Shloka 25
Sūrya-stava: Dhaumya’s Counsel and the Aṣṭaśata-nāma of Sūrya
मनःसुपर्णो भूतादि: शीघ्रग: प्राणधारक: । धन्वन्तरिर्धूमकेतुरादिदेवो $दिते: सुत:,धौम्य बोले--१ सूर्य, २ अर्यमा, ३ भग, ४ त्वष्टा, ५ पूषा, ६ अर्क, ७ सविता, ८ रवि, ९ गभस्तिमान, १० अज, ११ काल, १२ मृत्यु, १३ धाता, १४ प्रभाकर, १५ पृथिवी, १६ आप, १७ तेज, १८ ख (आकाश), १९ वायु, २० परायण, २१ सोम, २२ बृहस्पति, २३ शुक्र, २४ बुध, २५ अंगारक (मंगल) २६ इन्द्र, २७ विवस्वानू, २८ दीप्तांशु, २९ शुचि, ३० शौरि, ३१ शनैश्वर, ३२ ब्रह्मा, ३३ विष्णु, ३४ रुद्र, ३५ स्कन्द, ३६ वरुण, ३७ यम, ३८ वैद्युताग्नि, ३९ जाठराग्नि, ४० ऐन्धनाग्नि, ४१ तेज:पति, ४२ धर्मध्वज, ४३ वेदकर्ता, ४४ वेदांग, ४५ वेदवाहन, ४६ कृत, ४७ त्रेता, ४८ द्वापर, ४९ सर्वमलाश्रय कलि, ५० कला-काष्ठा-मुहूर्तरूप समय, ५१ क्षपा (रात्रि), ५२ याम, ५३ क्षण, ५४ संवत्सरकर ५५ अध्वत्थ, ५६ कालचक्रप्रवर्तक विभावसु, ५७ शाश्वत पुरुष, ५८ योगी, ५९ व्यक्ताव्यक्त, ६० सनातन, ६१ कालाध्यक्ष, ६२ प्रजाध्यक्ष, ६३ विश्वकर्मा, ६४ तमोनुद, ६५ वरुण, ६६ सागर, ६७ अंशु, ६८ जीमूत, ६९ जीवन, ७० अरिहा, ७१ भूताश्रय, ७२ भूतपति, ७३ सर्वलोक-नमस्कृत, ७४ स्रष्टा, ७५ संवर्तक, ७६ वह्लि, ७७ सर्वादि, ७८ अलोलुप, ७९ अनन्त, ८० कपिल, ८१ भानु, ८२ कामद, ८३ सर्वतोमुख, ८४ जय, ८५ विशाल, ८६ वरद, ८७ सर्वधातुनिषेचिता, ८८ मन:सुपर्ण, ८९-भूतादि, ९० शीघ्रग, ९१ प्राणधारक, ९२ धन्वन्तरि, ९३ धूमकेतु, ९४ आदिदेव, ९५ अदितिसुत, ९६ द्वादशात्मा, ९७ अरविन्दाक्ष, ९८ पिता-माता-पितामह, ९९ स्वर्गद्वार-प्रजाद्वार, १०० मोक्षद्वार-त्रिविष्टप, १०१ देहकर्ता, १०२ प्रशान्तात्मा, १०३ विश्वात्मा, १०४ विश्वतोमुख, १०५ चराचरात्मा, १०६ सूक्ष्मात्मा, १०७ मैत्रेय तथा १०८ करुणान्वित--ये अमिततेजस्वी भगवान् सूर्यके कीर्तन करनेयोग्य एक सौ आठ नाम हैं, जिनका उपदेश साक्षात् ब्रह्माजीने किया है
manas-suparṇo bhūtādiḥ śīghragaḥ prāṇadhārakaḥ | dhanvantariḥ dhūmaketur ādidevo 'diteḥ sutaḥ ||
Sinabi ni Dhaumya: “Siya’y tinatawag na Manas-suparṇa, ang unang pinagmulan ng mga nilalang; ang mabilis kumilos, ang tagapagtaguyod ng hininga ng buhay; si Dhanvantari, ang may watawat na tulad ng kometa; ang sinaunang diyos, anak ni Aditi.” Sa kontekstong ito, ang talata ay bahagi ng litanya ng mga banal na bansag ng Sūrya, itinuturo bilang disiplinadong pag-alaala: sa pagbanggit sa kanyang mga gampaning kosmiko—bilis, sigla ng buhay, pagpapagaling, at sinaunang pagka-diyos—ang bumibigkas ay ginagabayan tungo sa paggalang, katatagan ng isip, at matuwid na asal ayon sa dharma.
धौम्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined remembrance (nāma-kīrtana) of the Sun as the upholder of life and cosmic order: by contemplating the Sun’s roles—swiftness, sustaining prāṇa, healing power, and primordial divinity—the practitioner cultivates reverence, inner steadiness, and alignment with dharma.
Dhaumya is reciting/teaching a sequence of epithets—part of the famed set of the Sun’s names (often counted as 108). This verse lists several names in that litany, presenting Sūrya as life-sustainer and divine source, within a devotional instruction embedded in the Vana Parva.