Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Kāmyaka-vane Pāṇḍava-nivāsaḥ — Vidurasya āgamanam ca (कamyake वने पाण्डवनिवासः—विदुरस्य आगमनं च)

युधिष्ठिरमुपागम्य पूजयामास संजय: । भीमार्जुनयमाश्चापि तद्युक्त प्रतिपेदिरे,युधिष्ठिरके पास पहुँचकर संजयने उनका सम्मान किया। फिर भीम, अर्जुन और नकुल-सहदेवने संजयका यथोचित सत्कार किया

yudhiṣṭhiram upāgamya pūjayāmāsa sañjayaḥ | bhīmārjunayamāś cāpi tad-yuktaḥ pratipedire ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: Lumapit si Sañjaya kay Yudhiṣṭhira at nagbigay ng nararapat na pagpupugay. Pagkaraan, sina Bhīma, Arjuna, at ang kambal na sina Nakula at Sahadeva ay tumanggap din sa kanya nang ayon sa kaugalian, tinutupad ang paggalang na nararapat sa isang iginagalang na sugo at nakatatanda—patunay ng disiplinadong asal (dharma) kahit sa gitna ng paghihirap.

युधिष्ठिरम्Yudhiṣṭhira (as object)
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular
उपागम्यhaving approached
उपागम्य:
TypeVerb
Rootउप-गम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund), Prior action (having approached)
पूजयामासhonoured / paid respect
पूजयामास:
TypeVerb
Rootपूज्
Formलिट् (periphrastic perfect), Third, Singular, Parasmaipada
संजयःSañjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमBhīma
भीम:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनArjuna
अर्जुन:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
यमौthe twins (Nakula and Sahadeva)
यमौ:
Karta
TypeNoun
Rootयम
FormMasculine, Nominative, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तत्him (that person = Sañjaya)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
युक्तम्proper / fitting
युक्तम्:
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतिपेदिरेthey rendered / they offered (received him with due honour)
प्रतिपेदिरे:
TypeVerb
Rootप्रति-पद्
Formलिट् (perfect), Third, Plural, Ātmanepada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
S
Sañjaya
B
Bhīma
A
Arjuna
N
Nakula
S
Sahadeva

Educational Q&A

The verse highlights dharmic conduct through proper reception and honoring of a visitor—especially a respected messenger—showing that courtesy, restraint, and respect remain obligations even in adversity.

Sañjaya comes to Yudhiṣṭhira; Yudhiṣṭhira honors him, and then Bhīma, Arjuna, and the twins Nakula–Sahadeva also welcome and honor him in a fitting manner.