Shloka 13
Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga
Pulastya’s Instruction
पृथिवीतीर्थमासाद्य गोसहस्रफलं लभेत् | ततः शालूकिनी गत्वा तीर्थसेवी नराधिप,महाराज! वहाँसे पृथिवीतीर्थमें जाकर स्नान करनेसे सहस्र गोदानका फल प्राप्त होता है। राजन! वहाँसे तीर्थसेवी मनुष्य शालूकिनीमें जाकर दशाश्वमेधतीर्थमें स्नान करनेसे उसी फलका भागी होता है। सर्पदेवीमें जाकर उत्तम नागतीर्थका सेवन करनेसे मनुष्य अग्निष्टोमका फल पाता और नागलोकमें जाता है। धर्मज्ञ! वहाँसे तरन्तुक नामक द्वारपालके पास जाय। वहाँ एक रात निवास करनेसे सहसख्र गोदानका फल होता है। वहाँसे नियमपूर्वक नियमित भोजन करते हुए पंचनदतीर्थमें जाय और वहाँ कोटितीर्थमें स्नान करे। इससे अश्वमेधयज्ञका फल प्राप्त होता है। अश्विनीतीर्थमें जाकर स्नान करनेसे मनुष्य रूपवान् होता है
ghulastya uvāca | pṛthivītīrtham āsādya go-sahasra-phalaṁ labhet | tataḥ śālūkinīṁ gatvā tīrtha-sevī narādhipa mahārāja | daśāśvamedha-tīrthe snānena tasyaiva phala-bhāgī bhavati | sarpadevīṁ gatvā uttama-nāga-tīrtha-sevanena manuṣyo ’gniṣṭoma-phalaṁ prāpya nāga-lokaṁ gacchati | dharmajña tatraḥ tarantuka-nāmnaḥ dvārapālasya samīpaṁ vrajet | tatraika-rātra-nivāsena go-sahasra-phalaṁ bhavati | tato niyama-pūrvakaṁ niyamita-bhojanaḥ pañcanada-tīrthaṁ gatvā tatra koṭi-tīrthe snāyāt | tena aśvamedha-yajña-phalaṁ prāpnoti | aśvinī-tīrthe snānena manuṣyo rūpavān bhavati |
Wika ni Ghulastya: “Pagdating sa Pṛthivī-tīrtha, nakakamit ang gantimpalang kasinghalaga ng pag-aalay ng isang libong baka. Pagkaraan, O hari, ang naglilingkod sa mga tīrtha ay magtungo sa Śālūkinī; sa pagligo sa Daśāśvamedha-tīrtha roon, nagiging kabahagi siya sa gayong gantimpala. Sumunod, pumunta sa Sarpadevī at magalang na dumulog sa dakilang Nāga-tīrtha; makakamtan niya ang bunga ng Agniṣṭoma at makararaos sa daigdig ng mga Nāga. O nakaaalam ng dharma, mula roon ay pumunta siya sa bantay-pinto na nagngangalang Tarantuka; sa pananatili roon nang isang gabi, muli niyang nakakamit ang bunga ng isang libong handog na baka. Pagkatapos, sa pagsunod sa disiplina at sa takdang pagkain, magtungo siya sa Pañcanada-tīrtha at maligo sa Koṭi-tīrtha; sa gayon ay nakakamit ang bunga ng Aśvamedha. Sa pagligo sa Aśvinī-tīrtha, ang tao ay nagkakamit ng kagandahan.”
घुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The passage teaches that disciplined pilgrimage—approaching tīrthas with restraint, regulated living, and reverence—yields spiritual merit comparable to major gifts and Vedic sacrifices, emphasizing ethical self-control as integral to religious practice.
A speaker named Ghulastya guides the king through a sequence of sacred sites, describing the specific fruits (phala) gained by bathing or staying at each tīrtha—ranging from the merit of cow-gifts and Aśvamedhas to attaining the Nāga realm and personal beauty.