Shloka 62
Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga
Pulastya’s Instruction
प्रीतिं गच्छन्ति परमां स्नात्वा भरतसत्तम । श्वाविल्लोमापनयने तीर्थे भरतसत्तम,महाराज! वहाँ श्वाविल्लोमापह नामक तीर्थ है। नरव्याप्र! उसमें तीर्थपरायण हुए विद्वान ब्राह्मण स्नान करके बड़े प्रसन्न होते हैं। भरतसत्तम! श्वाविल्लोमापनयनतीर्थमें प्राणायाम (योगकी क्रिया) करनेसे श्रेष्ठ द्विज अपने रोएँ झाड़ देते हैं तथा राजेन्द्र! वे शुद्धचित्त होकर परमगतिको प्राप्त होते हैं
prītiṁ gacchanti paramāṁ snātvā bharatasattama | śvāvillomāpanayane tīrthe bharatasattama ||
Wika ni Ghūlastya: “O pinakamainam sa mga Bharata, sa pagligo roon ay nakakamtan nila ang sukdulang galak. Sa tīrtha na tinatawag na Śvāvillomāpanayana, o pinuno ng mga Bharata, ang mga pantas na Brahmana na nakatuon sa mga gawi ng paglalakbay-dambana ay naliligo at lubhang nagagalak. At, o hari, sa pagsasagawa ng prāṇāyāma sa Śvāvillomāpanayana-tīrtha, ang pinakamahuhusay sa mga ‘dalawang ulit na isinilang’ ay inaalis ang ‘nakatayong balahibo’ (mga dungis), nagiging dalisay ang isip, at nararating ang kataas-taasang hantungan.”
घुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The verse links outer pilgrimage (bathing at a tīrtha) with inner discipline (prāṇāyāma). True purification is not merely ritual; yogic practice and mental purity are emphasized as leading to the ‘supreme goal’ (paramagati).
In the Vana Parva’s pilgrimage catalogue, the speaker Ghūlastya describes a specific sacred place—Śvāvillomāpanayana—praising its power to grant great joy and purification to learned, pilgrimage-minded Brahmins who bathe there and practice breath-discipline.