
Itinuturo ni Sanātana kay Nārada ang mga panatang kaugnay ng ikatlong araw sa kalendaryong lunar (Tṛtīyā), na binibigyang-diin ang mga ritwal ng kababaihan para sa saubhāgya (mapalad na pag-aasawa), pagkakaroon ng supling, at kaginhawahan ng tahanan. Nagsisimula sa Caitra śukla-tṛtīyā Gaurī-vrata: paglikha ng magkaparis na anyo ni Gaurī kasama ang kanyang asawa (metal o luwad), pagsamba gamit ang dūrvā at mga palamuti, pag-aayuno, pagpupuyat sa gabi, pag-aalay ng kaloob sa guro, at paglulubog sa tubig. Isinusunod ang pangmatagalang pagtalima (12 taon) at ang pangwakas na dāna (dhenudvādaśa-saṅkalpa). Pagkatapos ay Akṣayā (Rādhā) Tṛtīyā, kung saan ang mga gawaing banal ay nagiging di-nauubos; iniuugnay ang tithi sa pagsisimula ng mga yuga at itinatakda ang pagsamba kay Viṣṇu–Śrī, pagligo sa Gaṅgā, paggamit ng akṣata, at pagpapakain sa mga brāhmaṇa. Binabanggit din ang mga anyo ayon sa buwan: Rambhā-vrata (Jyeṣṭha), pagsamba kay Keśava–Lakṣmī (Āṣāḍha), Svarṇa-Gaurī (Bhādrapada) na may 16-taong siklo at udyāpana na may homa at pamamahagi ng vāyana, Hāritālaka, Hasta-Gaurī (kapag tumapat sa Hasta nakṣatra), Koṭīśvarī/Lakṣeśvarī (4 na taon, isang lakh na butil at imaheng mula sa gatas), Dakilang Gaurī-vrata (Īṣa, 5 taon) na may pagsamba sa limang suvāsinī at mga sisidlang ritwal, at iba pang magkapares na panata (Viṣṇu-Gaurī, Hara–Gaurī, Brahma-Gaurī, Saubhāgya-sundarī). Nagtatapos sa pamantayang hulma ng Tṛtīyā: pagsamba sa Devī, paggalang sa brāhmaṇa, kawanggawa, homa, at visarjana.
Verse 1
सनातन उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि तृतीयाया व्रतानि ते । यानि सम्यग्विधायाशु नारी सौभाग्यमाप्नुयात् ॥ १ ॥
Wika ni Sanātana: Makinig ka, O Nārada; sasabihin ko sa iyo ang mga vrata ng Tṛtīyā (ikatlong araw ng buwan). Sa wastong pagsasagawa nito, ang babae ay agad magkakamit ng saubhāgya—mapalad na kapalaran sa pag-aasawa—at kagalingan.
Verse 2
चैत्रशुक्लतृतीयायां गौरीं कृत्वा सभर्तृकाम् । सौवर्णा राजतीं वापि ताम्नीं वा मृण्ययीं द्विज ॥ २ ॥
O dalawang-ulit-na-ipinanganak, sa Tṛtīyā ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Caitra, dapat gumawa ng larawan ni Gaurī kasama ang kaniyang asawa—mula sa ginto, o pilak, o tanso, o kaya’y luwad.
Verse 3
अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्वस्त्रैराभरणैः शुभैः । दूर्वाकांडैश्च विधिवत्सोपवासा तु कन्यका ॥ ३ ॥
Matapos sambahin nang ayon sa tuntunin sa pamamagitan ng pabango, mga bulaklak at iba pa, kasama ang mapalad na kasuotan at mga palamuti, at ang mga tangkay ng damong dūrvā, ang dalagang iyon ay dapat sumunod sa pag-aayuno (upavāsa).
Verse 4
वरार्थिनी च सौभाग्यपुत्रभर्त्रर्थिनी तथा । द्विजभार्या भर्तृमतीः कन्यकां वा सुलक्षणाः ॥ ४ ॥
Ang dalagang naghahangad ng karapat-dapat na asawa, ang babaeng nagnanais ng magandang kapalaran, ang umaasam ng anak na lalaki o ng kapakanan ng kanyang asawa; gayundin ang asawa ng isang dwija (brāhmaṇa) na kaisa ng kanyang kabiyak, o ang dalagang may mapalad na palatandaan—lahat ng ito ay nararapat isama rito.
Verse 5
सिंदूरांजनवस्त्राद्यैः प्रतोष्य प्रीतमानसा । रात्रौ जागरणं कुर्याद्व्रतसंपूर्तिकाम्यया ॥ ५ ॥
Sa pusong nagagalak, dapat pasayahin ang Diyos sa pag-aalay ng sindūra (pulang bermilyon), añjana (koliryo), mga kasuotan at iba pa; at upang maganap nang ganap ang panata (vrata), magpuyat at magbantay sa buong magdamag.
Verse 6
ततस्तां प्रतिमां विप्र गुरवे प्रतिपादयेत् । धातुजां मृन्मयीं वा तु निक्षिपेच्च जलाशये ॥ ६ ॥
Pagkaraan, O brāhmaṇa, ihandog ang larawang iyon sa guro; at maging ito man ay yari sa metal o sa luwad, saka ito ilubog sa isang imbakan ng tubig o lawa.
Verse 7
एवं द्वादशवर्षाणि कृत्वा गौरीव्रतं शुभम् । धेनुद्वादशसंकल्पं दद्यादुत्सर्गसिद्धये ॥ ७ ॥
Kaya nito, matapos isagawa sa loob ng labindalawang taon ang mapalad na Gaurī-vrata, dapat ibigay ang handog-panata na tinatawag na “dhenudvādaśa-saṅkalpa” (panatang labindalawang baka) upang maganap nang ganap ang utsarga, ang pagtatapos na pag-aalay.
Verse 8
किमत्र बहुनोक्तेन गौरी सौभाग्यदायिनी । स्त्रीणां यथा तथा नान्या विद्यते भुवनत्रये ॥ ८ ॥
Ano pa ang kailangan pang sabihin nang marami? Si Gaurī ang nagkakaloob ng kapalaran at pagpapala; para sa mga babae, sa tatlong daigdig ay wala nang ibang katulad Niya.
Verse 9
धनं पुत्रान्पतिं विद्यामाज्ञासिद्धिं यशः सुखम् । लभते सर्वमेवेष्टं गौरीमभ्यर्च्य भक्तितः ॥ ९ ॥
Sa taimtim na pagsamba kay Gaurī nang may debosyon, nakakamit ang yaman, mga anak, marangal na asawa, karunungan, tagumpay sa mga utos, katanyagan, at kaligayahan—tunay, lahat ng ninanais.
Verse 10
राधशुक्लतृतीया या साक्षया परिकीर्तिता । तिथिस्त्रोतायुगाद्या सा कृतस्याक्षयकारिणी ॥ १० ॥
Ang ikatlong araw ng maliwanag na kalahati ng buwan (śukla-tṛtīyā) na tinatawag na Rādhā ay pinupuri bilang “Akṣayā”; ito ang pangunahing tithi sa pares ng banal na tithi, at anumang gawin sa araw na iyon ay nagiging di-nauubos ang bisa at gantimpala.
Verse 11
द्वे शुक्ले द्वे तथा कृष्णे युगादी कवयो विदुः । शुक्ले पूर्वाह्णिके ग्राह्ये कृष्णे चैव तपस्यथ ॥ ११ ॥
Nalalaman ng mga pantas na ang mga pasimula ng mga yuga ay apat—dalawa sa maliwanag na kalahati at dalawa sa madilim na kalahati. Kapag sa maliwanag na kalahati, dapat itong tuparin sa umaga; kapag sa madilim na kalahati, isagawa ang tapasya ayon sa nararapat.
Verse 12
द्वापरं हि कलिर्भाद्रे प्रवृत्तानि युगानि वै । तत्र राधतृतीयायां श्रीसमेतं जगद्गुरुम् ॥ १२ ॥
Tunay na ang Dvāpara at ang Kali yuga ay nagsisimula sa buwan ng Bhādrapada. Sa panahong iyon—sa Rādhā-tṛtīyā—dapat sambahin ang Jagad-guru, ang Guru ng sanlibutan, kasama si Śrī (Lakṣmī).
Verse 13
नारायणं समभ्यर्चेत्पुष्पधूपविलेपनैः । यद्वा गंगांभसि स्नातो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ १३ ॥
Dapat sambahin nang wasto si Nārāyaṇa sa pamamagitan ng mga bulaklak, insenso, at mga pabango; o kaya, sa pagligo sa tubig ng Gaṅgā, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan.
Verse 14
अक्षतैः पूजयेद्विष्णुं स्नायादप्यक्षतैर्नरः । सक्तून्संभोजयेद्विप्रान्स्वयमभ्यवहरेच्च तान् ॥ १४ ॥
Dapat sambahin ng tao si Viṣṇu gamit ang akṣata (mga butil na buo at di basag); at maligo rin na may akṣata. Pakainin niya ang mga brāhmaṇa ng saktū (harinang sebada), at siya man ay kumain din ng gayon.
Verse 15
एवं कृतविधिर्विप्र नरो विष्णुपरायणः । विष्णुलोकमवाप्नोति सर्वदेवनमस्कृतः ॥ १५ ॥
Kaya nito, O brāhmaṇa, ang taong tumupad nang wasto sa itinakdang ritwal at lubos na nakatuon kay Viṣṇu ay makakamit ang daigdig ni Viṣṇu, na iginagalang at sinasamba ng lahat ng mga deva.
Verse 16
अथ ज्येष्ठतृतीया तु शुक्ला रंभेति नामतः । तस्यां सभार्यं विधिवत्पूजयेद्वाह्मणोत्तमम् ॥ १६ ॥
Ngayon, sa buwan ng Jyeṣṭha, ang ikatlong araw (tṛtīyā) ng maliwanag na kalahati ay tinatawag na Rambhā. Sa araw na iyon, dapat sambahin nang ayon sa ritwal ang isang dakilang brāhmaṇa, kasama ang kanyang asawa.
Verse 17
गन्धपुष्पांशुकाद्यैस्तु नारी सौभाग्यकाम्यया । रंभाव्रतमिदं विप्र विधिवत्समुपाश्रितम् ॥ १७ ॥
Ang babaeng nagnanais ng pagpapala at magandang kapalaran sa buhay may-asawa ay dapat, O brāhmaṇa, magsagawa nang wasto ng Rambhā-vrata na ito, gamit ang pabango, mga bulaklak, kasuotan, at iba pa ayon sa ritwal.
Verse 18
ददाति वित्तं पुत्रांश्च मतिं धर्मे शुभावहाम् । अथाषाढतृतीयायां शुक्लायां शुक्लवाससा ॥ १८ ॥
Ipinagkakaloob nito ang yaman at mga anak na lalaki, at nagbibigay rin ng mabuti at mapalad na pag-uugaling nakatuon sa dharma. Pagkaraan, sa tṛtīyā ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Āṣāḍha, magsuot ng puting kasuotan.
Verse 19
केशवं तु सलक्ष्मीकं सस्त्रीके तु द्विजेऽर्चयेत् । भोजनैः सुरभीदानैर्वस्त्रैश्चापि विभूषणैः ॥ १९ ॥
Dapat sambahin si Keśava kasama si Lakṣmī sa pamamagitan ng paggalang sa isang brāhmaṇa na kasama ang kanyang asawa, at pag-aalay ng pagkain, kaloob na bakang nagpapagatas, mga kasuotan, at mga palamuti.
Verse 20
प्रियेर्वाक्यैर्भृशं प्रीता नारी सौभाग्यवांछया । समुपास्य व्रतं चैतद्धनधान्यसमन्विता ॥ २० ॥
Lubhang nalulugod sa mga salita ng minamahal, ang isang babae—nagnanais ng mabuting kapalaran—ay dapat tuparin nang wasto ang panatang ito; at sa gayon siya’y pagkakalooban ng yaman at saganang ani ng butil.
Verse 21
देवदेवप्रसादेन विष्णुलोकमवाप्नुयात् । नभः शुक्लतृतीयायां स्वर्णगौरीव्रतं चरेत् ॥ २१ ॥
Sa biyaya ng Diyos ng mga diyos, maaaring marating ang kaharian ni Viṣṇu. Kaya sa tṛtīyā (ikatlong araw) ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwan ng Nabhas (Bhādrapada), isagawa ang panatang tinatawag na Svarṇa-Gaurī Vrata.
Verse 22
उपचारैः षोडशभिर्भवानीमभिपूजयेत् । पुत्रान्देहि धनं देहि सौभाग्यं देहि सुव्रते ॥ २२ ॥
Sambahin si Bhavānī sa pamamagitan ng labing-anim na handog na pang-ritwal. (Manalangin:) “O Diyosa na may marangal na panata, ipagkaloob mo ang mga anak na lalaki; ipagkaloob mo ang yaman; ipagkaloob mo ang mabuting kapalaran.”
Verse 23
अन्यांस्च सर्वकामान्मे देहि देहि नमोऽस्तु ते । एवं संप्रार्थ्य देवेशीं भवानीं भवसंयुताम् ॥ २३ ॥
“At ipagkaloob mo rin sa akin ang iba pang katuparan ng lahat ng ninanais—ipagkaloob, ipagkaloob! Pagpupugay sa iyo.” Sa gayon, matapos taimtim na manikluhod at magsumamo sa Reyna ng mga diyos—si Bhavānī na kaisa ni Bhava (Śiva)—(nagpatuloy siya).
Verse 24
व्रतसंपूर्तिकामा तु वायनं दापयेत्तथा । एवं षोडशवर्षाणि कृत्वा नारी व्रतं शुभम् ॥ २४ ॥
Ang babaeng nagnanais na ganap na matupad ang kanyang panata ay dapat ding magpagawa ng pag-aalay ng vāyana ayon sa ritwal. Sa pagtalima sa mapalad na panatang ito sa loob ng labing-anim na taon, natatapos niya ito nang wasto.
Verse 25
उद्यापनं चरेद्भक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जिता । मंडपे मण्डले शुद्धे गणेशादिसुरार्चनम् ॥ २५ ॥
Dapat niyang isagawa ang pangwakas na ritwal (udyāpana) nang may debosyon, na walang pandaraya sa usaping yaman. Sa malinis na mandapa at sa daluyang ritwal na pinadalisay, sambahin niya si Gaṇeśa at ang iba pang mga diyos.
Verse 26
कृत्वा ताम्रमयं पात्रं कलशोपरिविन्यसेत् । सौवर्णीं प्रतिमां तत्र भवान्याः प्रतिपूजयेत् ॥ २६ ॥
Pagkaraang ihanda ang sisidlang tanso, ilagay sa ibabaw nito ang kalaśa (banga ng tubig). Doon, dapat sambahin nang wasto ang gintong larawan ni Bhavānī ayon sa ritwal.
Verse 27
गंधपुष्पादिभिः सम्यक् ततो होमं समाचरेत् । वेणुपात्रैः षोडशभिः पक्वान्नपरिपूरितैः ॥ २७ ॥
Pagkatapos, sa wastong paraan gamit ang pabango, mga bulaklak, at iba pa, isagawa nang nararapat ang homa, ang handog sa apoy. Gamitin ang labing-anim na sisidlang kawayan na lubos na puno ng lutong pagkain.
Verse 28
समर्प्य देव्यै नैवेद्यं द्विजेष्वेतन्निवेदयेत् । वायनं च ततः पश्चाद्दद्यात्संबन्धिबन्धुषु ॥ २८ ॥
Matapos ialay ang naivedya sa Diyosa, ihain din ang mismong handog na iyon sa mga dvija (mga Brahmin). Pagkaraan, ipamahagi ang vāyana, ang mga bahaging handog-ritwal, sa mga kamag-anak at kaangkan.
Verse 29
प्रतिमां गुरवे दत्त्वा द्विजेभ्यो दक्षिणां तथा । पूर्णं लभेत्फलं नारी व्रताचरणतत्परा ॥ २९ ॥
Kapag inihandog niya ang banal na larawan sa kanyang guro at nagkaloob din ng itinakdang dakṣiṇā sa mga dvija, ang babaeng tapat sa pagsasagawa ng kanyang panata ay makakamtan ang ganap na bunga ng vrata.
Verse 30
भाद्रशुक्लतृतीयायां व्रतं वै हारितालकम् । कुर्याद्भक्त्या विधानेन पाद्यार्ध्यार्चन पूर्वकम् ॥ ३० ॥
Sa tṛtīyā (ikatlong araw) ng maliwanag na kalahati ng Bhādrapada, dapat isagawa ang panatang Hāritālaka nang may bhakti ayon sa itinakdang paraan, na nagsisimula sa pag-aalay ng pādya at arghya, at sinusundan ng pagsamba (arcana).
Verse 31
ततस्तु कांचने पात्रे राजते चापि ताम्रके । वैणवे मृन्मये वापि विन्यस्यान्नं सदक्षिणम् ॥ ३१ ॥
Pagkatapos, ilagay ang pagkain kasama ang dakṣiṇā sa sisidlang ginto, pilak, o tanso—maging sa sisidlang kawayan o luwad man—at ialay ito nang nararapat.
Verse 32
सफलं च सवस्त्रं च द्विजाय प्रतिपादयेत् । तदंते पारणं कुर्यादिष्टबन्धुजनैः सह ॥ ३२ ॥
Dapat ihandog sa isang brāhmaṇa (dvija) ang mga prutas at isang kasuotan. Pagkaraan, sa pagtatapos nito, isagawa ang pāraṇa (wastong pagwawakas ng panata) kasama ang mga minamahal na kaibigan at kamag-anak.
Verse 33
एवं कृतव्रता नारी भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । व्रतस्यास्य प्रभावेण गौरीसहचरीभवेत् ॥ ३३ ॥
Sa gayon, ang babaeng tumupad nang wasto sa panatang ito, matapos tamasahin ang mga kaaya-ayang ligaya, sa bisa ng vratang ito ay nagiging kasama ni Gaurī (Pārvatī).
Verse 34
सौभाग्यद्रव्यवस्त्राणि वंशपात्राणि षोडश । दातव्यानि प्रयत्नेन ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ॥ ३४ ॥
Ang mga bagay na nagpapalago ng mapalad na kapalaran, kasama ang mga kasuotan at ang labing-anim na sisidlang pang-ritwal ng angkan, ay dapat ihandog nang may pag-iingat sa mga Brahmana ayon sa itinakdang paraan.
Verse 35
अन्येभ्यो विप्रवर्येभ्यो दक्षिणां च प्रयत्नतः । भूयसीं च ततो दद्याद्विप्रेभ्यो देवितुष्टये ॥ ३५ ॥
At sa iba pang mararangal na Brahmana, dapat ding ihandog nang maingat ang dakṣiṇā (handog na bayad). Pagkaraan nito, magbigay nang higit pang bukas-palad sa mga Brahmana upang malugod ang Diyos.
Verse 36
एवं या कुरुते नारी व्रतं सौभाग्यवर्द्धनम् । सा तु देवीप्रसादेन सौभाग्यं लभते ध्रुवम् ॥ ३६ ॥
Kaya nito, ang babaeng nagsasagawa ng panatang nagpapalago ng mapalad na kapalaran ay tiyak na magkakamit ng biyaya ng pagsasama at ginhawang makalupa sa pamamagitan ng grasya ng Diyosa.
Verse 37
यदा तृतीया भाद्रे तु हस्तर्क्षसहिता भवेत् । हस्तगौरीव्रतं नाम तदुद्दिष्टं हि शौरिणा ॥ ३७ ॥
Kapag sa buwang Bhādrapada ang Tṛtīyā (ikatlong araw ng buwan) ay sumabay sa bituing Hasta, ang pagtalimang ito ay tinatawag na Hasta-Gaurī Vrata; tunay ngang itinakda ito ni Śauri (Śrī Viṣṇu/Kṛṣṇa).
Verse 38
तथा कोटीश्वरी नाम व्रतं प्रोक्तं पिनाकिना । लक्षेश्वरी चैव तथा तद्विधानमुदीर्यते ॥ ३८ ॥
Gayundin, ang panatang tinatawag na Koṭīśvarī ay ipinahayag ni Pinākin (Śiva); at sa gayon din, ang panatang Lakṣeśvarī ay itinakda, kasama ang itinakdang paraan ng pagsasagawa nito.
Verse 39
अस्यां व्रतं तु संग्राह्यं यावद्वर्षचतुष्टयम् । उपवासेन कर्तव्यं वर्षे वर्षे तु नारद ॥ ३९ ॥
Ang banal na panatang ito ay dapat tanggapin at isagawa sa ganitong paraan sa loob ng apat na taon; at, O Nārada, taun-taon itong gawin sa pamamagitan ng pag-aayuno.
Verse 40
अखंडानां तंडुलानां तिलानां वा मुनीश्वर । लक्षमेकं विशोध्याथ क्षिपेत्पयसि संसृते ॥ ४० ॥
O pinakadakila sa mga pantas, matapos linisin at dalisayin ang isang lakh (isang daang libo) na buo at di-biyak na butil ng bigas—o mga butil ng linga—saka ito ihulog sa gatas na maayos na inihanda.
Verse 41
तत्पक्वेन तु निर्माय देव्या मूर्तिं सुशोमनाम् । प्रकरे गंधपुष्पाणां पुष्पमालाविभूषिताम् ॥ ४१ ॥
Pagkatapos, mula sa bagay na yaong naluto at naihanda nang wasto, hubugin ang isang marikit na anyo ng Devī, palamutian ng mga kuwintas na bulaklak, at palibutan ng mababangong bulaklak.
Verse 42
संस्थाप्य पार्वतीं तत्र पूजयेद्भक्तिभावितः । गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यविस्तरैः ॥ ४२ ॥
Matapos iluklok doon ang anyo ni Pārvatī, sambahin Siya nang pusong puspos ng bhakti—sa pamamagitan ng mga pabango, bulaklak, insenso, mga ilawan, at saganang handog na pagkain (naivedya).
Verse 43
विविधैश्च फलैर्विप्र नमस्कृत्य क्षमापयेत् । ततो विसर्जयद्देवीं जलमध्येऽथ दक्षिणाम् ॥ ४३ ॥
O brāhmaṇa, matapos maghandog ng sari-saring prutas, yumukod at humingi ng kapatawaran sa Devī. Pagkaraan, nang may paggalang ay ihatid (visarjana) ang Devī sa gitna ng tubig, at saka magbigay ng dakṣiṇā.
Verse 44
दत्त्वा विधिज्ञविप्रेभ्यो भुञ्जीयाच्च परे दिने । इति ते कथितं विप्र कोटिलक्षेश्वरीव्रतम् ॥ ४४ ॥
Matapos maghandog ng itinakdang kaloob sa mga Brahmin na bihasa sa wastong ritwal, saka lamang kumain sa sumunod na araw. Ganyan, O Brahmin, naipaliwanag na sa iyo ang panatang Koṭilakṣeśvarī.
Verse 45
गौरीलोकं प्रयात्यंते व्रतस्यास्य प्रभावतः । इषशुक्लतृतीयायां बृहद्गौरीव्रतं चरेत् ॥ ४५ ॥
Sa bisa ng panatang ito, nararating ang daigdig ni Gaurī. Kaya sa ikatlong araw (tṛtīyā) ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwang Īṣa, isagawa ang Dakilang Gaurī-vrata.
Verse 46
पंचवर्षं विधानेन पूर्वोक्तेनैव नारद । आचार्यं पूजयेदंते विप्रानन्यान्धनादिभिः ॥ ४६ ॥
O Nārada, sa loob ng limang taon—ayon sa paraang naunang sinabi—sa pagtatapos ay parangalan ang guro (ācārya), at gayundin ang ibang mga Brahmin, sa pamamagitan ng mga kaloob gaya ng yaman at iba pa.
Verse 47
सुवासिनीः पंच पूज्या वस्त्रालंकारचन्दनैः । कंचुकैश्चैव ताटंकैः कंठसूत्रैर्हरिप्रियाः ॥ ४७ ॥
Ang limang suvāsinī—mga mapalad na babaeng may asawa na minamahal ni Hari—ay dapat sambahin sa pamamagitan ng mga kasuotan, alahas, at pahid na sandal; at gayundin ng kancuka (pang-itaas), mga palawit sa tainga, at banal na tali sa leeg.
Verse 48
वंशपात्राणि पंचैव सूत्रैः संवेष्टितानि च । सिंदूरं जीरकं चैव सौभाग्यद्रव्यसंयुतम् ॥ ४८ ॥
Maghanda ng limang sisidlang kawayan na binalutan ng mga sinulid; kasama ang sindūra (pulang bermilyon) at jīraka (kumin), at mga sangkap na nagkakaloob ng saubhāgya, mapalad na kagandahang-loob.
Verse 49
गोधीमपिष्टजातं च नवापूपं फलादिकम् । वायनानि च पंचैव ताभ्यो दद्याच्च भोजयेत् ॥ ४९ ॥
Dapat ding ialay ang mga pagkaing mula sa harinang trigo, mga bagong lutong keyk, at mga prutas at iba pa; at matapos ihanda ang limang handog na vāyana, ibigay iyon sa mga tatanggap at pakainin din sila.
Verse 50
अर्घं दत्त्वा वायनानि पश्चाद्भुंजीत वाग्यता । तत्फलं धारयेत्कंठे सर्वकामसमृद्धये ॥ ५० ॥
Pagkatapos maghandog ng arghya at saka ibigay ang itinakdang mga kaloob na vāyana, saka lamang kumain, na may pagpipigil sa pananalita. Isabit ang bungang iyon sa leeg upang ganap na matamo ang kasaganaan ng lahat ng ninanais.
Verse 51
ततः प्रातः समुत्थाय सालंकारा सखीजनैः । गीतवाद्ययुता नद्यां गौरीं तां तु विसर्जयेत् ॥ ५१ ॥
Pagkaraan, sa madaling-araw ay bumangon, mag-alahas at magbihis, kasama ang kaniyang mga kaibigang babae—na may awit at tugtugin—at ilubog (ipagpaalam) sa ilog ang anyo ni Gaurī.
Verse 52
आहूतासि मयाभद्रे पूजिता च यथा विधि । मम सौभाग्यदानाय यथेष्टं गम्यतां त्वया ॥ ५२ ॥
O mapalad na Ginang, ikaw ay aking inanyayahan at sinamba ayon sa wastong ritwal. Ngayon, upang ipagkaloob sa akin ang mabuting kapalaran, lumisan ka na ayon sa iyong nais.
Verse 53
एवं कृत्वा व्रतं भक्त्या द्विज देवीप्रसादतः । भुक्त्वा भोगांस्तु देहांते गौरीलोकमवाप्नुयात् ॥ ५३ ॥
O brāhmaṇa, sa ganitong pagsasagawa ng panata (vrata) nang may bhakti, sa biyaya ng Diyosa ay matatamasa ang mga kalugurang ninanais; at sa wakas ng katawan (pagpanaw), mararating ang daigdig ni Gaurī (Gaurī-loka).
Verse 54
ऊर्जशुक्लतृतीयायां विष्णुगौरीव्रतं चरेत् । पूजयित्वा जगद्वन्द्यामुपचारैः पृथग्विधैः ॥ ५४ ॥
Sa Tṛtīyā (ikatlong araw) ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwan ng Ūrja, dapat isagawa ang panatang Viṣṇu–Gaurī. Matapos sambahin ang Diyosa na iginagalang ng sanlibutan sa iba’t ibang uri ng handog at paglilingkod-ritwal, ganapin nang wasto ang pagsamba.
Verse 55
सुवासिनीं भोजयित्वा मङ्गलद्रव्यपूजिताम् । विसर्जयेत्प्रणम्यैनां विष्णुगौरीप्रतुष्टये ॥ ५५ ॥
Pagkatapos pakainin ang isang suvasinī (babaeng may asawa at pinagpala) at parangalan siya ng mga handog na mapalad, siya’y paalisin nang may pagyukod at paggalang—upang lubos na masiyahan sina Viṣṇu at Gaurī.
Verse 56
मार्गशुक्लतृतीयायां हरगौरीव्रतं शुभम् । कृत्वा पूर्वविधानेन पूजयेज्जगदंबिकाम् ॥ ५६ ॥
Sa Tṛtīyā ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwan ng Mārgaśīrṣa, isagawa ang mapalad na panatang Hara–Gaurī. At ayon sa naunang itinakdang paraan, sambahin si Jagadambikā, ang Ina ng sansinukob.
Verse 57
एतद्व्रतप्रभावेण भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । देवीलोकं समासाद्य मोदते च तया सह ॥ ५७ ॥
Sa bisa ng panatang ito, matapos tamasahin ang mga kaligayahang kaibig-ibig at ninanais, mararating ng tao ang daigdig ng Diyosa at magagalak doon kasama niya.
Verse 58
पौषशुक्लतृतीयायां ब्रह्मगौरीव्रतं चरेत् । पूर्वोक्तेन विधानेन पूजितापि द्विजोत्तम ॥ ५८ ॥
Sa Tṛtīyā ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwan ng Pauṣa, isagawa ang panatang Brahma–Gaurī. O pinakamainam sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang), sambahin siya ayon sa paraang naipaliwanag na.
Verse 59
ब्रह्मगौरीप्रसादेन मोदते तत्र संगता । माघशुक्लतृतीयायां पूज्या सौभाग्यसुंदरी ॥ ५९ ॥
Sa biyaya ni Brahma-Gaurī, siya’y nagagalak doon kasama ng mga kasama. Sa Tṛtīyā, ikatlong araw ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Māgha, dapat sambahin si Saubhāgya-sundarī.
Verse 60
पूर्वोक्तेन विधानेन नालिकेरार्घ्यदानतः । प्रसन्ना दिशति स्वीयं लोकं तु व्रततोषिता ॥ ६० ॥
Ayon sa naunang itinakdang paraan, sa pag-aalay ng arghya na may niyog, ang Diyosa—nalulugod at nasisiyahan sa pagtupad ng panata—ay ipinagkakaloob ang sarili Niyang banal na daigdig.
Verse 61
फाल्गुनस्य सिते पक्षे तृतीया कुलसौख्यदा । पूजिता गन्धपुष्पाद्यैः सर्वमङ्गलदा भवेत् ॥ ६१ ॥
Sa Tṛtīyā ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Phālguna, ang pagtalima ay nagdudulot ng ligaya sa angkan. Kapag pinararangalan sa pabango, mga bulaklak, at iba pa, ito’y nagiging tagapagkaloob ng lahat ng pagpapala at kabutihang-palad.
Verse 62
सर्वासु च तृतीयासु विधिः साधारणो मुने । देवीपूजा विप्रपूजा दानं होमो विसर्जनम् ॥ ६२ ॥
O pantas, sa lahat ng pagdating ng Tṛtīyā, iisa sa pangkalahatan ang paraan: pagsamba sa Diyosa, paggalang sa mga brāhmaṇa, pagkakawanggawa, handog sa apoy (homa), at ang pangwakas na visarjana (pagpapaalam sa ritwal).
Verse 63
इत्येवं कथितानीह तृतीयाया व्रतानि ते । भक्त्या कृतानि चेष्टांस्तु कामान्दर्द्युमनोगतान् ॥ ६३ ॥
Kaya nito, ang mga panata ng Tṛtīyā na isinalaysay dito sa iyo—kapag isinagawa nang may bhakti—ay tumutupad sa mga minimithing nasa kalooban ng isipan.
Verse 64
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासतृतीयाव्रतकथनं नाम द्वादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११२ ॥
Sa ganito nagtatapos ang ika-112 kabanata—na tinatawag na “Salaysay ng Panatang Araw na Ikatlo na isinasagawa sa Labindalawang Buwan”—sa Unang Bahagi ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, sa Dakilang Salaysay (Bṛhad-upākhyāna), sa Ikaapat na Pāda.
It is declared the foremost sacred tithi because whatever is done on it becomes ‘akṣaya’—inexhaustible in merit and result; accordingly, the chapter prescribes Viṣṇu–Śrī worship, akṣata-based offerings/bathing, brāhmaṇa feeding, and links observance timing to larger cosmological markers (yuga-beginnings).
A consistent ritual grammar appears: Devī worship (often ṣoḍaśopacāra), fasting (upavāsa), night vigil (jāgaraṇa) in some vratas, honoring brāhmaṇas and the teacher with dāna/dakṣiṇā, optional homa, proper concluding rites (udyāpana/utsarga), and dismissal/immersion (visarjana).
The chapter explicitly centers women: maidens seeking a worthy husband, married women seeking saubhāgya, those desiring sons or the husband’s welfare, and auspiciously marked girls; several rites also include honoring brāhmaṇas with their wives and worship of suvāsinīs.