Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga
Pulastya’s Instruction
दशाश्रवमेधे स्नात्वा च तदेव फलमाप्नुयात् सर्पदेवीं समासाद्य नागानां तीर्थमुत्तमम्,महाराज! वहाँसे पृथिवीतीर्थमें जाकर स्नान करनेसे सहस्र गोदानका फल प्राप्त होता है। राजन! वहाँसे तीर्थसेवी मनुष्य शालूकिनीमें जाकर दशाश्वमेधतीर्थमें स्नान करनेसे उसी फलका भागी होता है। सर्पदेवीमें जाकर उत्तम नागतीर्थका सेवन करनेसे मनुष्य अग्निष्टोमका फल पाता और नागलोकमें जाता है। धर्मज्ञ! वहाँसे तरन्तुक नामक द्वारपालके पास जाय। वहाँ एक रात निवास करनेसे सहसख्र गोदानका फल होता है। वहाँसे नियमपूर्वक नियमित भोजन करते हुए पंचनदतीर्थमें जाय और वहाँ कोटितीर्थमें स्नान करे। इससे अश्वमेधयज्ञका फल प्राप्त होता है। अश्विनीतीर्थमें जाकर स्नान करनेसे मनुष्य रूपवान् होता है
daśāśvamedhe snātvā ca tadeva phalam āpnuyāt | sarpadevīṁ samāsādya nāgānāṁ tīrtham uttamam ||
Sinabi ni Ghūlastya: “Sa pagligo sa Daśāśvamedha-tīrtha, natatamo ang gayunding kapakinabangan. Pagdating sa Sarpadevī, ang dakilang banal na tawiran ng mga Nāga, nakakamit ng tao ang bunga ng isang dakilang handog at inaakay patungo sa daigdig ng Nāga. Kaya itinuturo ang landas ng paglalakbay-dambana bilang disiplina ng dharma: sa maayos na paglalakbay, mapitagang pagligo, at pagpipigil-sa-sarili, naiipon ang kabutihang-kaloob na katumbas ng magagarbong ritong Veda.”
घुलस्त्य उवाच
That disciplined tīrtha-yātrā (pilgrimage) and reverent bathing can yield merit comparable to major Vedic sacrifices, making dharma accessible through self-restraint, faith, and sacred travel rather than only through expensive rites.
Ghūlastya is describing a sequence of pilgrimage sites and the specific spiritual ‘fruits’ (phala) obtained by bathing or visiting them, highlighting Daśāśvamedha and Sarpadevī as places conferring exceptional merit connected with sacrifice and the Nāgas.