Matsya-purāṇa Anukramaṇikā (Synopsis / Table of Contents)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ मात्स्यं पुराणं ते प्रवक्ष्ये द्विजसत्तम । यत्रोक्तं सप्तकल्पानां वृत्तं संक्षिप्य भूतले ॥ १ ॥

Sinabi ni Brahmā: Ngayon, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ipaliliwanag ko sa iyo ang Matsya Purāṇa, na doo’y inilalahad nang maikli sa daigdig ang kasaysayan ng pitong kalpa.

Verse 2

व्यासेन वेदविदुषा नारसिंहोपवर्णने । उपक्रम्य तदुद्दिष्टं चतुर्द्दशसहस्रकम् ॥ २ ॥

Ang pantas na si Vyāsa, na dalubhasa sa Veda, nang simulan ang pagsasalaysay tungkol kay Narasiṃha, ay inilatag—gaya ng ipinahiwatig doon—ang isang bahagi na binubuo ng labing-apat na libong taludtod.

Verse 3

मनुमत्स्यसुसंवादो ब्रह्मांडकथनं ततः । ब्रह्मदेवासुरोत्पत्तिर्मारुतोत्पत्तिरेव च ॥ ३ ॥

Dito ay inilalarawan: ang dakilang pag-uusap nina Manu at Matsya; saka ang salaysay ng Brahmāṇḍa, ang kosmik na itlog; ang pinagmulan ni Brahmā, ng mga deva at ng mga asura; at gayundin ang pinagmulan ng mga Marut, mga diyos ng bagyo.

Verse 4

मदनद्वादशी तद्वल्लोकपालाभिपूजनम् । मन्वन्तरसमुद्देशो वैश्यराज्याभिवर्णनम् ॥ ४ ॥

(Kabilang sa mga paksa) ang pagtalima sa Madana-dvādaśī; gayundin ang pagsamba sa mga Lokapāla, mga tagapagbantay ng mga daigdig; ang buod ng mga Manvantara; at ang paglalarawan sa paghahari ng mga haring Vaiśya.

Verse 5

सूर्यवैवस्वतोत्पत्तिर्बुधसंगमनं तथा । पितृवंशानुकथनं श्रद्धाकालस्तथैव च ॥ ५ ॥

Isinasalaysay din: ang pinagmulan ni Sūrya, anak ni Vivasvān; ang pakikipagtagpo kay Budha; ang pagbanggit sa angkan ng mga Pitṛ, mga ninunong ama; at ang wastong panahon para isagawa ang mga ritong Śrāddha.

Verse 6

पितृतीर्थप्रचारश्च सोमोत्पत्तिस्तथैव च । कीर्तनं सोमवंशस्य ययातिचरितं तथा ॥ ६ ॥

Isinasalaysay din: ang pagpapalaganap ng mga banal na tīrtha ng mga Pitṛ (mga ninuno); ang pinagmulan ni Soma (ang Buwan); ang pag-awit at pagsasalaysay ng Somavaṃśa, ang Dinastiyang Lunar; at ang kasaysayan ni Haring Yayāti.

Verse 7

पितृवंशानुकथनं सृष्टवंशानुकीर्तनम् । भृगुशापस्तथा विष्णोर्दशधा जन्मने क्षितौ ॥ ७ ॥

Isinasalaysay nito ang mga talaangkanan ng mga Pitṛ at ipinahahayag ang mga angkang sumibol mula sa paglikha; isinasalaysay din ang sumpa ni Bhṛgu, at inilalarawan ang sampung pagkapanganak o paglusong (Daśāvatāra) ni Viṣṇu sa daigdig.

Verse 8

कीर्त्तनं पूरुवंशस्य वंशो हौताशनः परम् । क्रियायोगस्ततः पश्चात्पुराणपरिकीर्तनम् ॥ ८ ॥

Sumunod ang pag-awit at pagsasalaysay ng angkan ng Pūru; kasunod ang dakilang lahi ni Hautāśana (Agni); pagkatapos ay ang disiplina ng kriyā-yoga, ang pagsasanay sa mga ritwal; at sa huli, ang maayos na pagbigkas at pagbubuod ng Purāṇa.

Verse 9

व्रतं नक्षत्रपुरुषं मार्तण्डशयनं तथा । कृष्णाष्टमीव्रतं तद्वद्रोहिणीचन्द्रसंज्ञितम् ॥ ९ ॥

Itinuturo rin ang panatang tinatawag na Nakṣatra-Puruṣa; ang pagsasagawa ng Mārtaṇḍa-Śayana (ang ritwal ng ‘pagpapahimlay’ sa Araw); ang panatang Kṛṣṇāṣṭamī; at gayundin ang panatang kilala bilang Rohiṇī-Candra.

Verse 10

तडागविधि माहात्म्यं पादपोत्सर्ग एव च । सौभाग्यशयनं तद्वदगस्त्यव्रतमेव च ॥ १० ॥

Inilalarawan din ang paraan at banal na kadakilaan ng paggawa ng lawa; ang pag-aalay (pagpapatungkol) ng bakas ng paa sa banal na pook; ang panatang Saubhāgya-Śayana; at gayundin ang Agastya-vrata.

Verse 11

तथानन्ततृतीयाया रसकल्याणिनीव्रतम् । तथैवानं दकर्याश्च व्रतं सारस्वतं पुनः ॥ ११ ॥

Gayundin, naroon ang panatang Ananta-tṛtīyā; ang panatang Rasa-kalyāṇinī; gayundin ang panatang Dakaryā; at muli, ang panatang Sārasvata.

Verse 12

उपरागाभिषेकश्च सप्तमीशनं तथा । भीमाख्या द्वादशी तद्वदनंगशयनं तथा ॥ १२ ॥

Gayundin, ang abhiṣeka—ang seremonyal na paliligo—na ginagawa sa oras ng eklipse; ang pagtalima sa Saptamī (ika-7 araw ng tithi); ang Dvādaśī na tinatawag na Bhīmā; at gayundin ang panatang Anaṅga-śayana.

Verse 13

अशून्यशयनं तद्वत्तथैवांगारकव्रतम् । सप्तमीसप्तकं तद्वद्विशोकद्वादशीव्रतम् ॥ १३ ॥

Gayundin, naroon ang banal na pagtalima na Aśūnya-śayana (huwag hayaang walang laman ang higaan); at sa gayon ding paraan ang panatang Aṅgāraka; gayundin ang “pitong ulit na Saptamī”; at ang panatang Viśoka-dvādaśī na nag-aalis ng dalamhati.

Verse 14

मेरुप्रदानं दशधा ग्रहशांतिस्तथैव च । ग्रहस्वरूपकथनं तथा शिवचतुर्दशी ॥ १४ ॥

Isinasalaysay din ang handog na tinatawag na Meru-dāna, ang sampung paraan ng pagpapayapa sa mga graha (kapangyarihang pang-planetang), ang paglalahad ng tunay na anyo ng mga graha, at ang pagtalima sa Śiva-caturdaśī, ang ika-labing-apat na araw ng buwan para kay Śiva.

Verse 15

तथा सर्वफलत्यागः सूर्यवारव्रतं तथा । संक्रांतिस्नपनं तद्वद्विभूतिद्वादशीव्रतम् ॥ १५ ॥

Gayundin (dapat isagawa) ang panatang pagtalikod sa lahat ng bunga (ng mga gawa), at ang panata sa araw ng Linggo; gayundin ang paliligo sa ritwal sa Saṅkrānti, at sa gayon din ang panatang Vibhūti-dvādaśī.

Verse 16

षष्टीव्रतानां माहात्म्यं तथा स्नानविधिकमः । प्रयागस्य तु माहात्म्यं द्वीपलोकानुवर्णनम् ॥ १६ ॥

“(Dito) inilalarawan ang kadakilaan ng mga Ṣaṣṭī-vrata (mga panata sa ikaanim na araw ng buwan), gayundin ang maayos na mga paraan ng paliligo sa ritwal; at ang kadakilaan ng Prayāga, at ang salaysay tungkol sa mga kontinente at mga daigdig.”

Verse 17

तथांतरिक्षचारश्च ध्रुवमाहात्म्यमेव च । भवनानि सुरेंद्राणां त्रिपुरोद्योतनं तथा ॥ १७ ॥

Isinasalaysay din ang mga paglalakbay sa gitnang kalangitan, ang tunay na kadakilaan ni Dhruva, ang mga tahanang makalangit ng mga panginoon ng mga deva, at gayundin ang ulat tungkol sa naglalagablab na ningning ng Tripura.

Verse 18

पितृप्रवरमाहात्म्यं मन्वंतरविनिर्णयः । चतुर्युगस्य संभूतिर्युगधर्मनिरूपणम् ॥ १८ ॥

Ipinapahayag nito ang kadakilaan ng mga Pitṛ at ng mga pravara (mga linya ng ninuno), itinatakda ang mga paghahati ng mga Manvantara, ipinaliliwanag ang pinagmulan ng apat na Yuga, at inilalahad ang dharma na nararapat sa bawat Yuga.

Verse 19

वज्रांगस्य तु संभूति स्तारकोत्पत्तिरेव च । तारकासुरमाहात्म्यं ब्रह्मदेवानुकीर्तनम् ॥ १९ ॥

Isinasalaysay din nito ang paglitaw ni Vajrāṅga, ang mismong pagsilang ni Stāraka, ang kaluwalhatian at mga gawa ng asurang si Tāraka, at ang pagbanggit kay Brahmā at sa mga deva.

Verse 20

पार्वतीसंभवस्तद्वत्तथा शिवतपोवनम् । अनंगदेहदाहश्च रतिशोकस्तथैव च ॥ २० ॥

Gayundin, inilalarawan ang pagpapakita ni Pārvatī, ang banal na gubat na pinagtapasan ni Śiva, ang pagkasunog ng katawan ni Ananga (Kāma), at ang dalamhati ni Rati.

Verse 21

गौरीतपोवनं तद्वच्छिवेनाथ प्रसादनम् । पार्वतीऋषिसंवादस्तथैरोद्वाहमंगलम् ॥ २१ ॥

Inilalarawan din ang gubat ng pag-aayuno ni Gaurī at kung paano napalugod si Śiva, ang Panginoon; ang pag-uusap ni Pārvatī at ng mga ṛṣi, at ang mapalad na salaysay ng kanyang kasal.

Verse 22

कुमारसंभवस्तद्वत्कुमारविजयस्तथा । तारकस्य वधो घोरो नरसिंहोपवर्णनम् ॥ २२ ॥

Isinasalaysay din ang kapanganakan ni Kumāra (Skanda), ang tagumpay ni Kumāra, ang kakila-kilabot na pagpaslang kay Tāraka, at ang paglalarawan sa avatāra ni Viṣṇu bilang Narasiṃha.

Verse 23

पद्मोद्भवविसर्गस्तु तथैवांधकघातनम् । वाराणस्यास्तु माहात्म्यं नर्मदायास्तथैव च ॥ २३ ॥

Isinasalaysay din ang paglalang na kaugnay ng Isinilang sa Loto (Brahmā), gayundin ang pagpaslang kay Andhaka; at ang banal na kadakilaan ng Vārāṇasī, at sa gayon din ng ilog na Narmadā.

Verse 24

प्रवरानुक्रमस्तद्वत्पितृगाथानुकीर्तनम् । तथोभयमुखीदानं दानं कृष्णाजिनस्य च ॥ २४ ॥

Gayundin, dapat bigkasin ang talaangkanan ng mararangal na ninuno (pravara) at awitin ang mga papuri sa mga ninuno; at maghandog ng kaloob na “dalawang-mukha” (may dalawang dulo), pati ng kaloob na balat ng itim na antelope (kṛṣṇājina).

Verse 25

ततः सावित्र्युपाख्यानं राजधर्मास्तथैव च । विविधोत्पातकथनं ग्रहणांतस्तथैव च ॥ २५ ॥

Pagkaraan nito ay ang banal na salaysay tungkol kay Sāvitrī, at gayundin ang mga tungkulin ng mga hari; isinasalaysay din ang iba’t ibang masamang palatandaan, at sa gayon din ang pangwakas na pagtalakay tungkol sa mga eklipse.

Verse 26

यात्रानिमित्तकथनं स्वप्नमंगलकीर्तने । वामनस्य तु माहात्म्यं वाराहस्य ततः परम् ॥ २६ ॥

May paglalarawan ng mga mabubuting palatandaan na kaugnay ng paglalakbay, at salaysay tungkol sa mga panaginip at mga tandang mapalad; saka ang pagpupuri sa kadakilaan ni Vāmana, at pagkatapos ay kay Varāha.

Verse 27

समुद्रमथनं तद्वत्कालकूटाभिशांतनम् । देवासुरविमर्दश्च वास्तुविद्या तथैव च ॥ २७ ॥

Isinasalaysay din ang pag-ikot (pagkakayod) sa Karagatan; gayundin ang pagpapatahimik sa lasong Kālakūṭa; ang malaking sagupaan ng mga deva at asura; at pati ang Vāstu-vidyā, ang banal na agham ng arkitektura.

Verse 28

प्रतिमालक्षणं तद्वद्देवतायतनं तथा । प्रासादलक्षणं तद्वन्मंडपान च लक्षणम् ॥ २८ ॥

Gayundin, itinuturo nito ang mga tanda at katangian ng mga banal na imahen (pratimā) at ng mga dambana ng mga diyos; at gayundin, inilalahad ang mga katangian ng pangunahing santuwaryo (prāsāda) at ng mga bulwagang mandapa.

Verse 29

भविष्यराज्ञामुद्देशो महादानानुकीर्तनम् । कल्पानुकीर्तनं तद्वत्पुराणेऽस्मिन्प्रकीर्तितम् ॥ २९ ॥

Sa Purāṇa ring ito ay ipinahahayag din ang tala ng mga haring darating, ang pagsasalaysay ng mga dakilang kaloob (mahā-dāna), at gayundin ang paglalarawan ng mga kalpa, ang mga yugto at siklo ng sansinukob.

Verse 30

पवित्रमेतत्कल्याणमायुः कीर्तिविवर्द्धनम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति भवनं हरेः ॥ ३० ॥

Ang bahaging ito ay nagpapadalisay at mapalad; nagpapalawig ng buhay at nagpaparami ng dangal. Sinumang bumibigkas nito o kahit nakikinig lamang, ay makararating sa tahanan ni Hari (Viṣṇu).

Verse 31

लिखित्वैतत्तु यो दद्याद्धेममत्स्यगवान्वितम् । विप्रायाभ्यर्च्य विषुवे स याति परमं पदम् ॥ ३१ ॥

Ngunit sinumang sumulat ng banal na tekstong ito at pagkatapos ay maghandog nito—kasama ang isang gintong isda at isang baka—sa isang brāhmaṇa, na pinararangalan sa araw ng Viṣuva (equinox), ay makaaabot sa kataas-taasang kalagayan.

Verse 32

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे मत्स्यपुराणानुक्रमणीकथनं नाम सप्तोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०७ ॥

Sa gayon nagtatapos, sa Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa—sa Pūrva-bhāga, sa Dakilang Salaysay (Bṛhad-upākhyāna), sa Ikaapat na Bahagi (Caturtha-pāda)—ang ika-107 kabanata na pinamagatang “Ang Paglalahad ng Anukramaṇikā (talaan ng nilalaman) ng Matsya Purāṇa.”