श्रावणे शुक्लदशमी सर्वाशापरिपूर्तिदा । अस्यां शिवार्चनं शस्तं गन्धाद्यै रुपचारकैः ॥ १२ ॥
Sa buwan ng Śrāvaṇa, ang Śukla Daśamī (ika-sampu sa maliwanag na kalahati) ay sinasabing tumutupad sa lahat ng minimithing hangarin. Sa araw na ito, pinupuri ang pagsamba kay Śiva, na may handog na pabango at iba pang upacāra.
Verse 13
तत्रोपवासो नक्तं वा द्विजानां भोजनं जपः । हेम्नो दान च धेन्वादेः सर्वपापप्रणाशनम् ॥ १३ ॥
Doon, ang pag-aayuno—o pagkain lamang sa gabi—ang pagpapakain sa mga dvija, at ang pagsasagawa ng japa; at gayundin ang pag-aalay ng ginto at ng mga baka at iba pa—lahat ng ito’y ipinahahayag na pumupuksa sa bawat kasalanan.
Verse 14
अथो नभस्यशुक्लायां दशम्यां द्विजसत्तम । व्रतं दशावताराख्यं तत्र स्नानं जलाशये ॥ १४ ॥
Pagkaraan, O pinakamainam sa mga dvija, sa ikasampung araw (Daśamī) ng maliwanag na kalahati ng buwan sa Nabhasya (Bhādrapada), isagawa ang panatang tinatawag na Daśāvatāra-vrata; at sa pagkakataong iyon ay maligo sa isang imbakan ng tubig.
Verse 15
कृत्वा संध्यादिनियमं देवर्षिपितृतर्पणम् । ततो दशावताराणि समभ्यर्चेत्समाहितः ॥ १५ ॥
Matapos isagawa ang mga arawang tuntunin na nagsisimula sa mga ritong Sandhyā, at maghandog ng tarpaṇa (pagbubuhos ng tubig) sa mga deva, mga rishi, at mga ninuno, saka, na may natipong isip, ay dapat sambahin nang wasto ang Sampung Avatāra ni Viṣṇu.
Verse 16
मत्स्यं कूर्मं वराहं च नरसिंहं त्रिविक्रमम् । रामं रामं च कृष्णं च बौद्धं कल्किनमेव च ॥ १६ ॥
Nagpakita ang Panginoon bilang Matsya, Kūrma, at Varāha; bilang Narasiṃha at Trivikrama; bilang Rāma (Paraśurāma) at Rāma (Rāmacandra); bilang Kṛṣṇa; bilang ang Buddha; at gayundin bilang Kalkin.
Verse 17
दशमूर्तिस्तु सौवर्णीः पूजयित्वा विधानतः । दशभ्यो विप्रवर्येभ्यो दद्यात्सत्कृत्य नारद ॥ १७ ॥
Pagkatapos sambahin ayon sa itinakdang paraan ang sampung gintong anyo, O Nārada, dapat itong ihandog bilang kaloob, na may paggalang, sa sampung pinakamarangal na Brāhmaṇa.
Verse 18
उपवासं चैकभक्तं कृत्वा संभोज्य वाडवान् । विसृज्य पश्चाद्भुंजीत स्वयं स्वेष्टैः समाहितः ॥ १८ ॥
Matapos magsagawa ng pag-aayuno (upavāsa) at ng disiplina ng isang kainan lamang (ekabhakta), dapat munang pakainin ang mga karapat-dapat na panauhin at mga umaasa; pagkaraang mapauwi sila, saka pa lamang kumain ang sarili, na may payapang isip, kasama ang mga piniling kasama.
Verse 19
भक्त्या कृत्वा व्रतं त्वेतद्भुक्त्वा भोगानिहोत्तमान् । विमानेन व्रजेदंते विष्णुलोकं सनातनम् ॥ १९ ॥
Ang sinumang tumupad sa panatang ito nang may bhakti, at nagtamasa ng pinakamainam na ligaya sa mundong ito, sa wakas ng buhay ay sasakay sa makalangit na vimāna at tutungo sa walang-hanggang kaharian ni Viṣṇu.
Verse 20
आश्विने शुक्लदशमी विजया सा प्रकीर्तिता । चतुर्गोमयपिंडानि प्रातर्न्यस्य गृहांगणे ॥ २० ॥
Sa buwang Āśvina, ang Daśamī ng maliwanag na kalahati ay kilala bilang Vijayā. Sa umaga, maglagay ng apat na tipak ng dumi ng baka sa bakuran ng bahay.
Verse 21
चक्रवालस्वरूपेण तन्मध्ये रामलक्ष्मणौ । तथा भरतशत्रुघ्नौ पूजयेच्चतुरोऽपि हि ॥ २१ ॥
Ayusin ito sa anyong bilog na bakod (cakravāla); sa gitna ilagay sina Rāma at Lakṣmaṇa, gayundin sina Bharata at Śatrughna, at sambahin silang apat nang ganap.
Verse 22
सपिधानासु पात्रीषु गोमयीषु चतसृष्ट । किन्नं धान्यं सरौप्यं तु धृत्वा धौतांशुकावृतम् ॥ २२ ॥
Sa apat na sisidlang pinahiran ng dumi ng baka at may takip, ilagay ang malilinis na butil ng butil-butil na pagkain kasama ang pilak, at takpan ng hinugasang telang dalisay.
Verse 23
पितृमातृभ्रातृपुत्रजाया भृत्यसमन्वितम् । संपूज्यं गन्धपुष्पाद्यैर्नैवेद्यैश्च विधानतः ॥ २३ ॥
Kasama ang ama, ina, mga kapatid, mga anak na lalaki, asawa, at mga tagapaglingkod, magsagawa ng ganap na pagsamba ayon sa itinakdang ritwal, na may pabango, mga bulaklak at iba pang handog, at may naivedya (handog na pagkain).
Verse 24
नमस्कृत्याथ भुंजीत द्विजान्संभोज्य पूजितान् । एवं कृत्वा विधानं तु नरो वर्षं सुरवान्वितः ॥ २४ ॥
Pagkaraan ng pagyukod at pagpupugay, saka siya dapat kumain, matapos munang pakainin at parangalan ang mga dwija (mga brahmana). Sa pagsunod sa itinakdang ritwal na ito, ang tao ay mananatiling pinagkalooban ng makalangit na biyaya sa loob ng isang taon.
Verse 25
धनधान्यसमृद्धश्च निश्चितं जायते द्विज । अथापाराह्णसमये नवम्यां संनिमंत्रिताम् ॥ २५ ॥
O dwija, tiyak na siya’y magiging sagana sa yaman at ani ng butil. Kaya sa oras ng apārāhṇa (hapon), sa ikasiyam na araw ng buwan (Navamī), marapat na anyayahan nang wasto ang naunang inanyayahan (diyos/pananata).
Verse 26
पूर्वदिक्षु शमीं विप्र गत्वा तन्मूलजां मृदम् । गृहीत्वा स्वगृहं प्राप्य गीतवादित्रनिःस्वनैः ॥ २६ ॥
O brahmana, magtungo sa silangan sa punong śamī at kumuha ng lupa mula sa ugat nito; saka bumalik sa sariling tahanan sa gitna ng tunog ng awit at mga tugtugin.
Verse 27
संपूज्य तां विधानेन सज्जीकृत्य स्वकं बलम् । निर्गत्य पूर्वद्वारेण ग्रामाद्ब्रहिरनाकुलः ॥ २७ ॥
Matapos sambahin Siya ayon sa wastong ritwal at ihanda ang sariling lakas, siya’y lumabas ng nayon nang payapa sa pamamagitan ng tarangkahang silangan.
Verse 28
ततः शत्रुप्रतिकृतिं निर्मितां पत्रकादिभिः । मनसा कल्पितां वापि स्वर्णं पुंरवंशरेण वै ॥ २८ ॥
Pagkatapos, gumawa ng anyong-larawan ng kaaway—mula sa mga dahon at katulad nito, o kahit sa guniguni lamang sa isip—at maghandog din ng ginto, O inapo ni Pururavā.
Verse 29
विध्येदिति भृशं प्रीतः प्राप्नुयात्स्वगृहं निशि । एवं कृतविधिर्वापि गच्छेद्वा शत्रुनिग्रहे ॥ २९ ॥
Sa pagbigkas ng “Saksakin (butasin) siya!”—na may labis na kagalakan—dapat siyang bumalik sa sariling tahanan sa gabi. O kaya, matapos maisagawa nang wasto ang itinakdang pamamaraan, maaari rin siyang magtungo upang supilin ang mga kaaway.
Verse 30
एषैवं दशमी विप्र विधिनाऽचरिता सदा । धनं जयं सुतान् गाश्च गजाश्वं वाप्यजाविकम् ॥ ३० ॥
O brāhmaṇa, kapag ang pagtalima sa Daśamī na ito ay laging isinasagawa ayon sa itinakdang paraan, ito’y nagkakaloob ng yaman, tagumpay, mga anak na lalaki, mga baka, mga elepante at kabayo, pati na rin mga kambing at tupa.
Verse 31
दद्यादिह शरीरांते स्वर्गतिं चापि नारद । दशम्यां कार्तिके शुक्ले सार्वभौमव्रतं चरेत् ॥ ३१ ॥
O Nārada, dapat isagawa ang Sārvabhauma Vrata sa maliwanag na ikasampung araw (Daśamī) ng Kārtika. Kapag isinagawa sa buhay na ito, nagkakaloob ito ng kabanalan dito at, sa wakas ng katawan, nagbibigay rin ng pag-akyat sa langit.
Verse 32
कृतोपवासो वैकाशी निशीथेऽपूपकादिभिः । दशदिक्षु बलिं दद्याद् गृहद्वापि पुराद्ब्रहिः ॥ ३२ ॥
Matapos ganapin ang pag-aayuno at magpuyat sa gabi, sa hatinggabi ay dapat maghandog ng bali (handog na ritwal) na may mga apūpa-cake at katulad na bagay sa sampung direksiyon—sa may pintuan ng bahay o sa labas ng bayan.
Verse 33
मंडलेऽष्टदले क्लृप्ते गोविड्लिप्तधरातले । मन्त्रैरेभिर्द्विजश्रेष्ठ गणेशादिकृतार्चनः ॥ ३३ ॥
O pinakamahusay sa mga dvija, matapos ihanda ang isang mandala na may walong talulot sa lupang pinahiran ng dumi ng baka, magsagawa ng pagsamba—nagsisimula kay Gaṇeśa—gamit ang mga mantrang ito.
Verse 34
यो मे पूर्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तमिंद्रो देवरा जोऽद्य नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३४ ॥
Nawa’y si Indra—hari ng mga deva, tagapagkaloob ng lahat ng ninanais na biyaya—ay puksain ngayon ang kasalanang dumapo sa akin dahil sa masamang gawa sa mundong ito.
Verse 35
यो मे वह्निगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तेजोराजोऽथ वह्निस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३५ ॥
Nawa’y mapawi ang kasalanang pumasok sa aking apoy dahil sa masamang gawa rito; at nawa’y si Agni—panginoon ng ningning, tagapagkaloob ng lahat ng ninanais—ay tupukin at lamunin iyon nang lubos.
Verse 36
यो मे दक्षगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तं यमः प्रेतराजो वै नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३६ ॥
Nawa’y si Yama, hari ng mga yumao, tagapagkaloob ng lahat ng ninanais na bunga, ay lubusang puksain ang kasalanang dumikit sa aking kanang panig dahil sa masamang gawa rito; nawa’y alisin niya ito nang ganap.
Verse 37
यो मे नैर्ऋतिगः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । रक्षोराजो नैर्ऋतिस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३७ ॥
Nawa’y si Nairṛti, hari ng mga Rākṣasa—tagapagkaloob ng lahat ng ninanais na pagtatamo—ay puksain ang masamang kasalanang dumating sa akin dito dahil sa gawang masama.
Verse 38
यो मे पश्चिमगः पाप्मा पापकेनेहकर्मणा । यादः पतिस्तं वरुणो नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३८ ॥
Nawa’y si Varuṇa—panginoon ng mga tubig, tagapagkaloob ng lahat ng ninanais na biyaya—ay puksain ang aking kasalanang nasa kanluran, na sumibol dito dahil sa masamang gawa.
Verse 39
यो मे वायुगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । वायुस्तं मरुतां राजो नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३९ ॥
Anumang kasalanan ko na napasok sa hangin dahil sa masamang gawa rito—nawa’y si Vāyu, hari ng mga Marut at tagapagkaloob ng lahat ng minimithi, ay lubusang magpuksa niyon.
Verse 40
यो मे सौम्यगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । सोमस्तमृक्षयक्षेशो नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४० ॥
O mahinahon! Anumang kasalanang dumapo sa akin dito dahil sa masamang gawa—nawa’y si Soma, panginoon ng mga Ṛkṣa at Yakṣa at tagapagkaloob ng lahat ng minimithi, ay magpawi nito.
Verse 41
यो म ईशगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । ईशानो भूतनाथस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४१ ॥
Nawa’y si Īśāna, Panginoon ng mga nilalang at tagapagkaloob ng lahat ng minimithi, ay magpuksa sa kasalanang dumating sa akin dito dahil sa makasalanang gawa.
Verse 42
यो मं ऊर्द्ध्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । ब्रह्मा प्रजापतीशस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४२ ॥
Nawa’y si Brahmā, Panginoon ng mga nilalang (Prajāpati) at tagapagkaloob ng lahat ng minimithi, ay puksain ang kasalanang bumangon laban sa akin dito dahil sa masamang gawa.
Verse 43
यो मेऽधःसंस्थितः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । अनंतो नागराजस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४३ ॥
Anumang kasalanan sa akin na nanahan sa ibaba, na nalikha rito dahil sa masama kong gawa—nawa’y si Ananta, hari ng mga Nāga at tagapagkaloob ng lahat ng minimithi, ay magpuksa nito.
Verse 44
इत्येवं दिक्षु दशसु बलिं दत्वा समाहितः । क्षेत्रपालाय तद्बाह्ये क्षिपेद्बलिमतंद्रितः ॥ ४४ ॥
Sa gayon, matapos maghandog ng bali sa sampung dako nang may payapang isip, dapat niyang masikap na ihagis ang handog sa labas ng pook-ritwal para kay Kṣetrapāla, ang tagapagbantay ng banal na lupain.
Verse 45
एवं कृतविधिः शेषं निशायां निनयेत्सुधीः । गीतैः सुमंगलप्रायैः स्तवपाठैर्जपादिभिः ॥ ४५ ॥
Pagkatapos maisagawa ang itinakdang ritwal, ang marunong ay dapat gugulin ang nalalabing gabi sa mga awiting mapalad, pagbigkas ng mga himno, japa (pag-uulit ng mantra), at mga kaugnay na pagsasanay.
Verse 46
प्रातः स्नात्वा समभ्यर्च्य लोकपालान् द्विजोत्तमान् । द्वादशाभ्यर्च्य संभोज्य शक्तितो दक्षिणां ददेत् ॥ ४६ ॥
Sa umaga, matapos maligo, ang pinakamainam sa mga dwija ay dapat sumamba nang wasto sa mga Lokapāla, mga tagapagbantay ng mga daigdig, at sa mga pangunahing Brāhmaṇa. Pagkaraan, matapos sambahin ang labindalawang Brāhmaṇa at pakainin sila, magbigay siya ng dakṣiṇā ayon sa kanyang kakayahan.
Verse 47
इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र भोगान्भुक्तैहिकाञ्छुभान् । युगं स्वर्गसुखं भुक्त्वा सार्वभौमो नृपो भवेत् ॥ ४७ ॥
O brāhmaṇa, sa paggawa ng panatang ito sa ganitong paraan, tatamasahin ng tao ang mabubuting ligaya sa mundong ito; at matapos lasapin ang kaligayahan sa svarga sa loob ng isang yuga, siya’y magiging haring pangkalahatan, isang cakravartin.
Verse 48
मार्गशुक्लदशम्यां तु चरेदारोग्यकं व्रतम् । गंधाद्यैरर्चयेद्विप्रान् दश तच्चरणोदकम् ॥ ४८ ॥
Sa maliwanag na ikasampung araw ng Mārgaśīrṣa, dapat isagawa ang Ārogyaka na panata na nagbibigay-kalusugan. Sambahin ang sampung Brāhmaṇa sa pamamagitan ng pabango at iba pa, at tanggapin nang sampung ulit ang caraṇodaka, ang tubig mula sa kanilang mga paa.
Verse 49
पीत्वाऽथ दक्षिणां दत्वा विसूजेदेकभोजनं । एतत्कृत्वा व्रतं विप्र ह्यारोग्यं प्राप्य भूतले ॥ ४९ ॥
Pagkaraang inumin ang itinakdang handog at maibigay ang dakṣiṇā (handog na bayad), tapusin ang ritwal sa pagkain ng iisang kainan lamang. O brāhmaṇa, sa pagsasagawa ng panatang ito nang ganito, nakakamit ang mabuting kalusugan sa ibabaw ng lupa.
Verse 50
धर्मराजप्रसादेन मोदते दिवि देववत् । पौषे दशम्यां शुक्लायां विश्वेदेवान् समर्चयेत् ॥ ५० ॥
Sa biyaya ni Dharmarāja, ang tao’y nagagalak sa langit na parang isang deva. Sa ikasampung araw (daśamī) ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwang Pauṣa, marapat na sambahin nang wasto ang mga Viśvedevas.
Verse 51
ऋतुं दक्षं वसून्सत्यं कालं कामं मुनिं गुरुम् । विप्रं रामं च दशधा केशवस्तान्समास्थितः ॥ ५१ ॥
Si Keśava ay nananahan sa sampung anyong ito: Ṛtu, Dakṣa, ang mga Vasu, Satya, Kāla, Kāma, ang Muni, ang Guru, ang Vipra (brāhmaṇa), at si Rāma.
Verse 52
स्वापयित्वा दर्भमयानासनेषु च संस्थितान् । गंधैर्धूपैस्तथा दीपैर्नैवेद्यैश्चापि नारद ॥ ५२ ॥
O Nārada, matapos pagpayapain sila at paupuin sa mga upuang yari sa damong darbha, saka sila parangalan ng pabango, insenso, mga ilawan, at naivedya—mga handog na pagkain.
Verse 53
प्रत्येकं दक्षिणां दत्वा प्रणियत्य विसर्जयेत् । दक्षिणां तां द्विजाग्र्येभ्यो गुरवे वा समर्पयेत् ॥ ५३ ॥
Pagkatapos ibigay ang dakṣiṇā sa bawat isa, marapat na tapusin nang wasto at pauwiin sila nang may paggalang. Ang dakṣiṇā na iyon ay dapat ihandog sa mga dakilang brāhmaṇa, o kung hindi, ialay sa sariling guru.
Verse 54
एवं कृतविधि श्चैकभक्तो भोगी व्रती भवेत् । लोकद्वयस्य विप्रर्षे नात्र कार्या विचारणा ॥ ५४ ॥
Kaya nga, matapos isagawa ang ritwal ayon sa itinakdang paraan, nararapat maging ekabhakta—yaong kumakain nang minsan lamang—ngunit nananatiling tagapagtamasa nang ayon sa dharma sa mga pinahihintulutang ligaya, at namumuhay bilang tagapag-ingat ng mga panata. O pinakamainam sa mga Brahmana, ang gayong tao ay nagkakamit ng kabutihan sa dalawang daigdig; dito’y wala nang dapat pag-alinlangan o pagtalakay pa.
Verse 55
माघशुक्लदशम्यां तु सोपवासो जितेंद्रियः । देवांनगिरसो नाम दश सम्यक्समर्चयेत् ॥ ५५ ॥
Sa ikasampung araw (Daśamī) ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwan ng Māgha, nararapat mag-ayuno at supilin ang mga pandama, at sambahin nang wasto ang sampung banal na rishi na tinatawag na Devāṅgirasas.
Verse 56
कृत्वा स्वर्णमयान्विप्र गंधाद्यैरुपचारकैः । आत्मा ह्यायुर्मनो दक्षो मदः प्राणस्तथैव च ॥ ५६ ॥
O Brahmana, matapos likhain ang (mga banal na anyo) na ginto at parangalan sila sa mga handog gaya ng pabango at iba pa—unawain na ang Sarili (Ātman) mismo ang haba ng buhay, ang isip, ang kakayahan, ang sigla, at gayundin ang hiningang-buhay (prāṇa).
Verse 57
बर्हिष्मांश्च गविष्ठश्च दत्तः सत्यश्च ते दश । दश विप्रान्भोजयित्वा मधुरान्नेन नारद ॥ ५७ ॥
O Nārada, ang sampung iyon ay sina Barhiṣmān, Gaviṣṭha, Datta, Satya, at iba pa; at matapos pakainin ang sampung Brahmana ng matatamis na pagkain, ang (ritwal/gawa) ay natupad nang wasto.
Verse 58
मूर्तीस्तेभ्यः प्रदद्यात्ताः स्वर्गलोकाप्तये क्रमात् । अंत्यशुक्लदशम्यां तु चतुर्दशं यमान्यजेत् ॥ ५८ ॥
Dapat ibigay nang sunod-sunod sa kanila ang mga banal na larawan upang makamit ang daigdig ng langit. Ngunit sa huling Daśamī ng maliwanag na kalahati (Śukla Daśamī), nararapat sambahin ang labing-apat na Yamā.
Verse 59
यमश्च धर्मराजश्च मृत्युश्चैवांतकस्तथा । वैवस्वतश्च कालश्च सर्वभूतक्षयस्तथा ॥ ५९ ॥
Siya ay tinatawag na Yama, ang Hari ng Dharma; siya rin ang Kamatayan, ang Tagapagwakas; Vaivasvata; ang Panahon; at ang Tagapaglipol ng lahat ng nilalang.
Verse 60
औदुम्बरश्च दघ्नश्च द्वौ नीलपरमेष्ठिनौ । वृकोदरश्चचित्रश्च चित्रगुप्तश्चतुर्दश ॥ ६० ॥
Sina Audumbara at Daghna—ang dalawang ito ay kilala rin bilang Nīla at Parameṣṭhin. Gayundin sina Vṛkodara at Citra, at pati si Citragupta—kaya’t sila’y binibilang na labing-apat.
Verse 61
गन्धाद्यैरुपचारैश्च समभ्यर्च्याथतर्पयेत् । तिलांबुमिश्रांजलिभिर्दर्भैः प्रत्येकशस्त्रिभिः ॥ ६१ ॥
Pagkaraang sumamba nang wasto sa pamamagitan ng mga handog gaya ng paste ng sandal at iba pa, saka isagawa ang tarpaṇa: mag-alay ng mga dakot ng tubig na hinaluan ng linga, gamit ang damong darbha—tatlong ulit para sa bawat isa.
Verse 62
ततश्च दद्यात्सूर्यार्घं ताम्रपात्रेण नारद । रक्तचंदनसंदनसंमिश्रतिलाक्षतयवांबुभिः ॥ ६२ ॥
Pagkatapos, O Nārada, maghandog ng arghya sa Araw gamit ang sisidlang tanso, na may tubig na hinaluan ng pulang sandalwood, mabangong sandal paste, linga, bigas na buo (akṣata), at sebada.
Verse 63
एहि सूर्यसहस्रांशो तेजोराशे जगत्पते । गृहाणार्घ्यं मया दत्तं भक्त्या मामनुकंपय ॥ ६३ ॥
O Sūrya na may sanlibong sinag, O bukal ng liwanag, O Panginoon ng sansinukob—halika! Tanggapin ang arghya na inihandog ko nang may bhakti, at mahabag ka sa akin.
Verse 64
इति मंत्रेण दत्वाऽर्घ्यं विप्रान्भोज्य चतुर्द्दश । रौप्यां सुदक्षिणां दत्वा विसृज्याश्नीत च स्वयम् ॥ ६४ ॥
Pagkatapos maghandog ng arghya sa pamamagitan ng mantrang ito, pakainin ang labing-apat na brāhmaṇa; saka magbigay ng marangal na dakṣiṇā na pilak, magpaalam at magpalayas nang may paggalang, at pagkatapos ay saka kumain ang sarili.
Verse 65
एवं कृतविधिर्विप्र धर्मराजप्रसादतः । भुक्त्वा भोगांश्च पुत्रार्थानैहिकान्देवदुर्लभान् ॥ ६५ ॥
Sa gayon, O brāhmaṇa, matapos maisagawa nang wasto ang itinakdang mga ritwal, at sa biyaya ni Dharmarāja, tinamasa niya ang mga ginhawang makamundo at ang pagpapala ng mga anak na lalaki—mga biyayang sa buhay na ito’y mahirap makamtan kahit ng mga deva.
Verse 66
विमानवरमास्थाय देहांते विष्णुलोकभाक् ॥ ६६ ॥
Sa wakas ng katawan (sa oras ng kamatayan), sumakay siya sa isang napakahusay na vimāna at naging nananahan sa daigdig ni Viṣṇu (Viṣṇuloka).
Verse 67
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितदशमीव्रतनिरूपणं नामैकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११९ ॥
Sa ganito nagtatapos, sa Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa—sa Pūrva-bhāga, sa Dakilang Salaysay (Bṛhad-upākhyāna), sa Ikaapat na Pada—ang ika-119 na kabanata na pinamagatang: “Paglalahad ng panatang Daśamī na isinasagawa sa loob ng labindalawang buwan.”
Because the chapter proclaims a highly auspicious “Daśa-yoga” configuration that is said to destroy ten sins (daśa-hara). It links the day with Gaṅgā’s descent and prescribes bathing with proper rite and devotion as the central meritorious act.
It combines daily purificatory disciplines (sandhyā, tarpaṇa) with formal worship of Viṣṇu’s ten avatāras and culminates in gifting ten golden images to ten eminent brāhmaṇas—presenting a complete vrata-kalpa sequence: preparation, worship, dāna, feeding, and promised Viṣṇuloka.
The rite externalizes and ritually neutralizes pāpa (sin) through offerings in the ten directions and invocations to deities associated with cosmic order (dikpālas and allied powers). It closes with Kṣetrapāla bali and nocturnal devotional vigil, then morning brāhmaṇa worship—integrating protection, purification, and merit transfer.
The chapter lists Yama with multiple epithets (King of Dharma, Death/Ender, Vaivasvata, Time, etc.) and additional named forms including Audumbara, Daghna, Nīla, Parameṣṭhin, Vṛkodara, Citra, and Citragupta—collectively totaling fourteen recipients of worship and tarpaṇa.