Shloka 30
Akṣa-hṛdaya-dāna and Phalāśruti of the Nalopākhyāna (अक्षहृदयदानम् / नलोपाख्यान-फलश्रुतिः)
महत्या सेनया सार्ध विनीतै: परिचारकै: । भ्राजमान इवादित्यो वपुषा पुरुषर्षभ,नरश्रेष्ठ युधिष्ठिर! राजा नलके द्वारा इस प्रकार सत्कार पाकर पुष्कर एक मासतक वहाँ टिका रहा और फिर आत्मीय जनोंके साथ प्रसन्नतापूर्वक अपनी राजधानीको चला गया। उसके साथ विशाल सेना और विनयशील सेवक भी थे। वह शरीरसे सूर्यकी भाँति प्रकाशित हो रहा था
mahātyā senayā sārdhaṁ vinītaiḥ paricārakaiḥ | bhrājamāna ivādityo vapuṣā puruṣarṣabha || narśreṣṭha yudhiṣṭhira! rājā nalenaivaṁ prakāraṁ satkāraṁ prāpya puṣkara ekaṁ māsam atra nyavasat, tataḥ svajanaiḥ saha prasannatāpūrvakaṁ svāṁ rājadhānīṁ jagāma | tasya saha viśālā senā vinayaśīlāś ca sevakā āsan | sa vapuṣā sūrya iva prakāśamāna āsīt ||
Wika ni Bṛhadaśva: “O Yudhiṣṭhira, toro sa mga tao, pinakamainam sa lahat! Kasama ang isang malaking hukbo at mga tagapaglingkod na may disiplina, si Puṣkara ay nagningning sa kanyang anyo na parang araw. Matapos tumanggap ng gayong paggalang mula kay Haring Nala, nanatili siya roon nang isang buwan; saka, kasama ang kanyang mga tao, masayang umalis patungo sa kanyang kabisera—sumunod ang malawak na lakas at magagalang na mga lingkod, at siya mismo’y nagliliwanag na parang araw.”
बृहदश्चव उवाच
Educational Q&A
The passage highlights royal dharma expressed through satkāra—proper hospitality and honor even toward a rival—showing that dignity, restraint, and correct conduct uphold social order and a king’s reputation.
Bṛhadaśva tells Yudhiṣṭhira that Puṣkara, after being respectfully received by King Nala, remains for a month and then departs happily to his capital with a large army and disciplined attendants, shining with conspicuous splendor.