Adhyaya 7

Verse 1

#::73:.8 #::3...7 () हि 2 7 सप्तमो<्ध्याय: युधिष्ठिरका राजसभामें जाकर विराटसे मिलना और वहाँ आदरपूर्वक निवास पाना वैशम्पायन उवाच (ततस्तु ते पुण्यतमां शिवां शुभां महर्षिगन्धर्वनिषेवितोदकाम्‌ । त्रिलोककान्तामवतीर्य जाह्ववी- मृषीश्च देवांश्व पितृनतर्पयन्‌ ।।

Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagkaraan nito, lumusong ang mga Pāṇḍava sa pinakabanal na Jāhnavī (ang Gaṅgā)—mapalad at mapagpala, na ang tubig ay dinadalaw ng mga dakilang ṛṣi at mga Gandharva, at kaibig-ibig sa tatlong daigdig—at doon ay nagsagawa sila ng mga handog na libasyon (tarpana), upang bigyang-lugod ang mga ṛṣi, ang mga diyos, at ang mga ninuno.

Verse 2

नराधिपो राष्ट्रपतिं यशस्विनं महायशा: कौरववंशवर्धन: । महानुभावो नरराजसत्कृतो दुरासदस्तीक्षणविषो यथोरग:

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: Ang panginoon ng mga tao (si Yudhiṣṭhira), tanyag at dakila ang pangalan, tunay na nagpaparangal sa angkan ng Kuru, ay may matinding karisma. Iginagalang ng mga hari, siya’y mahirap salakayin—gaya ng ahas na may matalim na kamandag.

Verse 3

बलेन रूपेण नरर्षभो महा- नपूर्वरूपेण यथामरस्तथा । महाभ्रजालैरिव संवृतो रवि- यथानलो भस्मवृतश्च वीर्यवान्‌

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: Sa lakas at anyo, siya’y dakilang toro sa hanay ng mga tao; sa pambihirang anyo, wari’y isang diyos. Ngunit ang kanyang ningning ay natatabingan ng kanyang pagbabalatkayo—gaya ng araw na natatakpan ng makakapal na ulap, o apoy na nakatago sa ilalim ng abo—samantalang buo pa rin ang lakas sa kalooban.

Verse 4

तमापतत्तं प्रसमीक्ष्य पाण्डवं विराटराडिन्दुमिवा भ्रसंवृतम्‌ । समागतं पूर्णशशिप्रभाननं महानुभावं न चिरेण दृष्टवान्‌

Wika ni Vaiśampāyana: Nang makita ni Haring Virāṭa ang Pāṇḍava na papalapit, agad na nahila ang kanyang tingin—gaya ng buwan na kumikislap kahit natatakpan ng ulap. Nang lumapit pa ang dakilang-loob na lalaki, ang kanyang mukha’y nagliliwanag na parang kabilugan ng buwan; kaya’t di naglaon ay tinitigan siya ng hari nang malapitan at buong pag-iingat.

Verse 5

मन्त्रिद्विजान्‌ सूतमुखान्‌ विशस्तथा ये चापि केचित्‌ परित: समासते । पप्रच्छ को<यं प्रथमं समेयिवान्‌ नृपोपमो<यं समवेक्षते सभाम्‌

Wika ni Vaiśampāyana: Tinanong ng hari ang lahat ng nakaupo sa paligid—ang mga ministro, mga Brahmin, mga makata at tagapagbalita (mga sūta at kahalintulad), ang mga Vaiśya, at sinumang naroon: “Sino ang taong ito na unang dumating dito? Para siyang hari, at sinusuri ang aking kapulungan na wari’y kanya.”

Verse 6

इस प्रकार श्रीमह्याभारत विराटपर्वके अन्तर्गत पाण्डवप्रवेशपर्वमें दुगस्तोत्रविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ

Wika ni Vaiśampāyana: “Hindi maaaring Brahmin ang taong ito, bagaman ang anyo niya’y tila ganoon. Sa aking isip sumisibol ang hinuha na ang pinakamainam na lalaking ito’y isang pinunò ng lupa. Ngunit wala siyang alalay, wala ring karwahe, ni elepante sa tabi; gayunman, sa paglapit ay nagliliwanag siyang parang Indra.”

Verse 7

शरीरलिज़्ैरुपसूचितो हाय॑ मूर्द्धाभिषिक्त इति मे मनोगतम्‌ | समीपमायाति च मे गतव्यथो यथा गजस्तामरसीं मदोत्कट:

Wika ni Vaiśaṃpāyana: “Mula sa mga palatandaang nakikita sa kanyang katawan, malinaw na ipinahihiwatig na siya’y isang pinunòng hari na naitalaga sa pamamagitan ng pag-aabhiseka. Iyan ang pasyang nabuo sa aking isip. At lumalapit siya sa akin na walang pangamba—gaya ng elepanteng lasing sa init ng pagnanasa na dumidiretso sa lawa ng mga lotus nang walang pag-aatubili. Gayon din, pumapasok siya sa aking bulwagan na walang hiya at walang takot.”

Verse 8

वितर्कयन्तं तु नरर्षभस्तथा युधिष्ठिरो$भ्येत्य विराटमब्रवीत्‌ । सम्राड्विजानात्विह जीवनार्थिन विनष्टसर्वस्वमुपागतं द्विजम्‌

Nang makita ni Yudhiṣṭhira, ang pinakamainam sa mga lalaki, na si Haring Virāṭa ay abala sa balisang pagninilay, lumapit siya at nagsalita: “O makapangyarihang hari, alamin ninyo: ako’y isang brāhmaṇa na nawala ang lahat ng ari-arian. Naghahanap lamang ng ikabubuhay kaya ako naparito sa inyo.”

Verse 9

इहाहमिच्छामि तवानघान्तिके वस्तुं यथा कामचरस्तथा विभो । तमब्रवीत्‌ स्वागतमित्यनन्तरं राजा प्रह्ृष्ट: प्रतिसंगृहाण च

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O ikaw na walang dungis, nais kong manahan dito sa iyong piling. O panginoon, sa bawat bagay ay kikilos ako nang ayon sa iyong nais.” Pagkarinig nito, labis na natuwa si Haring Virāṭa at agad na nagsabi, “Maligayang pagdating!” Pagkaraan, magalang niyang tinanggap si Yudhiṣṭhira—pinakamainam sa mga pinuno—at sa pusong masaya ay mapagmahal na nagtanong kung saang kaharian siya nagmula.

Verse 10

तं॑ राजसिंहं प्रतिगृह्य राजा प्रीत्या55त्मना चैनमिदं बभाषे | कामेन ताताभिवदाम्यहं त्वां कस्यासि राज्ञो विषयादिहागत:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Matapos tanggapin nang may paggalang ang “leon sa mga hari,” si Haring Virāṭa—puspos ng pagmamahal—ay nagsalita: “Mahal na ginoo, itinatanong ko nang may mabuting kalooban: mula sa nasasakupan ng aling hari ka naparito?”

Verse 11

गोत्र च नामापि च शंस तत्त्वतः कि चापि शिल्पं तव विद्यते कृतम्‌,“अपने गोत्र और नाम भी ठीक-ठीक बताइये। साथ ही यह भी कहें कि आपने किस विद्या या कलामें कुशलता प्राप्त की है

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ihayag nang tapat ang iyong angkan (gotra) at ang iyong pangalan; at sabihin din kung anong gawain o kasanayan ang iyong napagdalubhasaan.”

Verse 12

युधिष्ठटिर उवाच युधिष्ठिरस्पासमहं पुरा सखा वैयाप्रपद्य: पुनरस्मि विप्र: । अक्षान्‌ प्रयोक्तुं कुशलो$स्मि देविनां कड्केति नाम्नास्मि विराट विश्रुत:

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O Haring Virāṭa, ako’y isang brāhmaṇa na isinilang sa angkang Vaiyāprapadya. Noong una’y namuhay ako kasama ni Haring Yudhiṣṭhira, na itinuring akong kaibigan. Dalubhasa ako sa paghahagis ng mga dice sa gitna ng mga manlalaro; sa lupaing ito’y kilala ako sa pangalang ‘Kaṅka.’”

Verse 13

विराट उवाच ददामि ते हन्त वरं यमिच्छसि प्रशाधि मत्स्यान्‌ वशगो हाहं तव । प्रियाश्न धूर्ता मम देविन: सदा भवांश्व देवोपम राज्यमहति

Sinabi ni Virāṭa: “Halika, ipinagkakaloob ko sa iyo ang isang biyaya—hingin mo ang anumang nais mo. Pamunuan mo ang kaharian ng Matsya. Ako’y nasa ilalim ng iyong kapangyarihan, sapagkat lagi kong minamahal ang mga taong matalino, maparaan, at bihasa sa laro ng dice. O brāhmaṇa na tila diyos, karapat-dapat ka maging hari.”

Verse 14

युधिछिर उवाच प्राप्तो विवाद: प्रथमं विशाम्पते न विद्यते कं च न मत्स्य हीनतः । न मे जितः कश्नन धारयेद्‌ धनं वरो ममैषो<स्तु तव प्रसादज:

Wika ni Yudhiṣṭhira: “O panginoon ng mga tao, O hari ng Matsya! Una, ito ang aking hinihinging biyaya: na huwag mangyari na ako’y mapilitang makipagtalo sa sinumang mababa ang katayuan sa iyong kaharian. At ikalawa, na ang sinumang aking matalo ay huwag magtago ng yamang napanalunan; ang kabayarang iyon ay dapat maipagkaloob nang nararapat. Kung sa iyong kagandahang-loob ay ipagkakaloob ang mga biyayang ito, saka ako makapananatili rito.”

Verse 15

विराट उवाच हन्यामवश्यं यदि ते5प्रियं चरेत्‌ प्रत्राजयेयं विषयाद्‌ द्विजांस्तथा । शृण्वन्तु मे जानपदा: समागता: कड्को यथाहं विषये प्रभुस्तथा

Sinabi ni Virāṭa: “O Brahmana! Kung sinumang hindi Brahmana ang gumawa ng bagay na ikasasama ng iyong loob, tiyak na paparusahan ko siya ng kamatayan. At kung ang mga Brahmana naman ang magkasala sa iyo, palalayasin ko sila sa aking nasasakupan. Dinggin ako ng mga mamamayan ng lupain na nagkatipon dito: kung paanong ako ang naghahari sa kahariang Matsya, gayon din si Kaṅka.”

Verse 16

समानयानो भवितासि मे सखा प्रभूतवस्त्रो बहुपानभोजन: । पश्येस्त्वमन्तश्न बहिश्न सर्वदा कृतं च ते द्वारमपावृतं मया

Sinabi ni Virāṭa: “Mula ngayon, ikaw ay magiging kaibigan at kasama ko, sasakay gaya ng aking pagsakay. Magkakaroon ka ng saganang kasuotan at sapat na pagkain at inumin. Ikaw ang magbabantay sa mga gawain sa loob at sa labas sa lahat ng oras. At sa aking utos, ang pintuan ng palasyo para sa iyo ay laging bukás—walang anumang ikukubli sa iyo.”

Verse 17

ये त्वानुवादे<युरवृत्तिकर्शिता ब्रूयाश्व तेषां वचनेन मां सदा । दास्यामि सर्व तदहं न संशयो न ते भयं विद्यति संनिधौ मम

Sinabi ni Virāṭa: “Kung may mga taong pinahihirapan ng kakulangan sa kabuhayan na lalapit sa iyo tungkol sa pagpapanibago ng mga dating kaloob—humihingi ng panibagong utos ng hari upang ang mga dating ipinagkaloob na bukirin at hardin ay magamit muli—maaari mong iparating sa akin ang kanilang pakiusap sa lahat ng oras. Magtiwala ka: ayon sa iyong salita, ibibigay ko sa kanila ang anumang kailangan; walang pag-aalinlangan. Hindi mo kailangang matakot na lumapit sa akin o magsalita sa aking harapan.”

Verse 18

वैशम्पायन उवाच (एवं तु राज्ञ: प्रथम: समागमो बभूव मात्स्यस्य युधिष्ठिरस्य च । विराटराजस्य हि तेन संगमो बभूव विष्णोरिव वज्पाणिना ।।

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa gayon naganap ang unang pagtatagpo nina Haring Yudhiṣṭhira at ng pinuno ng Matsya. Ang pakikipagtagpo ni Haring Virāṭa sa kanya ay tulad ng pagkikita ni Indra, ang may hawak ng vajra, kay Viṣṇu. Nang makaupo na si Yudhiṣṭhira—kaaya-aya ang anyo at mapalad ang dating—hindi siya maalis sa titig ni Haring Virāṭa, at hindi siya nabubusog sa pagtanaw. Si Yudhiṣṭhira’y wari’y nagpapaliwanag sa bulwagang maharlika sa ningning ng kanyang karangalan, gaya ni Indra na nagpapaganda at nagpapaliwanag sa langit. Matapos makamit ang marangal na pakikisama kay Haring Virāṭa, ang pinakamainam sa mga tao, matatag sa likas na pagkatao, ay namuhay roon nang masaya, pinarangalan ng pinakamataas na paggalang; at gayunman, walang sinuman ang nakaalam ng kanyang tunay na salaysay (ang nakatagong pagkakakilanlan at nakaraan).