Adhyaya 127: Planetary Chariots, Dhruva-Bond (Pole-Star Axis), and the Śiśumāra Celestial Formation

Verse 1

*सूत उवाच ताराग्रहाणां वक्ष्यामि स्वर्भानोस्तु रथं पुनः अथ तेजोमयः शुभ्रः सोमपुत्रस्य वै रथः //

Wika ni Sūta: “Ilalarawan ko ang mga bituin at mga planeta, at muli ang karwahe ni Svarbhānu (Rāhu). Ngayon, ang karwahe ng anak ni Soma ay nagniningning—gawa sa liwanag—at maputing maningning.”

Verse 2

युक्तो हयैः पिशङ्गस्तु दशभिर् वातरंहसैः श्वेतः पिशङ्गः सारङ्गो नीलः श्यामो विलोहितः //

Ang karwaheng iyon ay iniuugnay sa sampung kabayong kasingbilis ng hangin: isang mapusyaw na kayumanggi, isang puti, isang kayumanggi, isang batik-batik, isang bughaw, isang maitim, at isang mapulang kayumanggi.

Verse 3

श्वेतश्च हरितश्चैव पृषतो वृष्णिरेव च दशभिस्तु महाभागैर् उत्तमैर्वातसम्भवैः //

Sina Śveta at Harita, Pṛṣata at Vṛṣṇi rin—kasama ang sampung lubhang mapalad at dakila, na isinilang mula kay Vāta (Vāyu).

Verse 4

ततो भौमरथश्चापि अष्टाङ्गः काञ्चनः स्मृतः अष्टभिर् लोहितैरश्वैः सध्वजैर् अग्निसम्भवैः सर्पते ऽसौ कुमारो वै ऋजुवक्रानुवक्रगः //

Sumunod na inaalala ang karwahe ni Bhauma (Mars): isang gintong karwaheng may walong bahagi. Hinihila ito ng walong pulang kabayo—isinilang sa apoy at may mga watawat—at mabilis na tumatakbo; ang kabataang iyon ay kumikilos sa tuwid, sa liko, at sa paglikong kasunod ng liko.

Verse 5

अतश्चाङ्गिरसो विद्वान् देवाचार्यो बृहस्पतिः गौराश्वेन तु रौक्मेण स्यन्दनेन विसर्पति //

Pagkatapos, ang marunong na inapo ni Aṅgiras—si Bṛhaspati, ang guro ng mga deva—ay sumusulong sa isang gintong karwaheng hinihila ng isang kabayong maputlang puti.

Verse 6

युक्तेनाष्टाभिरश्वैश्च ध्वजैरग्निसमुद्भवैः अब्दं वसति यो राशौ स्वदिशं तेन गच्छति //

Kapag ang “taon” ay nananatili sa isang tanda ng zodiako, na may walong kabayo at mga bandilang isinilang sa apoy, marapat na magtungo sa direksiyong likás na kaugnay ng tandang iyon.

Verse 7

युक्तेनाष्टाभिर् अश्वैश्च सध्वजैरग्निसंनिभैः रथेन क्षिप्रवेगेण भार्गवस्तेन गच्छति //

Sakay sa karwaheng mabilis ang takbo, na nakayuko sa walong kabayo at may mga bandilang kumikislap na parang apoy, si Bhārgava (Paraśurāma) ay nagpapatuloy sa paglalakbay sa pamamagitan nito.

Verse 8

ततः शनैश्चरो ऽप्यश्वैः सबलैर् वातरंहसैः कार्ष्णायसं समारुह्य स्यन्दनं यात्यसौ शनिः //

Pagkaraan, si Śanaiścara (Saturno) man ay nagpapatuloy, matapos sumakay sa karwaheng bakal na hinihila ng malalakas na kabayong kasingbilis ng hangin.

Verse 9

स्वर्भानोस्तु यथाष्टाश्वाः कृष्णा वै वातरंहसः रथं तमोमयं तस्य वहन्ति स्म सुदंशिताः //

Para kay Svarbhānu (Rāhu), may walong itim na kabayong kasingbilis ng hangin; na mahusay ang pagkakaharness, hinihila nila ang kaniyang karwaheng yari sa kadiliman.

Verse 10

आदित्यनिलयो राहुः सोमं गच्छति पर्वसु आदित्यमेति सोमाच्च तमसो ऽन्तेषु पर्वसु //

Si Rāhu, na ang himpilan ay malapit sa Araw, ay lumalapit sa Buwan sa mga dugtungan (parvan) ng panahon; at mula sa Buwan ay tumutungo sa Araw—kaya sa mga wakas ng mga yugto ng pagdidilim, siya’y gumagalaw ayon sa mga parvan.

Verse 11

ततः केतुमतस्त्वश्वा अष्टौ ते वातरंहसः पलालधूमवर्णाभाः क्षामदेहाः सुदारुणाः //

Pagkaraan, mula kay Ketumat ay lumitaw ang walong kabayo, kasingbilis ng hangin—kulay-usok ng ipa, payat ang katawan, at lubhang nakapanghihilakbot.

Verse 12

एते वाहा ग्रहाणां वै मया प्रोक्ता रथैः सह सर्वे ध्रुवे निबद्धास्ते निबद्धा वातरश्मिभिः //

Sa ganito, inilarawan ko ang mga kabayo ng mga planeta, kasama ang kanilang mga karwahe. Silang lahat ay nakatali kay Dhruva (Bituing Polo), na ginagapos ng mga lubid na hinabi mula sa mga sinag ng hangin.

Verse 13

एते वै भ्राम्यमाणास्ते यथायोगं वहन्ति वै वाय याभिरदृश्याभिः प्रबद्धा वातरश्मिभिः //

Ang mga ito, habang iniikid at iniinog, ay dinadala ayon sa nararapat na kalagayan; ginagapos ng di-nakikitang mga tali—mga lubid na mula sa hangin—kaya sila’y binubuhat ng Hangin.

Verse 14

परिभ्रमन्ति तद्बद्धाश् चन्द्रसूर्यग्रहा दिवि यावत्तमनुपर्येति ध्रुवं च ज्योतिषां गणः //

Nakagapos sa yaong salalayan, ang Buwan, ang Araw, at ang mga planeta ay umiikot sa kalangitan, hangga’t ang pangkat ng mga tanglaw sa langit ay patuloy na umiikot kay Dhruva (Bituing Polo).

Verse 15

यथा नद्युदके नोस्तु उदकेन सहोह्यते तथा देवगृहाणि स्युर् उह्यन्ते वातरंहसा तस्माद्यानि प्रगृह्यन्ते व्योम्नि देवगृहा इति //

Kung paanong ang isang bangka sa tubig-ilog ay tinatangay kasama ng tubig, gayon din ang mga gusaling-templo ay maaaring tangayin ng lakas ng hangin. Kaya ang mga banal na bahay na matibay na nakapirmi—na wari’y iniaangat sa himpapawid—ay tinatawag na ‘deva-gṛha’ (mga templo).

Verse 16

यावत्यश्चैव ताराः स्युस् तावन्तो ऽस्य मरीचयः सर्वा ध्रुवनिबद्धास्ता भ्रमन्त्यो भ्रामयन्ति च //

Kung gaano karami ang mga bituin, gayon din karami ang Kaniyang mga sinag. Lahat ng ito’y nakatali kay Dhruva (Bituing Polo); sa pag-ikot nila, pinaiikot din nila ang iba.

Verse 17

तैलपीडं यथा चक्रं भ्रमते भ्रामयन्ति वै तथा भ्रमन्ति ज्योतींषि वातबद्धानि सर्वशः //

Gaya ng gulong ng pangpiga ng langis na umiikot kapag pinaiikot, gayon din ang mga liwanag sa langit ay umiikot sa lahat ng dako, pinipigil at itinutulak ng kapangyarihan ng Hangin (Vāyu).

Verse 18

अलातचक्रवद्यान्ति वातचक्रेरितानि तु यस्मात्प्रवहते तानि प्रवहस्तेन स स्मृतः //

Ang mga bagay na pinakikilos ng gulong na itinutulak ng hangin ay kumikilos na parang umiikot na baga ng sulo (alātacakra). At sapagkat mula sa Kaniya ang mga iyon ay dinadala at umaagos pasulong, kaya Siya’y inaalala sa pangalang Pravahastena, “ang kamay na nagpapadaloy pasulong”.

Verse 19

एवं ध्रुवे नियुक्तो ऽसौ भ्रमते ज्योतिषां गणः एष तारामयः प्रोक्तः शिशुमारे ध्रुवो दिवि //

Kaya nga, kapag Siya’y naitalaga sa Dhruva (Bituing Polo), umiikot ang kalipunan ng mga liwanag sa langit. Ang anyong binubuo ng mga bituin na ito ay tinatawag na Śiśumāra (makalangit na porpoise), at si Dhruva ay nakapirmi sa kalangitan.

Verse 20

यदह्ना कुरुते पापं तं दृष्ट्वा निशि मुञ्चति शिशुमारशरीरस्था यावत्यस्तारकास्तु ताः //

Anumang kasalanang nagawa ng tao sa araw, kapag namasdan niya ito sa gabi ay napapalaya siya mula roon—ayon sa dami ng mga bituing nananahan sa katawan ng Śiśumāra (makalangit na anyong ‘dolphin’) na sumasaksi rito.

Verse 21

वर्षाणि दृष्ट्वा जीवेत तावदेवाधिकानि तु शिशुमाराकृतिं ज्ञात्वा प्रविभागेन सर्वशः //

Kapag namasdan ang (itinalagang) mga taon, ang tao’y nabubuhay nang ayon sa bilang na iyon—at maging higit pa—kung nauunawaan niya, sa lahat ng aspeto at sa wastong paghahati, ang kaayusang hugis Śiśumāra ng kalangitan.

Verse 22

उत्तानपादस्तस्याथ विज्ञेयः सोत्तरो हनुः यज्ञो ऽधरस्तु विज्ञेयो धर्मो मूर्धानमाश्रितः //

Alamin na para sa kanya (ang Vāstu-Puruṣa), si Uttānapāda ang pang-itaas na panga; si Yajña ang dapat unawain bilang pang-ibaba na panga; at si Dharma ay nananahan at nakatatag sa ulo.

Verse 23

हृदि नारायणः साध्या अश्विनौ पूर्वपादयोः वरुणश्चार्यमा चैव पश्चिमे तस्य सक्थिनी //

Si Nārāyaṇa ay ilagay sa puso; naroon din ang mga Sādhyas (mga banal na nilalang). Ang mga Aśvin ay itakda sa mga paa sa unahan, at si Varuṇa kasama si Aryaman sa mga hita sa hulihan ng anyong iyon.

Verse 24

शिश्ने संवत्सरो ज्ञेयो मित्रश्चापानमाश्रितः पुच्छे ऽग्निश्च महेन्द्रश्च मरीचिः कश्यपो ध्रुवः //

Sa sangkap na pang-aanak ay dapat makilalang naroon si Saṃvatsara (ang Taon). Si Mitra ay nakahimpil sa bahagi ng apāna (ang pababang daloy ng hiningang-buhay). Sa buntot ay naroon sina Agni at Mahendra; at naroon din sina Marīci, Kaśyapa, at Dhruva.

Verse 25

एष तारामयः स्तम्भो नास्तमेति न वोदयम् नक्षत्रचन्द्रसूर्याश्च ग्रहास्तारागणैः सह //

Ito ang haliging kosmiko na yari sa mga bituin: hindi ito lumulubog at hindi rin tunay na sumisikat. Kasama nito ang mga konstelasyon, ang Buwan at ang Araw, at ang mga planeta kasama ang mga pangkat ng mga bituin.

Verse 26

तन्मुखाभिमुखाः सर्वे चक्रभूता दिवि स्थिताः ध्रुवेणाधिष्ठिताश्चैव ध्रुवमेव प्रदक्षिणम् //

Silang lahat, nakaharap sa Kanya, ay nananatili sa langit bilang mga pabilog na anyo; itinatag at pinamamahalaan ni Dhruva, umiikot sila sa pradakṣiṇa (pakanan) na pag-ikot sa paligid ni Dhruva lamang.

Verse 27

परियान्ति सुरश्रेष्ठं मेढीभूतं ध्रुवं दिवि आग्नीध्रकाश्यपानां तु तेषां स परमो ध्रुवः //

Sa langit, ang pinakadakila sa mga diyos ay gumagalaw sa kanilang mga landas sa paligid ni Dhruva, na nakatindig na di-natitinag na parang haliging-pivot. Para sa mga angkan nina Agnīdhra at Kaśyapa, siya nga ang kataas-taasang Dhruva, ang di-gumagalaw na polo.

Verse 28

एक एव भ्रमत्येष मेरोरन्तरमूर्धनि ज्योतिषां चक्रमादाय आकर्षंस्तमधोमुखः मेरुमालोकयन्नेव प्रतियाति प्रदक्षिणम् //

Siya lamang ang umiikot sa panloob na tuktok ng Bundok Meru; pasan ang gulong ng mga liwanag sa langit at hinihila iyon kasunod Niya. Nakaharap pababa at laging nakatanaw sa Meru, siya’y muling bumabalik sa pag-ikot na pradakṣiṇa (pakanan).