Shloka 56
Dhaumya’s Enumeration of Eastern Tīrthas
Prācī-diś Tīrtha-kathana
तत्पश्चात् मेधाविकतीर्थमें जाकर देवताओं और पितरोंका तर्पण करे; ऐसा करनेवाला पुरुष अग्निष्टोमयज्ञका फल पाता और स्मृति एवं बुद्धिको प्राप्त कर लेता है ।। अत्र कालगज्जरं नाम पर्वतं लोकविश्रुतम् । तत्र देवहदे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्,इस तीर्थमें कालंजर नामक लोकविख्यात पर्वत है, वहाँ देवह्दद नामक तीर्थमें स्नान करनेसे सहस्र गोदानका फल मिलता है
tatpaścāt medhāvikatīrthaṁ gatvā devatā-pitṝṇāṁ tarpaṇaṁ kuryāt; evaṁ kṛtvā puruṣo ’gniṣṭoma-yajñasya phalaṁ prāpnoti smṛtiṁ ca buddhiṁ ca labhate. atra kālagajjaraṁ nāma parvataṁ lokaviśrutam; tatra devahrade snātvā go-sahasra-phalaṁ labhet.
Pagkaraan nito, magtungo sa banal na tawiran ng Medhāvika at magsagawa ng tarpaṇa para sa mga diyos at mga Pitṛ. Ang gumagawa nito ay nagkakamit ng bunga ng sakripisyong Agniṣṭoma at nakakamtan ang alaala at talino. Sa pook ding iyon ay naroon ang bundok na bantog sa daigdig na tinatawag na Kālagajjara; ang pagligo sa banal na lawa na Devahrada roon ay nagdudulot ng gantimpalang katumbas ng pag-aalay ng isang libong baka.
पुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The passage teaches that pilgrimage is not merely travel but disciplined ritual action: offering tarpaṇa to gods and ancestors cultivates dharmic gratitude and continuity, and it is praised as yielding great sacrificial merit along with inner gains—strengthened memory (smṛti) and discernment (buddhi).
Pulastya continues a tīrtha-māhātmya (praise of pilgrimage sites), directing the listener to Medhāvika for tarpaṇa rites and then to the famed Kālagajjara mountain, where bathing in the Devahrada pool is said to confer the merit of donating a thousand cows.