Shloka 1
विदुर-धृतराष्ट्रसंवादः
Vidura–Dhṛtarāṣṭra Dialogue on Rajadharma and Restitution
हि >> आय ० () हि २ 7 पञठ्चमो<ध्याय: पाण्डवोंका काम्यकवनमें प्रवेश और विदुरजीका वहाँ जाकर उनसे मिलना और बातचीत करना वैशम्पायन उवाच पाण्डवास्तु वने वासमुद्दिश्य भरतर्षभा: । प्रययुर्जाह्नवीकूलात् कुरुक्षेत्र सहानुगा:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! भरतवंश-शिरोमणि पाण्डव वनवासके लिये गंगाजीके तटसे अपने साथियोंसहित कुरक्षेत्रमें गये
Vaiśampāyana uvāca | Pāṇḍavās tu vane vāsam uddiśya bharatarṣabhāḥ | prayayur jāhnavī-kūlāt kuru-kṣetraṃ sahānugāḥ ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “O pinakamainam sa angkan ng Bharata, ang mga Pāṇḍava—na naglalayong tuparin ang kanilang pagkatapon sa gubat—ay umalis mula sa pampang ng Jāhnavī (Gaṅgā) at nagtungo sa Kurukṣetra, kasama ang kanilang mga tagasunod.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames exile as a deliberate, duty-bound course of action: the Pāṇḍavas accept hardship with purpose and proceed in an orderly way with their companions, modeling restraint and commitment to dharma even under injustice.
At the start of this chapter, Vaiśampāyana narrates that the Pāṇḍavas, preparing for their forest residence, depart from the Gaṅgā’s bank and head toward Kurukṣetra with their followers, marking the opening movement of their exile journey.