Shloka 19
दमयन्त्या वणिजां सार्थगमनम्, हस्तियूथविप्लवः, चेदिराजपुरप्रवेशश्च
Damayantī joins a caravan; elephant-herd catastrophe; entry into Cedi
तेनार्थ वाससश्कछित्त्वा निवस्य च परंतप: । सुप्तामुत्सृज्य वैदर्भी प्राद्रवद् गतचेतनाम्,उसीसे दमयन्तीका आधा वस्त्र काटकर परंतप नलने उसके द्वारा अपना शरीर ढँक लिया और अचेत सोती हुई विदर्भराजकुमारी दमयन्तीको वहीं छोड़कर वे शीघ्रतासे चले गये
tenārthaṃ vāsasaś chittvā nivasya ca parantapaḥ | suptām utsṛjya vaidarbhīṃ prādravad gatacetanām ||
Upang magkaroon ng maisusuot, si Nala—ang tagapuksa ng mga kaaway—ay hinati sa dalawa ang kasuotan at ibinalot sa sarili ang kalahati. Pagkaraan, iniwan niya roon ang prinsesang Vidarbha na si Damayantī, na natutulog at walang malay, at nagmadaling lumayo—isang gawaing isinilang sa pagkalito at kawalang-pag-asa, na may mabigat na bigat na moral sapagkat nilabag nito ang tungkuling magtanggol sa asawa (rakṣaṇa) kahit sa gitna ng kapahamakan.
बृहदश्च उवाच
Educational Q&A
Even under extreme distress, dharma emphasizes protection of those dependent on us—especially one’s spouse. The verse highlights how delusion and fear can drive a person to violate this duty, setting up the moral and karmic consequences that follow in the narrative.
Nala, in a desperate state, cuts their garment to obtain clothing for himself, leaves Damayantī asleep and unconscious in the wilderness, and flees quickly—marking the painful separation central to the Nala–Damayantī episode.