Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

दमयन्ती–बाहुकसंवादः

Damayantī’s Dialogue with Bāhuka; Recognition and Disclosure

विषमस्थेन मूढेन परिगभ्रष्टसुखेन च । यत्‌ सा तेन परित्यक्ता तत्र न क्रोद्धुमहति,वह पुरुष बड़े संकटमें था तथा सुखके साधनोंसे वज्चित होकर किंकर्तव्यविमूढ़ हो गया था। ऐसी दशामें यदि उसने अपनी पत्नीका परित्याग किया है, तो इसके लिये पत्नीको उसपर क्रोध नहीं करना चाहिये

“Ang lalaking iyon ay nasa matinding kagipitan at, sa kanyang pagkalito, napagkaitan ng ginhawa at ng mga salalayan ng ligaya. Sa gayong kalagayan, kung iniwan niya ang kanyang asawa, hindi nararapat na magalit sa kanya ang babae.”

विषमस्थेनby/with one situated in adversity (in an uneven/difficult condition)
विषमस्थेन:
Karana
TypeAdjective
Rootविषमस्थ
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
मूढेनby/with one bewildered
मूढेन:
Karana
TypeAdjective
Rootमूढ
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
परिगभ्रष्टसुखेनby/with one deprived of comforts/pleasures
परिगभ्रष्टसुखेन:
Karana
TypeAdjective
Rootपरिगभ्रष्टसुख
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यत्since/that (because)
यत्:
TypeIndeclinable
Rootयद्
Formconjunction
साshe (that woman/wife)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
तेनby him
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
परित्यक्ताabandoned/left
परित्यक्ता:
Karma
TypeVerb
Rootपरि-त्यज्
Formक्त (past passive participle), Feminine, Nominative, Singular
तत्रtherein/in that matter
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
not
:
TypeIndeclinable
Root
क्रोद्धुम्to be angry
क्रोद्धुम्:
TypeVerb
Rootक्रुध्
Forminfinitive (tumun), Parasmaipada (lexical)
अर्हतिis fit/ought
अर्हति:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada

बाहुक उवाच