Home›Markandeya Purana›Adhy. 38›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Markandeya Purana — Adhyaya 38, Shloka 1

Adhyaya 38 — Dattatreya on Non-Identification (Mamata) and the Path to Liberation

Sanskrit

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पितापुत्रसंवादे आत्मविवेको नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः । अष्टत्रिंशोऽध्यायः । जड उवाच ।

दत्तात्रेयं ततो विप्रं प्रणिपत्य स पार्थिवः ।

प्रत्युवाच महात्मानं प्रश्रयावनतो वचः ॥

Transliteration

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe pitāputrasaṃvāde ātmaviveko nāma saptatriṃśo 'dhyāyaḥ | aṣṭatriṃśo 'dhyāyaḥ | jaḍa uvāca |

dattātreyaṃ tato vipraṃ praṇipatya sa pārthivaḥ |

pratyuvāca mahātmānaṃ praśrayāvanato vacaḥ ||

Translation

Sa gayon, sa Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, sa pag-uusap ng ama at anak, nagwakas ang kabanatang tinatawag na “Ātmaviveka” (Pagkilatis sa Sarili). Ngayon ay nagsisimula ang Ikatatlumpu’t-walong Kabanata. Sinabi ni Jaḍa: Pagkaraan, ang hari, matapos yumukod at magbigay-galang sa brahmin na si Dattātreya, ay sumagot sa dakilang-loob na iyon sa mapagpakumbaba at mapitagan na pananalita.

Word by Word
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formनिपात (particle), उद्धरण-समाप्त्यर्थे
śrī-mārkaṇḍeya-purāṇein the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa
śrī-mārkaṇḍeya-purāṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī + mārkaṇḍeya + purāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (mārkaṇḍeyasya purāṇam) + उपपद-पूर्वपद ‘śrī’ (honorific)
pitā-putra-saṃvādein the dialogue of father and son
pitā-putra-saṃvāde:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpitṛ + putra + saṃvāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—द्वन्द्व (pitā ca putraś ca) + तत्पुरुष (pitāputrayor saṃvādaḥ)
ātma-vivekaḥSelf-discrimination (discernment of the Self)
ātma-vivekaḥ:
Karta (कर्ता) / Nāmadheya (नामधेय)
TypeNoun
Rootātman + viveka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (ātmanaḥ vivekaḥ)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formनिपात (particle), नामनिर्देशार्थे
saptatriṃśaḥthirty-seventh
saptatriṃśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaptatriṃśat (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal sense)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता) / Nāmadheya (नामधेय)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
aṣṭatriṃśaḥthirty-eighth
aṣṭatriṃśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭātriṃśat (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal sense)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
jaḍaḥJaḍa (name)
jaḍaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjaḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम (speaker)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
dattātreyamDattātreya
dattātreyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdattātreya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन
tataḥthen
tataḥ:
Kāla/Anukrama (काल/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय, अव्ययीभावार्थे/क्रमे (thereupon)
vipramthe brahmin (sage)
vipram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन; ‘dattātreyam’ इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन
praṇipatyahaving bowed down
praṇipatya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-ṇi-pat (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
pārthivaḥthe king
pārthivaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpārthiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘saḥ’ इत्यस्य विशेषण
pratyuvācareplied
pratyuvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
mahātmānamthe great-souled one
mahātmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—कर्मधारय (mahān ātmā yasya saḥ)
praśraya-avanataḥbowed in humility
praśraya-avanataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpraśraya + avanata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (praśrayena avanataḥ = bowed with humility)
vacaḥwords; speech
vacaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन
Speakers
Jaḍa (king/disciple) to Dattātreya (sage/teacher)
Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes
Guru–śiṣya dialogueĀtmavivekaHumility before instruction

FAQs

The teaching is framed as a disciplined transmission: the seeker approaches the guru with praṇipāta (bowing) and praśraya (humility), establishing fitness to receive liberating insight.

Primarily ‘Vaṃśānucarita’/didactic narrative usage rather than cosmology: a purāṇic instruction-setting (upadeśa) embedded in story-frame, not a sarga/pratisarga/manvantara focus here.

The outer act of bowing symbolizes inner surrender of ego (ahaṅkāra), which the coming verses explicitly diagnose as the seed of ‘mama’ (mine-ness).

←Previous Verse
Next Verse→