Shloka 27
कर्कोटक-उपदेशः
Karkoṭaka’s Counsel and Nala’s Concealment
तां तु दृष्टवा तथा ग्रस्तामुरगेणायतेक्षणाम् । त्वरमाणो मृगव्याध: समभिक्रम्य वेगत:,उस विशाल नयनोंवाली युवतीको अजगरके द्वारा उस प्रकार निगली जाती हुई देख व्याधने बड़ी उतावलीके साथ वेगसे दौड़कर तीखे शस्त्रसे शीघ्र ही उस अजगरका मुख फाड़ दिया। वह अजगर छटपटाकर चेष्टारहित हो गया। मृगोंको मारकर जीविका चलानेवाले उस व्याधने सर्पके टुकड़े-टुकड़े करके दमयन्तीको छुड़ाया। फिर जलसे उसके सर्पग्रस्त शरीरको धोकर उसे आश्वासन दे उसके लिये भोजनकी व्यवस्था कर दी। भारत! जब वह भोजन कर चुकी, तब व्याधने उससे पूछा---
tāṃ tu dṛṣṭvā tathā grastām urageṇāyatākṣaṇām | tvaramāṇo mṛgavyādhaḥ samabhikramya vegataḥ ||
Nang makita ng mangangaso ang dalagang malalaki ang mata na nilulunok ng ahas, nagmadali siyang sumugod. Sa isang kisap, pinilas niya ang bibig ng dambuhalang sawa; ito’y pumiglas at saka nawalan ng lakas. Ang mangangaso—na nabubuhay sa pagpatay ng usa—ay tinadtad ang ahas at pinalaya si Damayantī. Pagkaraan, hinugasan niya ang katawan niyang may bakas pa ng pagkakasakmal, inaliw siya, at naghanap ng pagkain para sa kanya. Nang makakain na siya, saka siya tinanong ng mangangaso.
ब॒हृदश्चव उवाच
Educational Q&A
The passage underscores that dharma can manifest through timely compassion and protection of life, even from someone socially viewed as violent (a hunter). Ethical worth is shown by action in crisis—rescuing, cleansing, reassuring, and providing sustenance.
A hunter sees a wide-eyed woman being swallowed by a serpent, rushes in, tears open the snake’s mouth, kills it, frees her, washes and comforts her, provides food, and then begins to question her identity and situation.