द्रोण-पार्थ-युद्धम्
Droṇa–Pārtha Strategic Engagement
वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! इस प्रकार कौरव-सेनाकी व्यूह-रचना हो जानेपर अर्जुन अपने रथकी घ॒र्घराहटसे सम्पूर्ण दिशाओंको गुँजारे हुए शीघ्र ही निकट आ पहुँचे। सैनिकोंने उनकी ध्वजाके अग्रभागको देखा, उनके रथसे आती हुई भयंकर आवाज भी सुनी और खींचे जाते हुए गाण्डीवकी जोर-जोरसे होनेवाली टंकारध्वनि भी उनके कानोंमें पड़ी ।। ततस्तु सर्वमालोक्य द्रोणो वचनमतब्रवीत् । महारथमनुप्राप्तं दृष्टया गाण्डीवधन्विनम्,तब सब कुछ देखकर गाण्डीव धनुष धारण करनेवाले महारथी अर्जुनको निकट आया जानकर आचार्य द्रोण यह वचन बोले
tatas tu sarvam ālokya droṇo vacanam abravīt | mahāratham anuprāptaṁ dṛṣṭvā gāṇḍīvadhanvinam ||
Wika ni Vaiśampāyana: O Janamejaya! Nang maihanay na ang pag-aayos ng hanay (vyūha) ng hukbong Kaurava, mabilis na lumapit si Arjuna, at pinaugong sa lahat ng dako ang kalansing at dagundong ng kaniyang karwahe. Nakita ng mga kawal ang dulo ng kaniyang watawat, narinig ang nakapanghihilakbot na ingay mula sa karwahe, at tumimo rin sa kanilang pandinig ang malalakas na tunog ng Gāṇḍīva habang hinihila ang bagting. Pagkaraan, nang makita ang lahat ng ito, nagsalita si Droṇa; batid niyang ang maharatha na si Arjuna, tagapagdala ng busog na Gāṇḍīva, ay nakalapit na, kaya’t sinabi ng guro ang mga salitang ito.
वैशम्पायन उवाच
Even in warfare, discernment precedes action: Droṇa first assesses the situation and then speaks, implying that leadership and dharma require clear perception, measured counsel, and recognition of the opponent’s true stature rather than impulsive reaction.
After the Kauravas have arranged their battle formation, Arjuna approaches, identified by the fearsome sound of his chariot and the twang of the Gāṇḍīva. Observing this, Droṇa realizes the great warrior has come near and begins to address the Kaurava side.