Shloka 28
कर्कोटक-उपदेशः
Karkoṭaka’s Counsel and Nala’s Concealment
मुखत: पाटयामास शस्त्रेण निशितेन च । निर्विचेष्ट भुजड़ं तं विशस्यथ मृगजीवन:,उस विशाल नयनोंवाली युवतीको अजगरके द्वारा उस प्रकार निगली जाती हुई देख व्याधने बड़ी उतावलीके साथ वेगसे दौड़कर तीखे शस्त्रसे शीघ्र ही उस अजगरका मुख फाड़ दिया। वह अजगर छटपटाकर चेष्टारहित हो गया। मृगोंको मारकर जीविका चलानेवाले उस व्याधने सर्पके टुकड़े-टुकड़े करके दमयन्तीको छुड़ाया। फिर जलसे उसके सर्पग्रस्त शरीरको धोकर उसे आश्वासन दे उसके लिये भोजनकी व्यवस्था कर दी। भारत! जब वह भोजन कर चुकी, तब व्याधने उससे पूछा---
mukhataḥ pāṭayāmāsa śastreṇa niśitena ca | nirviceṣṭa-bhujaṅgaṃ taṃ viśasyātha mṛgajīvanaḥ ||
Sinabi ni Bṛhadaśva: Ang mangangaso, na nabubuhay sa pagpatay ng usa, ay sumugod nang buong pagmamadali at sa matalim na sandata ay biniyak ang bibig ng sawa. Namilipit ang ahas at pagkaraan ay nanahimik na, walang galaw. Pinira-piraso ng mangangaso ang ahas at pinalaya si Damayantī. Pagkatapos, hinugasan niya ng tubig ang katawan ni Damayantī—na tila may bakas pa ng pagkakadikit ng ahas—pinayapa siya, at nag-ayos ng pagkain para sa kanya. Nang siya’y makakain, saka siya tinanong ng mangangaso.
ब॒हृदश्चव उवाच
Educational Q&A
In an emergency, dharma expresses itself as prompt protection and compassionate care: stopping harm, reassuring the distressed, and providing basic needs. Even someone associated with violence (a hunter) can act righteously when motivated by rescue and humane responsibility.
A hunter sees Damayantī being swallowed by a python, runs to her, splits the serpent’s mouth with a sharp weapon, cuts the snake apart, frees her, washes and comforts her, provides food, and then begins to question her after she has eaten.