Shloka 23
Damayantī’s Lament, Serpent-Seizure, Rescue by the Hunter, and the Curse
हयांस्तत्र विनिक्षिप्य सूतो रथवरं च तम् | इन्द्रसेनां च तां कन्यामिन्द्रसेनं च बालकम्,वहाँ पहुँचकर उसने घोड़ोंको, उस श्रेष्ठ रथ-को तथा उस बालिका इन्द्रसेनाको एवं राजकुमार इन्द्रसेनको वहीं रख दिया तथा राजा भीमसे विदा ले आर्तभावसे राजा नलकी दुर्दशाके लिये शोक करता हुआ घूमता-घामता अयोध्या नगरीमें चला गया
hayāṁs tatra vinikṣipya sūto rathavaraṁ ca tam | indrasenāṁ ca tāṁ kanyām indrasenaṁ ca bālakam ||
Pagdating doon, iniwan ng kutsero ang mga kabayo, ang napakahusay na karwahe, ang dalagang si Indrasenā, at ang batang si Indrasena sa lugar na iyon. Pagkaraan, nagpaalam siya kay Haring Bhīmasena at nagpatuloy sa paglalakbay—taglay ang matinding dalamhati sa kasawian ni Haring Nala—hanggang sa lungsod ng Ayodhyā. Ipinakikita ng tagpong ito ang bigat ng pananagutang magbantay at ang katapatan sa paglilingkod: kahit sa gitna ng pighati, tinitiyak muna ang kaligtasan ng mga inaalagaan at tinutupad ang tungkulin bago lumisan.
बृहृदश्चव उवाच
Educational Q&A
Even in grief and crisis, one should act according to dharma: secure the welfare of those entrusted to one’s care, complete one’s responsibilities, and proceed without abandoning dependents.
The charioteer arrives at a destination, leaves the horses, the fine chariot, and the two children (Indrasenā and Indrasena) there, takes leave of King Bhīmasena, and then—lamenting King Nala’s plight—travels onward to Ayodhyā.