Shloka 99

Adhyaya 21Householder's Dharma

पुत्रेण नातिशयितो यः प्रज्ञादानविक्रमैः ।

धिग्जन्म तस्य यः पित्रा लोके विज्ञायते नरः ॥

putreṇa nātiśayito yaḥ prajñādānavikramaiḥ / dhigjanma tasya yaḥ pitrā loke vijñāyate naraḥ

Ang lalaking hindi nahihigitan ng kanyang anak sa karunungan, pagkakawanggawa, at kagitingan—kasuklam-suklam ang kapanganakan ng lalaking yaon, na sa daigdig ay nakikilala lamang dahil sa kanyang ama.

putreṇaby (his) son / in comparison with the son
putreṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd), Singular
nanot
na:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormIndeclinable; negation particle
atiśayitaḥsurpassed
atiśayitaḥ:
Pradhāna (प्रधान)
TypeVerb
Rootati-śi (धातु)
FormPast passive participle (क्त); Masculine, Nominative, Singular; ‘excelled/surpassed’
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; relative pronoun
prajñā-dāna-vikramaiḥby wisdom, giving, and valor
prajñā-dāna-vikramaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootprajñā (प्रातिपदिक) + dāna (प्रातिपदिक) + vikrama (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (3rd), Plural; इतरेतर-द्वन्द्व: ‘by wisdom, generosity, and valor’
dhikshame on!
dhik:
Bhāva (भाव)
TypeIndeclinable
Rootdhik (अव्यय)
FormIndeclinable; exclamatory particle of censure (निन्दार्थक)
janmabirth
janma:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjanman (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular; here as object of censure
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th), Singular
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; relative pronoun (introducing second relative clause)
pitrāby the father
pitrā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd), Singular
lokein the world
loke:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular
vijñāyateis known
vijñāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-jñā (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person, Singular; Ātmanepada; passive/medio-passive sense ‘is known/recognized’
naraḥa man
naraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; apposition to yaḥ
Father to son (didactic praise contrasting the unworthy)

{ "primaryRasa": "dharma", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Merit through excellenceGenerational responsibilityPublic reputation (kīrti)

FAQs

The verse promotes a strong ethic of self-cultivation: one should not merely inherit status but exceed predecessors through wisdom, charity, and courage—qualities central to dharmic rulership and social worth.

Vaṃśānucarita: moral evaluation within dynastic narrative, using lineage as a vehicle for ethical instruction.

‘Surpassing the father’ can symbolize transcending inherited conditioning (saṃskāra) by cultivating higher discernment and disciplined action.