Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Adhyaya 50Mind-Born Progeny, Svayambhuva Manu’s Lineage, and Brahmā’s Ordinance to Duḥsaha (Alakṣmī’s Retinue)

नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयंगताः ।

ततोऽसृजत् पुनर्ब्रह्मा रुद्रं क्रोधात्मसम्भवम् ॥

nava brahmāṇa ity ete purāṇe niścayaṃ-gatāḥ | tato ’sṛjat punar brahmā rudraṃ krodhātma-sambhavam ||

Ang mga ito ay itinatag sa Purāṇa bilang ‘siyam na Brahmā’ (siyam na sinaunang pinunong tagapaglikha). Pagkaraan, muling nilikha ni Brahmā si Rudra, na isinilang mula sa pinakadiwa ng poot.

नवnine
नव:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनवन् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याविशेषणम्; पुंलिङ्गे ब्रह्माणः इत्यस्य विशेषणम् (numeral adjective: ‘nine’)
ब्रह्माणःBrahmās / creators
ब्रह्माणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
इतिthus
इति:
Vakyopanyasa (वाक्योपन्यास)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पुराणेin the Purāṇa
पुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
निश्चयम्certainly
निश्चयम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as an adverbial accusative: ‘certainly’)
गताःare established/accepted
गताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त—भूतकर्तरि कृदन्त (Past Active Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ततःthereupon
ततः:
Kriya-sambandha (क्रियासम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; हेतौ/अनन्तरार्थे (thereupon/then)
असृजत्created
असृजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्त्यर्थक (again)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
क्रोध-आत्म-सम्भवम्born of (his) wrath
क्रोध-आत्म-सम्भवम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रोध (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः (बहुपद-तत्पुरुष): ‘क्रोधः आत्मा यस्य/यतः’ + ‘सम्भव’—‘born from/whose origin is wrath’
Mārkaṇḍeya (continuing narration)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

BrahmāRudra
CosmologySargaRudra-tattvaDelegated creation (prajāpatis)

FAQs

Cosmic order includes forces of dissolution and intensity: Rudra arises as a necessary principle when creation requires transformative power, even if sourced from ‘wrath’.

Sarga: it continues primary creation by naming principal progenitors and introducing Rudra’s origin as part of the cosmic functional balance.

‘Wrath’ here can signify concentrated tapas-like energy that breaks inertia. Rudra embodies the catalytic force that both destroys obstruction and renews the possibility of higher order.