Shloka 10
Virāṭa-parva Adhyāya 25: Kaurava Deliberation and the Search Directive (अन्वेषण-आदेशः)
गुप्तचर बोले--नरेन्द्र! हमने उस विशाल वनमें पाण्डवोंकी खोजके लिये सदा महान् प्रयत्न जारी रखा है ।।
vaśiṣṭha uvāca—narēndra! vayaṁ tasmin vipule vane pāṇḍavānāṁ mārgaṇāya satataṁ mahān prayatnaṁ pravartitavantaḥ. nirjane mṛgasaṁkīrṇe nānādruma-latākule, latāpratāna-bahule nānāgulma-samāvṛte vane vicaran, tatra tatra nānāprakāraiḥ teṣāṁ padacihnāni mṛgayāmāsa; tathāpi te sudṛḍha-parākramāḥ kuntīkumārāḥ kena mārgeṇa kva gatāḥ—na vijñātam asmābhiḥ.
Nag-ulat ang espiya: “O hari, walang tigil ang aming pagsisikap na hanapin ang mga Pāṇḍava sa malawak na gubat na iyon. Ito’y isang ilang na tahimik at liblib, hitik sa mga usa—siksik sa sari-saring punò at baging, makapal sa naglalawak na mga baging, at nababalot ng iba’t ibang palumpong. Nilibot namin ang iba’t ibang bahagi nito, hinanap sa maraming paraan ang bakas ng kanilang mga yapak; subalit hindi namin nalaman kung saang landas dumaan ang matatapang at matitibay na anak ni Kuntī, ni kung saan sila nagtungo.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even sustained effort and intelligence-gathering can fail when circumstances are complex; the passage highlights the limits of surveillance and the need for prudent judgment rather than overconfidence in control.
A spy reports to the king that despite constant searching through a dense, animal-filled forest and tracking for footprints, they have been unable to determine the route or whereabouts of the Pāṇḍavas, the sons of Kuntī.