Shloka 19
दमयन्ती-शपथः वायोः साक्ष्यं च
Damayantī’s Oath and Vāyu’s Testimony
सा शड्-कमाना भर्तरं बाहुकं पुनरिज्ञितैः । केशिनीं श्लक्षणया वाचा रुदती पुनरब्रवीत्,चेष्टाओंद्वारा उसके मनमें यह प्रबल आशंका जम गयी कि बाहुक मेरे पति ही हैं। फिर तो वह रोने लगी और मधुर वाणीमें केशिनीसे बोली--“सखि! एक बार फिर जाओ और जब बाहुक असावधान हो तो उसके द्वारा विशेषविधिसे उबालकर तैयार किया गया फलोंका गूदा रसोई घरमेंसे शीघ्र उठा लाओ।” केशिनी दमयन्तीकी प्रियकारिणी सखी थी। वह तुरंत गयी और जब बाहुकका ध्यान दूसरी ओर गया तब उसके उबाले हुए गरम-गरम फलोंके गूदेमेंसे थोड़ा-सा निकालकर तत्काल ले आयी
sā ṣaḍ-kāmānā bhartāraṃ bāhukaṃ punar ijñitaiḥ | keśinīṃ ślakṣaṇayā vācā rudatī punar abravīt ||
Wika ni Bṛhadaśva: “Dahil sa anim na pag-uga ng pagnanasa at pagdududa, muli niyang nakilala si Bāhuka bilang kanyang asawa. Umiiyak, muling nagsalita siya kay Keśinī sa banayad na tinig—na pumaroon muli at, kapag si Bāhuka ay hindi nag-iingat, mabilis na magdala mula sa kusina ng isang bahagi ng espesyal na inihanda at mahusay na pinakuluang katas-lamang ng prutas na ginawa niya.”
बृहृदश्चव उवाच
Educational Q&A
When truth is emotionally charged, one should seek confirmation through careful, non-harmful means. Damayantī’s approach avoids rash accusation and relies on a distinctive, verifiable sign—balancing personal longing with ethical restraint.
Damayantī strongly suspects that the servant-cook Bāhuka is actually her lost husband Nala. She asks her confidante Keśinī to discreetly obtain a sample of Bāhuka’s specially prepared boiled fruit pulp, using his unique culinary skill as evidence to confirm his identity.