Shloka 84
Arjuna’s Himalayan Departure and the Commencement of Severe Tapas
Janamejaya’s Inquiry; Sages Approach Śiva
Devanagari script
परिष्वज्य च बाहुभ्यां प्रीतात्मा भगवान् हर: । पुन: पार्थ सान्त्वपूर्वमुवाच वृषभध्वज:,फिर उन्हें दोनों भुजाओंसे खींचकर हृदयसे लगाया और प्रसन्नचित्त हो वृषके चिह्नसे अंकितध्वजा धारण करनेवाले भगवान् रुद्रने पुनः कुन्तीकुमारको सान्त्वना देते हुए कहा
Translation
Pagkaraan, si Bhagavān Hara (Rudra), na may pusong nalulugod, ay niyakap si Arjuna sa dalawang bisig at hinila siya palapit sa dibdib. Muli, ang Panginoong may watawat na may sagisag na toro ay nagsalita sa anak ni Kuntī sa mga salitang mapag-aliw.
Word by Word
परिष्वज्यhaving embraced
परिष्वज्य:
TypeVerb
Rootपरि-स्वज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), कर्तरि, non-finite
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
बाहुभ्याम्with (his) two arms
बाहुभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootबाहु
FormMasculine, Instrumental, Dual
प्रीतात्माone whose mind was pleased (glad-hearted)
प्रीतात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रीत-आत्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta
TypeNoun
Rootहर
FormMasculine, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पार्थO Pārtha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
सान्त्वपूर्वम्with prior consolation; consolingly
सान्त्वपूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootसान्त्व-पूर्व
Formadverbial (avyayībhāva)
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
वृषभध्वजःhe whose banner bears the bull (Śiva)
वृषभध्वजः:
Karta
TypeNoun
Rootवृषभ-ध्वज
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes