Shloka 26
Rathaghoṣa–Saṃjñāna: Damayantī’s Inference and the Dispatch of the Envoy (Āraṇyaka-parva, Adhyāya 71)
कि नु स्यान्मातलिरयं देवराजस्य सारथि: । तथा तल्लक्षणं वीरे बाहुके दृश्यते महत्,रथकी आवाज सुनकर और घोड़ोंको काबूमें करनेकी वह कला देखकर वार्ष्णेयने बाहुकके अश्व-विज्ञानपर सोचना आरम्भ किया। “क्या यह देवराज इन्द्रका सारथि मातलि है? इस वीर बाहुकमें मातलिका-सा ही महान् लक्षण देखा जाता है
ṛcuparṇa uvāca | ki nu syān mātalir ayaṃ devarājasya sārathiḥ | tathā tal-lakṣaṇaṃ vīre bāhuke dṛśyate mahat |
Wika ni Haring Ṛtūparṇa: “Kaya ba ang taong ito si Mātali, ang tagapagmaneho ng karwahe ng hari ng mga diyos? Sapagkat sa bayaning si Bāhuka, nakikita ko ang gayon ding dakilang mga palatandaan.”
ऋचुपर्ण उवाच
Educational Q&A
Exceptional skill and self-possessed mastery can reveal a person’s true stature; the verse models discernment—recognizing greatness through clear ‘lakṣaṇas’ (signs) rather than mere appearance.
Ṛtuparṇa observes Bāhuka’s extraordinary charioteering/horse-control and wonders whether he might be Mātali, Indra’s famed charioteer, because Bāhuka displays similarly eminent identifying traits.